নেপালত পেছা

নেপালত বিভিন্ন ধৰণৰ পেছা আছে। নেপালৰ শ্ৰমিক শক্তি জৰীপ ২০১৭/১৮ অনুসৰি সেৱা আৰু বিক্ৰীৰ কামে নিয়োগৰ ২৩.৮%, প্ৰাথমিক কামে ২০.৩%, কাৰুশিল্প আৰু সংশ্লিষ্ট বৃত্তিয়ে ১৯.৬%, দক্ষ কৃষি, বন আৰু মৎস্য কামে ১৩.৭% দখল কৰিছিল। পেছাজীৱীয়ে ৮.২%, যন্ত্ৰ-কাৰখানা অপাৰেটৰ আৰু সংযোজকে ৫.৪%, কাৰিকৰ আৰু সহযোগী পেছাজীৱীয়ে ৪.৪%, কেৰাণী সহায়তাই ৩.১%, পৰিচালকে ১.২%, আৰু আন গোটে ০.৩% দখল কৰিছিল। এইবোৰ গৱেষণা-ৰেকৰ্ডত থকা বহল তুলনাযোগ্য চৰকাৰী গাঁথনি; বৰ্তমানৰ খালী পদ, মজুৰি বা কেৰিয়াৰৰ সম্ভাৱনাৰ পূৰ্বানুমান নহয়। কৃষি, পাইকাৰী-খুচুৰা আৰু শিক্ষাত মহিলাৰ প্ৰতিনিধিত্ব তুলনামূলকভাৱে বেছি; নিৰ্মাণ, উৎপাদন আৰু পৰিবহণত পুৰুষৰ তুলনামূলকভাৱে বেছি আছিল। অঞ্চল, লিংগ আৰু আনুষ্ঠানিক নিয়োগৰ মৰ্যাদাই সুযোগ আৰু কামৰ পৰিস্থিতিত প্ৰভাৱ পেলায়। আনুষ্ঠানিক প্ৰৱেশৰ এটা সাধাৰণ পথত স্কুল বা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পঢ়াৰ লগতে তত্ত্বাৱধানত অভ্যাস থাকে। কাৰিকৰী শিক্ষা আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ পৰিষদ (CTEVT) নেপালৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰিকৰী আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ সংস্থা। ই দক্ষতাভিত্তিক পাঠ্যক্ৰম আৰু পেছাগত দক্ষতাৰ মান প্ৰস্তুত কৰে; ডিপ্লোমা আৰু PCL, প্ৰি-ডিপ্লোমা বা TSLC, আৰু কৃষি, পশুপালন, চিভিল আৰু ইলেক্ট্ৰিকেল কাম, কম্পিউটিং, খাদ্য-দুগ্ধ আৰু ৰন্ধনশিল্পৰ দৰে বিষয়ত হ্ৰস্বম্যাদী প্ৰশিক্ষণত সহায় কৰে। পাঠ্যক্ৰমভেদে প্ৰশিক্ষণ প্ৰায় ১ৰ পৰা ৪ বছৰ চলে আৰু কামৰ মাজত প্ৰশিক্ষণ থাকিব পাৰে। পাঠ্যক্ৰম অনুসৰি প্ৰৱেশৰ বাবে অষ্টম শ্ৰেণী, SLC বা SEE, TSLC বা ১০+২ লাগিব পাৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা পৰীক্ষা পৰিষদে (NSTB) আনুষ্ঠানিক অৰ্হতা নথকা অভিজ্ঞ কৰ্মীৰ বাবে ব্যৱহাৰিক পথ দিয়ে। ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা প্ৰমাণপত্ৰই প্ৰদৰ্শিত দক্ষতা নথিভুক্ত কৰে; কিন্তু অনুজ্ঞাপত্ৰ লাগিলে পেছাগত পৰিষদৰ লাইচেঞ্চৰ সলনি নহয়। ন্যূনতম বয়স ১৬। যোগ্যতা স্তৰভেদে পৃথক: প্ৰাথমিক পৰীক্ষাত সংশ্লিষ্ট ১৪০ ঘণ্টাৰ প্ৰশিক্ষণ লাগিব পাৰে; স্তৰ ১-ত এবছৰৰ অভিজ্ঞতা অথবা এমাহ/১৬০ ঘণ্টাৰ প্ৰশিক্ষণ; স্তৰ ২-ত তিনি বছৰৰ অভিজ্ঞতা, কমেও ৬০০ ঘণ্টা তত্ত্ব আৰু ৮০০ ঘণ্টা ব্যৱহাৰিক প্ৰশিক্ষণসহ এবছৰৰ প্ৰশিক্ষণ, অথবা স্তৰ ১ৰ অভিজ্ঞতা; স্তৰ ৩-ত সাধাৰণতে কমেও পাঁচ বছৰৰ অভিজ্ঞতা বা অনুমোদিত উন্নয়ন-পথ লাগে। NSTB-এ ২৩৭টা পেছাগত দক্ষতাৰ মান বা প্ৰ’ফাইল প্ৰকাশ কৰিছে; নথিভুক্ত সংখ্যাত ১,০৮,০০০ জনৰ দক্ষতা পৰীক্ষা আৰু ৭২,৭৩০ জনৰ প্ৰমাণীকৰণ আছে। কিছুমান পেছাত আইনগত পৰিষদে প্ৰৱেশ, পঞ্জীয়ন, নবীকৰণ আৰু পেছাগত আচৰণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। নেপাল চিকিৎসা পৰিষদে আধুনিক চিকিৎসা কৰা চিকিৎসকক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে; স্বীকৃত অৰ্হতা, লাইচেঞ্চ পৰীক্ষা আৰু পঞ্জীয়ন লাগে। পঞ্জীয়ন স্থায়ী, অস্থায়ী, সাময়িক বা বিশেষজ্ঞ হিচাপে হ’ব পাৰে; বিদেশী চিকিৎসা অৰ্হতাৰ বাবে স্বীকৃতি বা যোগ্যতা প্ৰক্ৰিয়া লাগে। নেপাল নাৰ্ছিং পৰিষদে সহায়ক ধাত্ৰী, পঞ্জীয়িত নাৰ্ছ, BMS আৰু বিশেষজ্ঞ শ্ৰেণী নিয়ন্ত্ৰণ কৰে; বিদেশী নাৰ্ছ আৰু ধাত্ৰীও ইয়াত পৰে। শৈক্ষিক প্ৰমাণ, সম্ভৱ সমতুল্যতা পৰ্যালোচনা, লাইচেঞ্চ পৰীক্ষা, পঞ্জীয়ন আৰু নবীকৰণ লাগিব পাৰে। নেপাল স্বাস্থ্য পেছাজীৱী পৰিষদে চিকিৎসক, নাৰ্ছ, ফাৰ্মাচিষ্ট আৰু আয়ুৰ্বেদ পেছাজীৱীৰ বাহিৰে স্বাস্থ্য পেছা—যেনে পৰীক্ষাগাৰ, ৰেডিঅ’লজি আৰু ইমেজিং, ফিজিঅ’থেৰাপি আৰু পুনৰ্বাসন, দৃষ্টিবিজ্ঞান আৰু জনস্বাস্থ্য—নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। নেপাল ফাৰ্মাচী পৰিষদে ফাৰ্মাচিষ্ট আৰু ফাৰ্মাচী সহায়কক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে; নাম পঞ্জীয়ন, প্ৰমাণপত্ৰ, নবীকৰণ আৰু বিদেশী কৰ্মীৰ নিয়ম আছে। নেপাল অভিযান্ত্ৰিক পৰিষদে অভিযান্ত্ৰিক অনুশীলন নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। স্বীকৃত অভিযান্ত্ৰিক স্নাতক ডিগ্ৰী, NEC পঞ্জীয়ন বা পৰীক্ষা, আৰু প্ৰয়োজনত বিদেশী অধ্যয়নৰ সমতুল্যতা লাগিব পাৰে। এটা প্ৰকাশিত প’ৰ্টেলৰ উদাহৰণত পৰীক্ষাৰ বাবে NRs ২,৫০০, পঞ্জীয়নৰ বাবে NRs ৫,০০০ আৰু পৰিচয়পত্ৰৰ বাবে NRs ২০০ উল্লেখ আছে; মাচুল আৰু সময়সীমা বৰ্তমান জাননীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। নেপাল পশু চিকিৎসা পৰিষদত পশু চিকিৎসা অৰ্হতাৰ পিছত পশু চিকিৎসকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লাইচেঞ্চ পৰীক্ষা আৰু চূড়ান্ত পঞ্জীয়ন বা লাইচেঞ্চ লাগে। স্থায়ী, বিশেষজ্ঞ আৰু সময়ে-সময়ে পঞ্জীয়নৰ শ্ৰেণী আছে; বিদেশী পশু চিকিৎসকৰ বাবে পৃথক সময়ে-সময়ে পঞ্জীয়ন আছে। পেছাগত উন্নয়ন, নৈতিকতা আৰু গুণগত মানৰ তদাৰকো প্ৰযোজ্য। আইন আৰু হিচাপ-নিকাচৰ পেছাৰ পৃথক পথ আছে। নেপাল বাৰ পৰিষদে আইন ডিগ্ৰী, অধিবক্তা-স্তৰৰ পৰীক্ষা আৰু পঞ্জীয়ন বা প্ৰমাণীকৰণৰ জৰিয়তে অধিবক্তাৰ প্ৰৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে; ই নৈতিকতা আৰু শাস্তিমূলক বিষয়ো তদাৰক কৰে। আইনী ব্যৱস্থাত অধিবক্তা আৰু वरिष्ठ अधिवक्ता উপাধি ব্যৱহাৰ হয়। নেপালৰ চাৰ্টাৰ্ড একাউণ্টেণ্ট সংস্থাত CA Final, কমেও তিনি বছৰৰ আৰ্টিকলশ্বিপ আৰু সদস্যপদ লাগে; কাম কৰা হিচাপ-নিকাচবিদৰ বাবে প্ৰ্যাকটিছ প্ৰমাণপত্ৰ আৰু বাৰ্ষিক নবীকৰণ বা অব্যাহত পেছাগত উন্নয়ন প্ৰযোজ্য। বিদেশী পথত ICAN পৰীক্ষা বা পৰ্যালোচনা লাগিব পাৰে। ৰাজহুৱা খণ্ডৰ কেৰিয়াৰত বেলেগ বাছনি প্ৰক্ৰিয়া আছে। লোক সেৱা আয়োগে খালী পদ প্ৰকাশ কৰে আৰু সাধাৰণতে ফেডাৰেল, প্ৰাদেশিক আৰু স্থানীয় কাৰিকৰী বা অকাৰেৰী পদৰ বাবে লিখিত পৰীক্ষা, সাক্ষাৎকাৰ আৰু পৰামৰ্শ ব্যৱহাৰ কৰে। যোগ্যতা জাননী, অৰ্হতা, নাগৰিকত্ব আৰু কেতিয়াবা অন্তৰ্ভুক্তিৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। বাছনি প্ৰক্ৰিয়াত উত্তীৰ্ণ হোৱাটোৱে নিৰ্দিষ্ট খালী পদৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰে নিযুক্তিৰ সাধাৰণ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। বহু ব্যক্তিগত, স্বনিয়োজিত আৰু পৰিয়াল-চালিত পেছাৰ সাৰ্বজনীন পেছাগত পঞ্জী নাই। তাত প্ৰৱেশৰ বাবে শিকনি-প্ৰশিক্ষণ, অভিজ্ঞতা, হ্ৰস্ব প্ৰশিক্ষণ, নিয়োগকৰ্তা বা গ্ৰাহকৰ বিশ্বাস আৰু স্থানীয় ব্যৱসায়িক ৰীতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে। কাৰুশিল্প, সেৱা, বাণিজ্য আৰু কৃষিৰ কিছু অংশত এয়া সাধাৰণ। CTEVTৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু NSTBৰ প্ৰমাণপত্ৰই দক্ষতাৰ প্ৰমাণ শক্তিশালী কৰিব পাৰে; কিন্তু সকলো পেছা সামৰি নলয় আৰু আপোনা-আপুনি আইনী লাইচেঞ্চো সৃষ্টি নকৰে। ২০১৭/১৮ জৰীপত ৮৪.৬% নিয়োগ অনানুষ্ঠানিক আৰু ১৫.৪% আনুষ্ঠানিক বুলি শ্ৰেণীভুক্ত হৈছিল; সেয়ে নিয়োগৰ চৰ্ত বহুত বেলেগ। অনানুষ্ঠানিক কাম মানে পেছাটো নথকা নহয়; কিন্তু পঞ্জীয়ন, লিখিত চুক্তি, সামাজিক সুৰক্ষা আৰু আইন প্ৰয়োগ কম নিয়মীয়া। পুৰুষৰ ৮১.১%ৰ তুলনাত মহিলাৰ ৯০.৫% অনানুষ্ঠানিক নিয়োগত আছিল। শ্ৰমিক আইন ২০৭৪-এ নিয়োগকৰ্তাৰ ওপৰত নিৰাপদ প্ৰৱেশ-প্ৰস্থান, সুৰক্ষা তথ্য আৰু প্ৰশিক্ষণ, আৰু শ্ৰমিকৰ পৰা মাচুল নোলোৱাকৈ ব্যক্তিগত সুৰক্ষা সঁজুলি দিয়াৰ দায়িত্ব দিয়ে। ন্যূনতম পাৰিশ্ৰমিক দায়িত্বশীল মন্ত্ৰালয় বা সমিতিয়ে নিৰ্ধাৰণ কৰে আৰু আইনী গাঁথনি অনুসৰি কমেও দুবছৰৰ মূৰে মূৰে পৰ্যালোচনা কৰে; প্ৰয়োগ কৰ্ম-ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। নিৰ্মাণ, উৎপাদন, পৰিবহণ, কৃষি, ঘৰুৱা কাম আৰু প্ৰব্ৰজন-সম্পৰ্কীয় কামত সুৰক্ষা বা সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থাৰ বিপদ বেছি হ’ব পাৰে। প্ৰব্ৰজনে অতিৰিক্ত পেছাগত পথ সৃষ্টি কৰে; নেপালৰ অৰ্হতা আন দেশলৈ আপোনা-আপুনি স্থানান্তৰ নকৰে। বৈদেশিক কৰ্মসংস্থান বিভাগে FEIMS আৰু শ্ৰম স্বীকৃতি (Shram Swikriti)কে ধৰি ব্যৱস্থা চলায়। কৰ্মীৰ লাইচেঞ্চধাৰী নিযুক্তি সংস্থা, চিকিৎসা পৰীক্ষা, প্ৰস্থান-পূৰ্বৰ চৰ্ত আৰু গন্তব্য দেশৰ নিয়ম মানি চলা চুক্তি লাগিব পাৰে। গন্তব্য দেশে পৃথকে ভিছা, লাইচেঞ্চ, স্বীকৃতি বা দক্ষতা মূল্যায়ন বিচাৰিব পাৰে; নেপালী পৰিষদৰ পঞ্জীয়নে বিদেশত কামৰ অনুমতি আপোনা-আপুনি নিদিয়ে। প্ৰশিক্ষণ বা ডিগ্ৰীৰ পৰা দক্ষতা প্ৰমাণপত্ৰ বা পেছাগত পঞ্জীয়ন, তত্ত্বাৱধানত অভ্যাস, বিশেষজ্ঞ বা জ্যেষ্ঠ কাম, পৰিচালনা, ৰাজহুৱা সেৱা, স্বনিয়োজন, প্ৰব্ৰজন, শিক্ষা বা গৱেষণালৈ কেৰিয়াৰ আগবাঢ়িব পাৰে। নিয়ন্ত্ৰিত কেৰিয়াৰত সাধাৰণতে নবীকৰণ, অব্যাহত পেছাগত উন্নয়ন আৰু নৈতিক দায়িত্ব যোগ হয়। প্ৰশিক্ষণৰ সময়, পৰীক্ষা, পঞ্জীয়ন, নবীকৰণ, সমতুল্যতা পৰ্যালোচনা, নথি পৰীক্ষা আৰু কামৰ মাজৰ প্ৰশিক্ষণ পৃথক ধাপ; খৰচ আৰু সময়সীমা প্ৰতিষ্ঠানৰ বৰ্তমান জাননীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।