Pirú-pi kawsay ñankunataqa wiñaywan, runakuna ukhupi tinkuyninkunawan kuskata hamut'anku. Huk runaqa wawa, wayna-sipas, kuraq, tayta-mama, machu-paya utaq llaqta runa hina qhawasqa kanman; p'unchawkunawan ruwayninkunapas hukniray tukunku. Ayllukunaqa sapa kuti uywanapaq, yuyaykunata qunapaq, wasichanapaq, qullqipi yanapanapaq ima ancha chaninmi. Wasispi tayta-mama, wawakuna, awichakuna, ayllukuna utaq ayllu hina qhawasqa sumaq masikuna tiyayta atinku. Ayllu nisqaqa Andes runakuna llaqtapi kawsayninmanta hamun; kuska suyupi, llamkaypi, ñawpa kawsaypi, yanapanakuywan tinkisqa ayllukunap llikaqta nin. Sapa ayllupi imayna kasqan, imayna llamk'achisqanpas hukniraymi. Wawakayqa aswanqa ayllu uywayta, yachaywasiman riyta, pukllayta, wasi utaq llaqta ruwaykunata yachayta ima apamun. Chiri-sach'a llaqtakunapi wawakuna chakra llamkayta, uywakunata michiyta, challwayta, makiwan ruraykunata utaq kikin llaqta yachayninkunata punchaw ruwaykunawan yachanku. Wayna-sipas runakunaqa yachayta, llamkayta, huk llaqtaman riyta, ayllu suyasqankunata ima kuskachanku. Achkha runakuna chiri-sach'a ayllukunamanta hatun llaqtakunaman utaq Pirúmanta huk suyukunaman rinku; chaywanpas wasipi ayllunkuwan sinchi t'inkisqa kanku. Kuraq kaypiqa qullqipaq llamkay, ayllu uyway, masikuna kay, llaqta kawsaypi yaykuy ima kan. Sawakuy mana sapanmi wiñaypaq masi kay; suyuman, qhapaq kayman, yupaychayman, sapankaqpa munayninman hina ayllu kamachiykuna hukniraymi. Machu-paya runakunaqa yuyariy, ruway yachay, ayllu ñawpa kawsaynin waqaychaypi yupaychasqa kanman. Chaywan kuska machu-paya runakunaqa hampi, qullqi, puriy, sapalla kaymanta amparaypi yanapayta munanku. Bautismo, ñawpaq comunión, yachaywasi raymikuna, sawakuy, p'ampay, punchaw raymikuna utaq llaqta tantanakuykunaqa kawsaypi hatun tikraykunata rikuchiyta atinku. Compadrazgo, tayta-mamakunawan padrino-madrinakuna ukhupi t'inkiy, wiñaypaq runa tinkuyninkunata paqarichiyta atin. Huklla Pirú kawsay ñanqa manam kanchu. Hatun llaqta kawsay, chiri-sach'a kawsay, runa llaqta k'anchay, huk llaqtaman riy, warmi-qhari kay, mana atiy, qullqipaq kay ima runakunap ruwasqankunata, chaskisqankunata ima llapan rikch'achin.
Pirú-pi kawsay ñankuna
Pirú-pi kawsayqa wiñay, ayllu, llaqta, llamkay, suyukunap kawsayninwanmi rikch'akun. Wawakay, wiñay, tayta-mama kay, machu-paya kay ima Lima-pi, Andes suyupi, quchamanyapi, Antisuyu sach'a sach'apipas hukniray kanman; ichaqa ayllu yanapaynin, llaqtawan tinkuynin tukuy suyupi ancha chaninmi. Kay kawsay ñankunata riqsiyqa sapa punchaw ruwaykunata, raymikunata, uywaykunata ima sut'inchan.
Tip
Pirú-pi ayllu utaq llaqta runakunawan tupaspaqa, wiñayllaman qhawaspa mana ruwayninmanta rimay. Pitaq uywan, pitaq kamachin, ima costumbrekunataq runakunapaq chanin kasqanta qhaway.