La convivenza an Slovénia a capita a pi livel: ant le famije, tra ij visin, an le scole e ij pòst ëd travaj, ant ij comun e për mes dle istitussion nazionaj. La gent a peul sentisse lià a un vilagi, na sità, na region, na comunità linguìstica, na profession o al pais an general. Ij raport ëd famija e coi visin a son sovens important an la vita ëd tut ij di. Giuté con ël trasport, j’utensil, ël mangé, la cura dij fieuj, le riparassion o j’informassion local a peul creé fiducia, sopratut ant le comunità pi cita. An Slovénia a-i son sità, vilagi, periferìe e zòne montan-e o rural lontan-e. Le spetative su la privacy, ël rumor, ij saluti, ij spassi partajà e la partecipassion a peulo esse diferent an sti contest. Ij club e le associassion a son pòst important për conoss-e d’àutra gent. Grup sportiv, organisassion ëd volontarià, còr, società cultural, grup ëd pompìe, grup ëd genitor e manifestassion local a peulo colegé gent ëd età diferent. La vita pùblica a comprè gent con lenghe, religion, capacità, forme ëd famija, origin, opinion politiche e situassion economiche diferent. Inclusione a veuj dì fé spassi për la partecipassion sensa ciamé che tut ij sia ugual. Ij problema comun a comprendo malintèis, acès inegual, solitùdin, pregiudissi, discussion su lë spassi pùblich e diferense tra generassion. A l’é pi fàcil ocupessene quand a son identificà për temp e discutù con calma. Na bona convivenza a dipend da ij gest ordinari coma mantnì j’acòrd, rispeté ij orari ëd silensi e la proprietà partajà, giuté sensa controlé e parlé diretament con la persona interessà. Dij comportament cita e affidàbil a costruisso na comunità pi fòrta che d’àute gran gestassion occasional. Quand ël conflit a continua, la gent a peul rivolgesse a un proprietari, na scola, un dator ëd travaj, un comun, n’associassion, un mediador o n’àutra istitussion ëd fiducia. La via giusta a dipend dal contèst e da se a-i é da tutelè la sicurëssa o la protezion legal. Vive ansema a veuj pa dì evité tute le discussion. A veuj dì trové mòde giust për partajé le responsabilità, proteje la dignità e manten-e la comunicassion possìbil an Slovénia.
Vive ansema an Slovénia
Vive ansema an Slovénia a veuj dì parteagé case, strade, scole, pòst ëd travaj, natura e istitussion pùbliche con gent con origin e abitudin diferent. La vita ëd comunità a l’é formà da liam ëd famija, associassion local, identità regional e cooperassion ëd tut ij di. Sta panoràmica a spiega dij mòde pratich për costruì fiducia e gestì le diferense an Slovénia.
Tip
Comensa da andova it viv già an Slovénia: impara ël nòm ëd un visin, un pòst local ëd ritrov e na regola partajà. Ofri na giuta pratica cita e ten con atension ij tò impegni. Se a-i é na discussion, descriv ël comportament concret, spiega j’efet e propon na solussion praticàbil.