Рус теле (русский язык) — Россиядә дәүләт идарәсендә, мәгарифтә, массакүләм мәгълүмат чараларында, сәяхәттә һәм төрле төбәк кешеләренең үзара аралашуында киң кулланыла торган төп тел. Ул славян телләре гаиләсенә керә. Рус әлифбасы кирилл язмасына нигезләнгән; андагы кайбер хәрефләр таныш күренсә дә, башкача укылырга мөмкин. Әлифбаны һәм киң таралган аваз үрнәкләрен өйрәнгәч, язуларны уку җиңеләя. Рус телендә исемнәр һәм сыйфатлар килеш, сан һәм җенес буенча төрләнә. Фигыльләр дә тәмамланган яки дәвам итүче гамәл кебек мөһим аермаларны белдерә; моны еш кына төр дип атыйлар. Исем гадәттә шәхси исемнән, фамилиядән һәм ата-ананың шәхси исеменнән ясалган ата исеме — отчество исеменнән тора. Рәсми шартларда кешегә шәхси исеме һәм отчество белән мөрәҗәгать итәргә мөмкин. Рус телендә «сез»нең рәсми яки күплек формасы вы, ә якын кешегә берлектә әйтелә торган формасы ты. Ты формасына күчү ешрак якынаюны белдерә, әмма моның урынлы вакыты мөнәсәбәткә бәйле. Әдәпле аралашуга еш кына исәнләшү, рәхмәт әйтү, үтенү һәм кешегә дөрес итеп мөрәҗәгать итү керә. Сөйләм тоны, йөз чалымнары һәм хәл-шартлар да төгәл сүзләр кебек үк әһәмиятле. Россия күп телле ил. Татар, башкорт, чечен, чуаш, бурят, саха һәм башка күп телләр аерым җәмгыятьләрдә, мәктәпләрдә, гаиләләрдә һәм мәдәният оешмаларында мөһим урын тота. Төбәкләрдә акцент һәм сүзлек төрле булырга мөмкин; шәһәрләрдә алынма сүзләр, һөнәри атамалар һәм яшьләр сленгы очрый. Сленг тиз үзгәрә һәм рәсми шартларга туры килмәскә мөмкин. Тел өйрәнүчеләр өчен төп кыенлыклар — әйтелеш, сүз ахырындагы кушымчалар, фигыль төре һәм язма тел белән сөйләм теле арасындагы аерма. Изоляцияләнгән сүзләрне ятлауга караганда, кирәкле сүзләрне азрак өйрәнеп, игътибар белән тыңлау файдалырак.
Россиядә тел
Россиядә уртак аралашуның төп теле — рус теле, ул кирилл әлифбасында языла. Россиядә төбәк һәм азчылык телләре дә күп, шуңа күрә тел гаилә, этник һәм җирле үзенчәлекне белдерә ала. Мөрәҗәгать итү формаларын, әйтелешне һәм әдәпле гыйбарәләрне белү көндәлек аралашуны җиңеләйтә.
Tip
Русча күп сөйләшә башлаганчы кирилл әлифбасын, берничә әдәпле гыйбарәне һәм вы белән ты формаларының аермасын өйрәнегез. Кешенең исеме һәм мөрәҗәгать итү формасын ул үзен ничек таныштырса, шулай кулланыгыз. Төбәк телләренә сәер искәрмәләр итеп түгел, ә кешеләрнең тере үзенчәлеге итеп карагыз.