پاکستانक भूमि अति प्राचीन मानव इतिहासवला क्षेत्रमे अछि। सिंधु घाटी सभ्यतामे योजनाबद्ध बस्ती बनाओल गेल, शिल्प-कौशल विकसित भेल, आ दूर-दूर तक व्यापार कयल गेल। मोहनजोदड़ो आ हड़प्पा एहि आरंभिक शहरी संसारक प्रसिद्ध उदाहरण थिक। बादक शताब्दीमे अनेक लोक, भाषा, आ धर्मक आगमन आ बसावट भेल। ई क्षेत्र दक्षिण एशियाकेँ मध्य एशिया, ईरान, आ अफगानिस्तानसँ जोड़ैत छल। व्यापार मार्ग, प्रवास, युद्ध, आ स्थानीय समुदाय सभ मिलि एकर संस्कृति गढ़लनि। गांधार बौद्ध शिक्षा आ कलाक लेल प्रसिद्ध भेल, खास कऽ आजुक खैबर पख्तूनख्वा आ निकटवर्ती क्षेत्रमे। समयक संग मुस्लिम वंश आ सल्तनत नव राजनीतिक, धार्मिक, वास्तुशिल्पीय, आ साहित्यिक परंपरा जोड़लक। मुगल काल प्रशासन, बाग, वास्तुकला, चित्रकला, भाषा, आ दरबारी संस्कृतिमे महत्वपूर्ण विरासत छोड़लक। स्थानीय रीति साम्राज्यक शैलीक संग चलैत रहल। पंजाब, सिंध, खैबर पख्तूनख्वा, बलूचिस्तान, कश्मीर, आ अन्य क्षेत्रक अपन-अपन इतिहास रहल। ब्रिटिश औपनिवेशिक शासन भूमि-प्रशासन, शिक्षा, परिवहन, सैन्य संगठन, व्यापार, आ शहरी जीवन बदललक। एहि शासनसँ नव राजनीतिक सीमा आ संस्था सेहो बनल। औपनिवेशिक निर्णय समुदायसभ पर अलग-अलग असर डाललक आ इतिहास-विवादक हिस्सा बनल रहल। 1947मे ब्रिटिश भारत विभाजित भेल आ पाकिस्तान बनल। विभाजन स्वतंत्रता अनलक, मुदा लोकक विशाल आवाजाही, हिंसा, क्षति, आ लाखो नवागंतुक लेल घर तथा संस्था बनेबाक कठिन काज सेहो अनलक। स्वतंत्रताक बाद पाकिस्तान अपन संविधान, राजनीतिक संस्था, अर्थव्यवस्था, सशस्त्र सेना, शिक्षा व्यवस्था, शहर, आ सांस्कृतिक जीवन विकसित कयलक। एकर इतिहासमे नागरिक सरकार, सैन्य शासन, क्षेत्रीय संघर्ष, सामाजिक बदलाव, आ 1971मे बांग्लादेशक निर्माण शामिल अछि। پاکستانमे इतिहासकेँ पाठ्यपुस्तक, पारिवारिक कथा, स्मारक, संग्रहालय, साहित्य, धार्मिक स्थल, आ राष्ट्रीय दिवसक माध्यमसँ याद कयल जाइत अछि। प्रांत, भाषा, धर्म, पीढ़ी, आ राजनीतिक दृष्टिकोण अनुसार स्मृति अलग भऽ सकैत अछि, ताहि लेल एकटा विवरण सभ अनुभव नहि बुझा सकैत अछि।
پاکستانमे इतिहास
پاکستانक इतिहासमे प्राचीन शहर, अनेक भाषा आ लोक, मुस्लिम राज्य, औपनिवेशिक शासन, विभाजन, आ आधुनिक राज्यक निर्माण शामिल अछि। पाकिस्तान सिंधु घाटी आ गांधारसँ जुड़ल भूमिपर अवस्थित अछि; बादक कालमे फारसी, मध्य एशियाई, दक्षिण एशियाई, आ ब्रिटिश प्रभाव आयल। एहि इतिहासकेँ बुझलासँ पाकिस्तानक क्षेत्र, पहचान, भवन, आ सार्वजनिक स्मृति बुझबामे मदद भेटैत अछि।
Tip
پاکستانक इतिहासकेँ एकटा कथा नहि, परत सभक नक्शा जकाँ बुझू। प्राचीन बस्ती, क्षेत्रीय संस्कृति, इस्लामी परंपरा, औपनिवेशिक संस्था, विभाजन, आ बादक राष्ट्र-निर्माण आइयो देखाइत अछि। पारिवारिक स्मृतिकी स्थानीय जगहसँ तुलना कयलासँ इतिहास बेसी बोधगम्य भऽ सकैत अछि।

