ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ

KG ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਗ੍ਰੇਡ ਹਨ। ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ (BEPS) ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਗ੍ਰੇਡ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਮਿਡਲ ਗ੍ਰੇਡਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮੁੱਢਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (BEHS) ਮਿਡਲ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਪਰਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਕੂਲ KG ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ KG, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਕੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮਕੈਨਕੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਾ ਮਿਲਾਓ। ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਸਰਕਾਰੀ, ਸਰਕਾਰ-ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ, ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾ, ਨਿੱਜੀ, ਮੱਠ, ਚੈਰਿਟੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਕੂਲਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਮਨੋਨੀਤ ਕਰੇ। ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਨਿਗਰਾਨ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਨਿਗਰਾਨ ਬੋਰਡ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੱਠ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਕੂਲ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਤੇ ਖੇਤਰ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2026–27 ਸਕੂਲੀ ਸਾਲ ਲਈ ਰਾਜ ਦਾਖ਼ਲਾ 25–31 ਮਈ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਸਾਲ 1 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਯਾਂਗੂਨ ਵਿੱਚ ਜੂਨ ਦੌਰਾਨ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰੇਡ 1–9 ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਟੈਸਟ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਂਗੂਨ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਚੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਇੱਕੋ ਕੈਚਮੈਂਟ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੜਾਅਵਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਮੌਜੂਦਾ ਨੀਤੀ KG ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਡ 9 ਤੱਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਦਾਖ਼ਲਾ ਨੀਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਕਸਾਰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ। ਟਕਰਾਅ, ਵਿਸਥਾਪਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਕਾਰਨ ਪਹੁੰਚ ਖੰਡਿਤ ਹੈ। UNICEF ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਗਭਗ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਸਕੂਲੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। 2026 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3.5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60% ਦੀ ਉਮਰ 15–17 ਸਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪੰਗਤਾ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਅਤੇ ਤਰੀਕੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਾਖ਼ਲਾ ਦਰ ਨਾ ਮੰਨੋ। 2025 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਨੇ 2,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਣ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ, ਗਣਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਮਿਆਂਮਾਰ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੌਰਾਨ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਗ੍ਰੇਡ 10 ਦੇ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਡ 11 ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਰੂਮ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਤਬਾਦਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ, ਪੜਾਅ-ਪੂਰਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਗੁਣਵੱਤਾ-ਜਾਂਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਗ੍ਰੇਡ 12 ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੂਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰਨਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਯੋਗਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੇਡ 12 ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕੂਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਮਿਡਲ ਜਾਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕල්ਪ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਕੂਲੀ ਪੜਾਅ ਨਹੀਂ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ, ਕਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖਣ-ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 2026 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ KG ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਲਈ ਵਰਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਸੈੱਟ, ਬਾਰਾਂ ਨੋਟਬੁੱਕਾਂ, ਚਾਰ ਪੈਨਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ 1 ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਦੀ; ਮਿਡਲ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਸੈੱਟ, ਬਾਰਾਂ ਕਾਪੀਆਂ, ਦੋ ਪੈਨਸਲਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਫ਼ੀਸਾਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ। ਸਕੂਲ ਬੱਸ ਰਸਤੇ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਾਪੇ-ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਭਲਾਈ ਟੀਮਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਪਲਬਧ ਸਬੂਤ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਸਕੂਲ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚਾ ਭੇਦਭਾਵ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪੰਗਤਾ, ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। UNICEF-ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਪਹੁੰਚ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ, ਸਿੱਖਣ ਸਮੱਗਰੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ, ਅਪੰਗਤਾ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਨੋਸਮਾਜਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (NFPE) ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਰੁਕੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਟਕਰਾਅ, ਵਿਸਥਾਪਨ, ਦੂਰਲੇ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਅਪੰਗਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਚਕੀਲਾ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਮੁੜ-ਦਾਖ਼ਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਰਾਹ ਰਸਮੀ ਸਕੂਲ ਵਾਪਸੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਸਕੂਲ ਗ੍ਰੇਡ ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ, ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਯਕੀਨੀਕਰਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਮੇਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਨੇਪੀਤੌ ਕੌਂਸਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤੇ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਸਿੱਖਿਆ ਦਫ਼ਤਰ, ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਨਿਗਰਾਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੱਠ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਸਮਾਨ ਹੈ।