ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾ

Nepal Insurance Authority (NIA), नेपाल बीमा प्राधिकरण, Insurance Act 2079 ਅਤੇ Insurance Regulation 2081 ਅਧੀਨ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਬੀਮਾਕਰਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਰੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਰਦੀ, ਸੇਵਾ-ਦਾਤਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ, ਪਾਲਿਸੀਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। NIA ਰਜਿਸਟਰ ਜੀਵਨ, ਗੈਰ-ਜੀਵਨ, ਸੂਖਮ-ਜੀਵਨ, ਸੂਖਮ-ਗੈਰ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਬੀਮਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ’ਤੇ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ ’ਤੇ 14 ਜੀਵਨ ਅਤੇ 14 ਗੈਰ-ਜੀਵਨ ਬੀਮਾਕਰਤਾ ਦਰਜ ਸਨ, ਪਰ ਵਿਲੀਨ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਗਿਣਤੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਮੌਜੂਦਾ ਰਜਿਸਟਰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਂਚ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਬੀਮਾ ਜੀਵਨ, ਮਿਆਦੀ ਜੀਵਨ, ਐਂਡੋਮੈਂਟ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਾਭ, ਹਾਦਸੇ, ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ, ਸੰਪਤੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਸ਼ੂਧਨ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਜੀਵਨ ਨੁਕਸਾਨ ਕਵਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਮਿਆਦੀ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਖ਼ਾਸ ਰੁਜ਼ਗਾਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਖਮ ਬੀਮਾ ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਦੇ ਕਵਰੇਜ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਪੁਨਰ-ਬੀਮੇ ਰਾਹੀਂ ਬੀਮਾਕਰਤਾ ਆਪਣੇ ਜੋਖਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੀਮਾਕਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਾਲਿਸੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੀਮਿਤ ਰਕਮ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ, ਮਿਆਦ, ਅਪਵਾਦ, ਉਡੀਕ ਜਾਂ ਗ੍ਰੇਸ ਮਿਆਦ, ਕਟੌਤੀਯੋਗ ਰਕਮ, ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Social Security Fund (SSF), सामाजिक सुरक्षा कोष, ਆਮ ਵਪਾਰਕ ਪਾਲਿਸੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਯੋਗਦਾਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਮਾਤਰਿਤਵ, ਹਾਦਸਾ, ਅਪੰਗਤਾ, ਬੁਢਾਪਾ, ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਨ। ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨਕਰਤਾ ਮੁੱਢਲੀ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਦਾ 11% ਅਤੇ ਨਿਯੋਗਤਾ 20% ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕੁੱਲ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਯੋਗਦਾਨ 31% ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਾਗੂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੁੱਢਲੇ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਦਾ 21.33% ਹੈ। SSF ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਰੀ ਜਾਂ ਗੁੰਮ ਯੋਗਦਾਨ ’ਤੇ 10% ਵਿਆਜ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਾਭਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। Health Insurance Board (HIB), स्वास्थ्य बीमा बोर्ड, Health Insurance Act 2074 ਅਧੀਨ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ-ਇਕਾਈ ਮਾਡਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। 1 ਤੋਂ 5 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ NPR 3,500 ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ NPR 100,000 ਦਾ ਲਾਭ ਫੰਡ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਵਾਧੂ ਮੈਂਬਰ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ NPR 700 ਅਤੇ ਲਾਭ ਫੰਡ NPR 20,000 ਵਧਦਾ ਹੈ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ NPR 200,000 ਤੱਕ। ਫੰਡ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕਾਈ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅਤਿ-ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, HIV, ਬਹੁ-ਦਵਾਈ-ਰੋਧੀ ਟੀਬੀ ਜਾਂ ਕੋੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, 70 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਵਿੱਤਪੋਸ਼ਿਤ ਜਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਪਹੁੰਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Female Community Health Volunteers ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ 50% ਛੋਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਸਤਰੇ ਵਾਲੇ ਸੇਵਾ-ਦਾਤਿਆਂ ਕੋਲ 10% ਜਾਂ 20% ਸਹਿ-ਭੁਗਤਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਅਪਵਾਦ ਹਨ। HIB ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰਡ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਹਾਇਕ, HIB e-portal, Nagarik App, ConnectIPS, eSewa ਜਾਂ Khalti ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। HIB ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਲਾਭ ਨਿੱਜੀ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਬੀਮਾ HIB ਜਾਂ SSF ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ; HIB ਜਾਂ SSF ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਬੀਮੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। FY 2081/82 ਲਈ NIA ਸੂਚਕਾਂ ਨੇ NPR 227.18 billion ਦੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ NPR 182.27 billion ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ NPR 44.91 billion ਸੀ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਕਵਰੇਜ 39.99% ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ 48.33% ਸੀ। ਕੁੱਲ ਬੀਮਾ ਪੈਠ GDP ਦਾ 3.72% ਸੀ—ਜੀਵਨ 2.98% ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜੀਵਨ 0.74%; ਕੁੱਲ ਬੀਮਾ ਘਣਤਾ NPR 7,396.17 ਸੀ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਜੀਵਨ ਬੀਮੇ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸੰਪਤੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਸ਼ੂਧਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਜੀਵਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਅਮਲੀ ਲੋੜਾਂ ਹਨ। ਬੀਮਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ NIA ਕੋਲ ਬੀਮਾਕਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਂਚੋ। ਸਿਰਫ਼ ਏਜੰਟ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਾਲਿਸੀ ਸ਼ਡਿਊਲ ਪੜ੍ਹੋ। ਬੀਮਿਤ ਰਕਮ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਪਾਲਿਸੀ ਮਿਆਦ, ਅਪਵਾਦ, ਉਡੀਕ ਜਾਂ ਗ੍ਰੇਸ ਮਿਆਦ, ਕਟੌਤੀਯੋਗ ਰਕਮ, ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ, ਨਵੀਨੀਕਰਨ, ਲੈਪਸ, ਮੁੜ ਚਾਲੂ, ਸਰੰਡਰ, ਪੇਡ-ਅੱਪ ਅਤੇ ਰੱਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਾਂਚੋ। ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਉਤਪਾਦ, ਜੋਖਮ, ਬੀਮਿਤ ਰਕਮ, ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਅੰਡਰਰਾਈਟਿੰਗ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ; ਕੋਈ ਇੱਕੋ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਨਹੀਂ। NIA ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਨਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸੇਵਾ-ਦਾਤੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਬੀਮਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਾਅਵੇ ਲਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੀਮਾਕਰਤਾ, HIB ਜਾਂ SSF ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸੀ ਜਾਂ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮੰਨੋ। ਨੁਕਸਾਨੀ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਸੰਭਾਲੋ। ਜੋਖਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਲਿਸੀ ਜਾਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਦਾਅਵਾ ਫਾਰਮ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਬੂਤ, ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂ ਮੌਤ ਰਿਕਾਰਡ, ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਅੱਗ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸਰਵੇ ਰਿਪੋਰਟ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੈਰ-ਜੀਵਨ ਦਾਅਵੇ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਸਰਵੇਅਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਬੀਮਾਕਰਤਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੱਲ ਨਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ, ਫਿਰ NIA ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੋ। NIA ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦਰ ਬੀਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਬੀਮਾਕਰਤਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਨਿਪਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਲਿਸੀ ਲਈ ਇੱਕੋ ਦਾਅਵਾ ਮਿਆਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਵਰੇਜ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨੀਕਰਨ, ਐਂਡੋਰਸਮੈਂਟ, ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ, ਲੈਪਸ ਅਤੇ ਮੁੜ ਚਾਲੂ, ਸਰੰਡਰ ਜਾਂ ਪੇਡ-ਅੱਪ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਬੀਮਾਕਰਤਾ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਅੰਡਰਰਾਈਟਿੰਗ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੋਰਟੇਬਿਲਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ, ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਵਿਲੀਨ ਜਾਂ ਹਸਤਾਂਤਰਨ ਕਾਰਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ NIA ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।