Оьрсийн лакхара дешар университеташ, академиш, институтш а, специализирлен образовательни организацеш а дӀахьо. Церан программанаш кхин хьажа, инженер, медицина, хьехар, экономика, низам, искусство я кхечу дакъошка дӀахӀоьтта. Бакалавриат — юкъара лакхара дешаран квалификацин некъ бу. Специалитет дукха ханан, профессиональни дакъошкахь чӀогӀа хьалхадаьккхина некъ бу, дукха областашкахь кхетам кхочушдеш. Магистратура — хьалха лакхара квалификаци хиларна тӀехь лакхара программан. Аспирантура аспирантурин гӀуллакх а, хьехаран я хьажаран хьалхадаьккхар а дӀахьо. Цуьнан максад академически болх а, хьажаран я хьехаран гӀуллакхна кхачар а йу, амма хуьлу болхца йолу карьерашна а кхин дешарна пайда хилар. Студенто фах, учреждения, программа а, дешаран форм а хаьржало. Цхьаьнакхетаран дешар дукха лелайо, амма заочни, къобалдинчу ханан, дистанционни форма учреждение тӀехь хила тарло. Дукха школан хьалха хьажаьллашна ЕГЭ жаьллашца дӀакхетам хӀотта. Цхьадолу хьажархо, кхечу меттигера студенто, хьалха квалификаци йолу а, искусстван фах хьажаро а нэмал хьехам я учреждениан экзаменашна кхочушхила тарло. Бюджетное место — конкурсехь дукхах долу къобалдин хьукъмохкари дешаран меттиг. ТӀехь пул дӀадалар кхечу некъ бу; контракт, дешаран кхочушдар, къобалдар а, керттерчу хьакъан а хьажа деза. Вузан дешар лекци, семинар, практика, шегара болх, экзаменаш а, цхьадолу практика баран гӀуллакх а цхьаьна дӀахьо. И дакъош предмет а, учреждения а тӀехь чӀогӀа хийца хуьлу. Дипломо шенна болх бан кхетам ца ло. Болхбархоша практика, оьрсийн мотт, портфолио, болхаран тӀажар, профессиональни хьал, фах дӀахьарна къобалдар а хьажаде йиш ю. ДӀахӀоттамна хьалха программаан предметаш, дӀакхетаран низам, хьехаран мотт, практика а, академически гӀо а, йолу карьераш а къастаде. Иштта къобалдинчу учреждениан цӀарна тӀера хаьржарна метта шен максадца тоьшалла долу программа хаьржий.
Дешар Росси чохь
Росси чохь лакхара дешар университеташкахь, академишкахь, институтшкахь а, кхечу къобалдинчу учрежденияшкахь а кхочушхуьлу. Дукха лелош йолу дешаран сатуьйра бакалавриат, специалитет, магистратура а, аспирантура а йу, колледж декъало профессиональни дешаран кхечу некъ. ДӀакхетарехь дукхахь йозанан экзаменан жаьллаш лелайо, дешархой бюджетан меттигаш я пул кицалар йолу меттигашна конкурсехь хила тарло.
Tip
Росси чохь дешарна хьалха, хьан деза болх я предмет билгалде, тӀаккха учреждениан цӀеца ца, программанаш къастаде. Шен хьажархо хиларна дӀакхетаран низам хьажа, бюджетное место я пул дӀадаларна шен дехар билгалде. Академически документан копий ларде, моттан, квартиран а, дийнан дешаран хьал а леладаран план хӀоттаде.