నేపాల్‌లో క్రిమినల్ చట్టం

నేపాలీ భాషలోని అసలు చట్టాలే అధికారికమైనవి; ఇంగ్లీష్ అనువాదాలు పని సౌలభ్యానికి మాత్రమే. 2017 జాతీయ శిక్షాస్మృతి చట్టం సాధారణ నేరాలు, శిక్షలను నిర్ణయిస్తుంది; మాదకద్రవ్యాలు, రవాణా, ఎలక్ట్రానిక్ లావాదేవీలు వంటి అంశాలకు ప్రత్యేక చట్టాలు వర్తించవచ్చు. 2031 (1974) సాక్ష్య చట్టం, 2017 క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్ చట్టం సాక్ష్యాలు, క్రిమినల్ ప్రక్రియను నియంత్రిస్తాయి; ఇందులో 2075 క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్ నియమాలూ ఉన్నాయి. సంబంధిత ప్రక్రియల్లో ఫిర్యాదును జహేరి (Jaheri) అంటారు; సాధారణంగా నేపాల్ పోలీసులకు లేదా చట్టబద్ధంగా నియమించిన దర్యాప్తు అధికారికి సమర్పించాలి. షెడ్యూల్-1 నేరాలను సాధారణంగా పోలీసులు దర్యాప్తు చేస్తారు. షెడ్యూల్-2 నేరాలకు వర్తించే చట్టం పేర్కొన్న అధికారం దర్యాప్తு செய்கிறது. குற்ற வழக்குகளை நேபாள காவல்துறை, அதன் குற்றப் புலனாய்வுத் துறை விசாரிக்கின்றன; இணையக் குற்றப் பணியகம் இணையக் குற்ற விசாரணைகளை நடத்துகிறது. விசாரணைக் கோப்பு அரசு வழக்கறிஞர் அல்லது தலைமை வழக்கறிஞர் அலுவலகத்துக்குச் செல்கிறது; அது ஆதாரங்களை மதிப்பிட்டு, வழக்குத் தொடர வேண்டுமா என முடிவு செய்து, குற்றப்பத்திரிகையைத் தயாரித்து, அரசைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்துகிறது. క్రిమినల్ కేసులను జిల్లా కోర్టులు, ఉన్నత కోర్టులు, సుప్రీంకోర్టు విచారిస్తాయి; చట్టం అనుమతిస్తే ప్రత్యేక కోర్టు ఉండవచ్చు. అరెస్టయిన వ్యక్తికి నిర్బంధ కారణం తెలియజేయాలి; ప్రయాణ సమయం మినహా 24 గంటల్లో సమర్థ అధికారిముందు హాజరుపరచాలి. అరెస్టు నుంచి న్యాయవాదిని పొందే హక్కు, న్యాయమైన విచారణ, నిర్దోషిత్వ పూర్వధారణ, తనకు వ్యతిరేకంగా బలవంతంగా సాక్ష్యం చెప్పకుండా ఉండే రక్షణ, అప్పీల్ హక్కును రాజ్యాంగం కాపాడుతుంది. ఖర్చు భరించలేని వారికి చట్టప్రకారం ఉచిత న్యాయ సహాయం అందుబాటులో ఉంది. భాష వల్ల పాల్గొనడం ప్రభావితమైతే అధికారులు అర్థం చేసుకునేలా వ్యాఖ్యాత సహాయం కల్పించాలి. సాధ్యమైన శిక్షల్లో జైలు, జరిమానా, పరిహారం, సామాజిక సేవ, సస్పెండ్ చేసిన శిక్ష, పరిశీలనపై విడుదల, పెరోల్ ఉంటాయి. నేర తీవ్రత, అపరాధ బాధ్యత, పరిస్థితులు, గత ప్రవర్తన, బాధితునికి పరిహారాన్ని కోర్టు పరిగణిస్తుంది. జైళ్ల నిర్వహణ శాఖ 2079 జైళ్ల చట్టం ప్రకారం నిర్బంధం, కారాగార శిక్షను నిర్వహిస్తుంది; జైలు కాని చర్యల లభ్యత, ఆచరణ కేసు, సంబంధిత అధికారులపై ఆధారపడతాయి. దర్యాప్తు, విచారణల గురించి సమాచారం పొందే రాజ్యాంగ హక్కు బాధితులకు ఉంది. నేరం, వర్తించే చట్టాన్ని బట్టి శారీరక గాయం, మరణం, ఆస్తి నష్టం లేదా గౌరవానికి నష్టం కోసం పునరావాసం, పరిహారం కోరవచ్చు; అపరాధి ఆస్తులపై అమలు చేయవచ్చు. కోర్టు, న్యాయవాది, అనువాదం, ప్రయాణం, సాక్ష్య ఖర్చులు வழக்குக்கு ஏற்ப மாறும்; சட்ட உதவி கிடைக்குமா எனச் சரிபார்க்க வேண்டும். குழந்தைகளின் வழக்குகள் 2018 குழந்தைகள் சட்டத்தைப் பின்பற்றுகின்றன; குழந்தைகள் நீதிமன்றம் அல்லது குழந்தைகள் அமர்வு, திசைமாற்று, ரகசிய விசாரணை, ஆலோசனை, கண்காணிப்பு, சமூக சேவை அல்லது குழந்தைகள் சீர்திருத்த இல்லம் ஆகியவை பொருந்தலாம். 10 வயதுக்குக் குறைந்த குழந்தை மீது குற்றவியல் வழக்கு தொடரப்படாது. 10 முதல் 14 வயதுக்குக் குறைவானவர்களுக்கு அபராதம் இல்லை; சிறைத்தண்டனைக்குரிய குற்றத்தில் அதிகபட்சம் ஆறு மாதக் காவல் அல்லது ஒரு ஆண்டு குழந்தைகள் சீர்திருத்த இல்லம் இருக்கலாம். 14 முதல் 16 வயதுக்குக் குறைவானவர்களுக்கு வயது வந்தோரின் தண்டனையில் அதிகபட்சம் பாதி; 16 முதல் 18 வயதுக்குக் குறைவானவர்களுக்கு அதிகபட்சம் மூன்றில் இரண்டு பங்கு விதிக்கலாம். 16 வயதுக்குக் குறைந்த குழந்தைகள் கடுமையான, தீவிரமான அல்லது மீண்டும் மீண்டும் நிகழும் குற்றங்கள் தவிர பொதுவாகக் காவலில் வைக்கப்படுவதில்லை. రోడ్డు నేరాలకు 2049 (1993) మోటారు వాహనాలు, రవాణా నిర్వహణ చట్టం, దాని నియమాలు వర్తిస్తాయి; నేపాల్ పోలీసులు, సంబంధిత రవాణా పరిపాలన వేర్వేరు విధులు నిర్వహిస్తాయి. డిజిటల్ నేరాలకు 2063 (2008) ఎలక్ట్రానిక్ లావాదేవీల చట్టం, నియమాలు, జాతీయ శిక్షాస్మృతి లేదా ఇతర ప్రత్యేక చట్టాలు వర్తించవచ్చు. అనధికార ప్రాప్యత, వ్యవస్థ లేదా డేటా దుర్వినియోగం, చట్టవిరుద్ధ ప్రచురణ వంటి అంశాలను సైబర్ బ్యూరో దర్యాప్తు చేయవచ్చు. నేపాల్‌లో క్రిమినల్ చర్యలు ఒప్పందం లేదా ప్రైవేట్ పరిహారానికి సంబంధించిన సివిల్ దావాల నుంచి వేరు; అయితే క్రిమినల్ కేసులో పరిహారమూ ఉండవచ్చు.