Piruwpi llamk’ay kamachiyqa llamkaqpa hinaspa empleadorpa t’inkisqanta kamachin. Chayqa llamk’ayman yaykuyta, qullqi pagayta, llamk’ana horata, samayta, seguridadta, llaqta amachayta, sancionta, hinaspa llamk’aypa tukukuyninta qhawan. Llamkaqpa mana tukukuyniyuq contrato, pachachayasqa contrato, utaq huk kamachikuywan reqsiykusqa ruray kanman. Allin formataqa cheqaq llamk’ay, unaynin, hinaspa especial contratota llamk’achinapaq imarayku kasqanmi akllan. Planillaqa empleadorpa formal pagay registro-nmi. Planillapi kayqa llamk’ay t’inkiy kasqanta rikuchiyta yanapan, hinaspa llamkaqta beneficioswan hinaspa llaqta amachaywan tinkichin. Piruw llamk’aypi sapa kuti uyarina terminokunaqa remuneración, CTS, gratificaciones, vacaciones, EsSalud, AFP, hinaspa ONP. Kay terminokunaqa pagayta, llamk’ay tukukuptin waqaychasqa qullqita utaq amachayta, pachamanta pagaykunata, samayta, qhali kayta, hinaspa pension sistemakunata nin. Empleadorkunaqa sapa kuti acuerdasqa qullqita pagayta, samayta hinaspa leave nisqata yupaychayta, mana seguro condicionkunata hark’ayta, hinaspa discriminacion utaq abuse mana kananpaq kamachiyta ruwanku. Llamkaqkunaqa acuerdasqa llamk’ayta ruwananku, razonable kamachikuykunata qatipananku, llamk’ana seguridadta waqaychananku, hinaspa honestota ruwananku. Sasachakuykunaqa mana pagasqa qullqimanta, mana planillapi qillqaykusqamanta, peligro llamk’aymanta, acoso-manta, discriminacionmanta, utaq mana allin despido-manta kanman. P’unchawkuna, willaykuna, payslipkuna, horariokuna, testigokuna qillqasqa registro qa sasachakuyta yachayta aswan yanapan. Piruwpi achka formal llamk’ay asuntokunapaq SUNAFIL nisqawan administrativo labor qhaway kan, juzgadokunañataq judicial allichay munasqa sasachakuykunata kamachiyta atinku. Wakinqa directamentepas rimanakuywan utaq conciliacionwan allichasqa kanman. Práctico limitkunaqa chaniyuqmi, imaraykuchus tukupayqa contratoman, cheqaq willaykunaman, llamkaqpa categorialman, hinaspa kamachisqa especial kamachikuykunaman hina hukniray kanman. Runaqa sasachakuyta sut’ita riqsina, qillqakunata waqaychana, qillqasqa sut’inchayta mañana, hinaspa allin local consejota tarina firmashaspa acuerdo-ta utaq formal quejata qallarispa manaraq.
Llamk’ay kamachiy Piruwpi
Piruwpi llamk’ay kamachiyqa llamk’ay, qullqi pagay, samay, seguridad, hinaspa llamk’ay t’inkiy tukukuyninpaq kamachikuykunata sut’inchan. Wakin situacionkunapi sistemaqa qillqasqa utaq rimaypi acuerdota llamk’achin, ichaqa planillapi formal qillqaykuyqa llamkaqkunaman chaniyuq amachayta qun. Kay qhawariyqa llamkaqkunata hinaspa empleadorkunata Piruwpi sapa kuti uyarina terminokunata, ñankunata, hinaspa limitkunata yachayta yanapan.
Tip
Piruwpi llamk’aptiyki, ñawpaqta planillapi qillqaykusqa kachkankichu hinaspa contratoqa cheqaqpi imata nin chayta qhaway. Llamk’ay evidenciata hinaspa pagay qillqakunata waqaychay, chaymanta qillqasqa willayta mañay, rimay, queja, conciliacion, utaq juzgadoman riy akllashaspa manaraq.