Nàìjíríà ní onírúurú agbègbè àdánidá tó gbòòrò. Gúúsù ní igbó ọ̀rinrin, odò, ilẹ̀ olómi àti agbègbè mangrove, nígbà tí ọ̀pọ̀ àárín àti àríwá ní igbó tín-ín-rín, ilẹ̀ koríko, savanna gbígbẹ àti ipò ilẹ̀ tó fẹ́rẹ̀ẹ́ di aṣálẹ̀. Ìṣẹ̀dá àdánidá Nàìjíríà ní etíkun Òkun Àtìláńtíìkì, àwọn ètò odò Niger àti Benue, ilẹ̀ olómi inú ilẹ̀, igbó, òkè kéékèèké àti pẹ̀tẹ́lẹ̀ tí omi ń bò ní àsìkò kan. Ẹkùn kọ̀ọ̀kan ní ewéko, ẹranko, ilẹ̀, ìṣàn omi àti àǹfààní iṣẹ́ àgbẹ̀ tirẹ̀. Onírúurú ẹ̀dá túmọ̀ sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun alààyè àti ibi tí wọ́n ń gbé. Onírúurú ẹ̀dá Nàìjíríà ní igi, koríko, ohun ọ̀gbìn, kòkòrò, ẹja, ẹyẹ, ẹranko aláwọ̀ ewé àti ẹranko oníyọ́nú, àti àwọn ẹ̀dá tó ń ran ètò ilẹ̀ àti omi lọ́wọ́ láti ṣiṣẹ́. Àwọn agbègbè tí a dáàbò bo ni ibi tí a ń ṣàkóso láti pa ibùgbé tàbí irú ẹ̀dá pàtàkì mọ́. Ní Nàìjíríà, wọ́n lè ní àwọn ọgbà orílẹ̀-èdè, ibi ìpamọ́ ẹranko igbó, ibi ìpamọ́ igbó, ilẹ̀ olómi, agbègbè tí àwùjọ ń ṣàkóso àti àwọn ibi mìíràn tó ní ìlànà ìpamọ́. Ìṣẹ̀dá àdánidá ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ìgbésí ayé ojoojúmọ́. Àwọn ènìyàn ń lo ilẹ̀, omi, igbó, ẹja, ewéko àti ẹranko fún oúnjẹ, ohun èlò ìkọ́lé, oògùn, owó-wíwọlé, àṣà, ìrìnnà àti ààbò kúrò lọ́wọ́ ooru, ìkún omi àti ìbàjẹ́ ilẹ̀. Àwọn ètò àdánidá tún ń pèsè iṣẹ́ tí àwọn ènìyàn lè má kíyèsí. Igi ń tọ́jú erogba, ó sì ń fúnni ní òjìji; ilẹ̀ olómi ń gba omi mọ́; mangrove ń dín ìpalára etíkun kù; kòkòrò ń ran òdòdó lọ́wọ́ láti so èso; ilẹ̀ tó ní ìlera sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ohun ọ̀gbìn. Ìṣẹ̀dá àdánidá lè bàjẹ́ nígbà tí a bá gé igbó kúrò kíákíá jù, fi ilẹ̀ sílẹ̀ láìsí ohun tó bò ó, jẹ́ kí ìdọ̀tí wọ inú omi, ṣọdẹ ẹranko igbó lọ́nà tí kò ṣeé tẹ̀síwájú, tàbí jẹ́ kí iná tàn kọjá agbègbè tí a ń ṣàkóso. Ìbàjẹ́ àyíká àti ìkọ́lé tí a kò wéwèé dáadáa lè ṣe ìpalára fún ètò ẹ̀dá àti àwọn àwùjọ tó wà nítòsí. Ìpamọ́ tó dára máa ń so ààbò pọ̀ mọ́ lílò tó ní ojúṣe. Àwọn ọ̀nà pàtàkì ní mímú igbó àti ilẹ̀ olómi padà bọ̀ sípò, dídáàbò bo ibi ìbímọ̀ ẹranko, lílo ilẹ̀ àti omi pẹ̀lú ìṣọ́ra, dín ìdọ̀tí kù, ṣètìlẹ́yìn fún ìmọ̀ agbègbè àti fífún àwùjọ ní ipa tó tọ́ nínú ìpinnu. Pàtàkì ìṣẹ̀dá àdánidá ní Nàìjíríà wà ní agbègbè àti ní gbogbo orílẹ̀-èdè. Odò kékeré, etí igbó, mangrove, oko tàbí ilẹ̀ koríko tó ní ìlera lè mú ààbò oúnjẹ àti ààbò ara pọ̀ sí i; pípadánù rẹ̀ sì lè mú ìnáwó, ìforígbárí lórí ohun àmúlò, ìkún omi tàbí pípàdánù owó-wíwọlé pọ̀ sí i. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ ni láti ṣàkíyèsí agbègbè àdánidá tó yí ọ ká, kí o sì kọ omi, ewéko, ẹranko, ìyípadà àsìkò àti ewu tó hàn sílẹ̀. Lẹ́yìn náà, dáàbò bo ohun tí a lè dáàbò bo, yẹra fún ìpalára tí kò pọndandan, kí o sì ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbègbè tí o gbẹ́kẹ̀lé tàbí iṣẹ́ ìpamọ́ ìjọba nígbà tí a bá nílò ìgbésẹ̀ tó gbòòrò.
Ìṣẹ̀dá àdánidá ní Nàìjíríà
Ìṣẹ̀dá àdánidá ní Nàìjíríà ní igbó olóoru, savanna, ilẹ̀ olómi, odò, igbó mangrove, òkè àti agbègbè etíkun gígùn. Àwọn ibi wọ̀nyí ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ẹranko igbó, iṣẹ́ àgbẹ̀, pẹja, ìpèsè omi, ìwọ̀ntúnwọ̀nsì ojú-ọjọ́ àti ọ̀pọ̀ iṣẹ́ tí àwọn ará agbègbè ń gbé ṣe. Ìṣẹ̀dá àdánidá níye, ṣùgbọ́n pípa ilẹ̀ mọ́, ìbàjẹ́ àyíká, lílò ju bó ṣe yẹ lọ, iná àti ojú-ọjọ́ tó ń yí padà ń fi í sínú ewu.
Tip
Fún ẹni tó wà ní Nàìjíríà, ìṣẹ̀dá àdánidá kì í ṣe ibi ẹranko igbó tó jìnnà nìkan; ó tún jẹ́ ilẹ̀, igi, omi, etíkun, oko àti àwọn ẹ̀dá alààyè tó wà nítòsí ilé. Bẹ̀rẹ̀ nípa kíkẹ́kọ̀ọ́ àwọn ohun àdánidá tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún agbègbè rẹ, lẹ́yìn náà dín ohun tó ń ṣe ìpalára kan kù, kí o sì dáàbò bo ohun tó wúlò kan. Ìṣe kékeré á lágbára sí i tí agbo ilé, ilé ẹ̀kọ́, àwọn àgbẹ̀ àti àwùjọ bá ṣiṣẹ́ pọ̀.