په پاکستان کې دین

اسلام په پاکستان کې د ژوند پر ډېرو برخو اغېز لري، لکه لمونځ، روژه، خیرات، د خوړو انتخاب، کورني دودونه، جامې، روغبړ او اخترونه. جوماتونه، دیني مدرسې، زیارتونه او د زده‌کړې کړۍ د عبادت او زده‌کړې مهم ځایونه کېدای شي. سني او شیعه مسلمانان دواړه د پاکستان د مسلمانانو د نفوس مهمې برخې دي. دوی ډېر بنسټیز باورونه شریکوي، خو په دیني مشرتابه، مراسمو، فقهي دودونو او ځانګړو مناسبتونو کې توپیر لرلای شي. د مسلمانانو کړنې د سیمې، مذهبې لارې، کورنۍ او شخصي دیندارۍ له مخې هم توپیر لري. رمضان د ډېرو مسلمانانو لپاره د روژې، لمانځه، ځان‌زغم او خیرات میاشت ده. کوچنی اختر له رمضان وروسته راځي، او لوی اختر له قربانۍ، شریکولو او یادونې سره تړاو لري. کورنۍ ښايي دغه ورځې د لمانځه، خوړو، لیدنو، ډالیو او اړمنو خلکو سره د مرستې له لارې ونمانځي. صوفي دودونو او زیارتونو د پاکستان په ډېرو برخو کې پر شعر، موسیقۍ، عبادت او د مینې او خدمت پر مفکورو اغېز کړی دی. ځینې خلک زیارتونو ته ورځي او برکت غواړي، په داسې حال کې چې نور د دیني عمل نورې بڼې غوره ګڼي. د زیارتونو په اړه د دیني خلکو نظرونه یو شان نه دي. پاکستان د دیني لږکیو کور هم دی. عیسوي، هندو، سیک او نورې ټولنې د عبادت ځایونه، اخترونه، ښوونځي، دودونه او کورني رواجونه ساتي. ځینې ټولنې په ځانګړو سیمو کې ډېرې متمرکزې دي، خو نورې د هېواد په بېلابېلو برخو کې اوسېږي. دین د تړاو، اخلاقي لارښوونې، زده‌کړې، خیرات او د ناروغۍ، واده، زېږون او ماتم پر مهال د ملاتړ سرچینه کېدای شي. دا د ټولنې پر مشرتابه او عامه بحث هم اغېز کولای شي. دیني هویت له ژبې، سیمې، ټولنیزې طبقې، کورنۍ تاریخ او سیاست سره یوځای کېدای شي. درناوی لرونکی چلند د جامو، خوړو، د لمانځه وختونو، سپېڅلو ځایونو او دیني کلیمو په اړه د ځایي تمو زده‌کړه ده. مېلمانه دې سپېڅلي ځای ته تر ننوتلو، انځور اخیستلو، په مراسمو کې تر ګډون یا دیني توکو تر لمس کولو مخکې اجازه وغواړي. دیني ژوند کې اختلاف او نابرابر چلند هم راتلای شي. دقیق پوهاوی د یوه دین ښوونې د افرادو له کړنو بېلوي او له دې ډډه کوي چې ټوله ټولنه داسې وښيي لکه ټول غړي یې یو شان فکر یا چلند کوي.