Kuɗin kashewa shi ne kuɗin da mutum ya rasa domin samun kaya, hidima, wurin zama, ko hanyar gudanar da aiki. A Najeriya, iyalai kan yi kasafi don abinci, haya, wutar lantarki, ruwa, sufuri, waya da bayanan intanet, bukatun makaranta, kula da lafiya, tufafi, da tallafa wa iyali. Kuɗaɗen gida na iya haɗawa da haya, kuɗin gaba, gyara da kula da gida, tsaro, hidimomi, da sufuri daga gida zuwa aiki ko makaranta. Ko haya mai araha na iya jawo kuɗi da yawa idan tafiyar yau da kullum tana da nisa ko ba ta da tabbas. Kuɗaɗen sufuri sun haɗa da bas, tasi, babur, keke mai kafa uku, man fetur, gyare-gyare, da wurin ajiye mota. Zaɓin da ya dace ya danganta da nisa, tsaro, lokaci, yanayi, da ko mutum yana tafiya shi kaɗai ko tare da kaya. Kuɗaɗen abinci sun shafi kasuwanni, shaguna, abincin da aka dafa, man girki, ajiya, da ɓarna. Sayen kaya da yawa na iya rage kuɗin kowane yanki, amma kuma yana iya haifar da ɓarna ko cinye kuɗin da ake buƙata don wasu abubuwan fifiko. Kuɗaɗen hidimomi da sadarwa na iya haɗawa da wutar lantarki, madadin samar da wuta, ruwa, kuɗin waya, bayanan intanet, da gyare-gyare. Wasu daga cikin waɗannan kuɗaɗe na iya kasancewa tabbatattu, wasu kuma su danganta da amfani ko yanayin hidimar yankin. Kasuwanci na fuskantar kuɗaɗen haja, sufuri, haya, albashi, marufi, wuta, bayanan intanet, haraji, lasisi, gyare-gyare, da hidimomin biyan kuɗi. Ware kuɗin mutum daga na kasuwanci yana sauƙaƙa ganin ainihin kuɗin gudanar da kasuwancin. Wasu kuɗaɗe suna nan yadda suke na wani lokaci, wasu kuma suna canzawa bisa ga amfani, farashi, yanayi, ko bukatun iyali. Kuɗaɗen makaranta na shekara-shekara, abubuwan jinya, gyare-gyare, bukukuwa, da tafiye-tafiye kuɗaɗe ne marasa zuwa a kai a kai; bai kamata a ɗauke su a matsayin abubuwan bazata ba. Kyakkyawan shirin kuɗaɗe yana kwatanta cikakken kuɗin da za a biya, ba adadin da aka tallata kaɗai ba. Haɗa sufuri, kawo kaya, gyara da kula da su, lokacin jira, kuɗin biyan kuɗi, inganci, da kuɗin maye gurbin abin da ya lalace.
Kuɗaɗe a Najeriya
Kuɗaɗe a Najeriya su ne kuɗin da mutane da kamfanoni ke biya don abinci, gidaje, sufuri, sadarwa, ilimi, lafiya, aiki, da hidimomin yau da kullum. Ana amfani da naira wajen yawancin biyan kuɗi na cikin gida, yayin da farashi kan canza kuma ya bambanta sosai tsakanin birane, yankuna, da unguwanni. Kasafin kuɗi bayyananne yana taimaka wa mutum ya bambanta abin da ya zama dole, mai sassauci, marar zuwa a kai a kai, ko wanda za a iya kauce masa.
Tip
Ka rubuta duk abin da kake kashewa a naira na tsawon wata guda na yau da kullum kafin ka yi manyan rage-kuɗi. Sannan ka fifita abubuwan dole, ka tanadi kuɗin abubuwan da ba sa faruwa a kai a kai, kuma ka kwatanta jimillar kuɗin kowane zaɓi maimakon zaɓar mafi ƙarancin farashin da aka nuna kawai.