မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားဝင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလမ်းကြောင်းများစွာရှိသော်လည်း ဝင်ရောက်ခွင့်၊ ငွေဖြစ်လွယ်မှု၊ စာရွက်စာတမ်းနှင့် ဥပဒေအကာအကွယ် ကွာခြားသည်။ စာရင်းဝင်ရှယ်ယာများကို ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်း (YSX) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုသည်။ YSX အဓိကစာရင်းတွင် FMI၊ MTSH၊ MCB၊ FPB၊ TMH၊ EFR၊ AMATA နှင့် MAEX ကုမ္ပဏီ 8 ခုရှိသည်။ 2025/26 ဘဏ္ဍာနှစ် တတိယသုံးလပတ်တွင် ကြိုတင်စာရင်းဝင်ဘုတ်အဖွဲ့၌ MADPL နှင့် ASPGB မှတ်ပုံတင်ထားသည်။ စုစုပေါင်းဈေးကွက်တန်ဖိုးမှာ MMK 955,017 million ခန့်ဖြစ်ပြီး ကုန်သွယ်ရက် 57 ရက်အတွင်း ပျမ်းမျှနေ့စဉ်ကုန်သွယ်တန်ဖိုး MMK 49 million ခန့်ဖြစ်သည်။ အစိုးရငွေတိုက်လက်မှတ်နှင့် စာချုပ်များသည် ဒုတိယလမ်းကြောင်းဖြစ်ပြီး ဗဟိုဘဏ်က လေလံကျင်းပကာ လိုင်စင်ရငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်ကုမ္ပဏီများက အရောင်းအဝယ်ကူညီနိုင်သည်။ ကုမ္ပဏီတိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို မြန်မာပုဂ္ဂလိက/အများပိုင်ကုမ္ပဏီ၊ ဖက်စပ်လုပ်ငန်း၊ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် ဌာနခွဲအဖြစ် DICA နှင့် MyCO မှတ်ပုံတင်စနစ်မှတစ်ဆင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ မှတ်ပုံတင်ကြေးမှာ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီ MMK 300,000၊ အများပိုင်ကုမ္ပဏီ MMK 2,500,000 ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အနည်းဆုံးမတည်ငွေ မလိုသော်လည်း ဘဏ်၊ အာမခံနှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်ကဲ့သို့ ကဏ္ဍများတွင် သီးခြားစည်းမျဉ်းရှိသည်။ မြန်မာကုမ္ပဏီတစ်ခု၌ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှု 35% အထိရှိပါက နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းမှ ရှောင်နိုင်သော်လည်း ကဏ္ဍကန့်သတ်ချက်၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဥပဒေနှင့် အာဏာပိုင်အခြေအနေများ သက်ဆိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင် (MIC) သည် အမျိုးသားမဟာဗျူဟာ၊ ကြီးမားသောမတည်ငွေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်/လူထုသက်ရောက်မှု၊ နိုင်ငံပိုင်မြေ သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ကဏ္ဍနှင့်ဆိုင်သော စီမံကိန်းများအတွက် ခွင့်ပြုမိန့် သို့မဟုတ် ထောက်ခံချက်ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ DICA သတ်မှတ်ထားသော ဆောင်ရွက်ချိန်ရည်မှန်းချက်မှာ အဆိုပြုချက်လက်ခံမှု 15 ရက်အထိ၊ MIC ဆုံးဖြတ်ချက် 60 ရက်အထိ ဖြစ်သော်လည်း အမှန်တကယ်အချိန်သည် စီမံကိန်းနှင့် စာရွက်စာတမ်းအလိုက် ကွာခြားသည်။ မြေယာရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် အများအားဖြင့် နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုမဟုတ်ဘဲ မြေသုံးစွဲခွင့်နှင့် ငှားရမ်းခွင့်ကို အခြေခံသည်။ ပြန်လည်သုံးသပ်ထားသော အရင်းအမြစ်များတွင် နိုင်ငံခြားသားအား မြေဝယ်ခွင့် အထွေထွေရှိသည်ဟု မတွေ့ရပါ။ MIC ခွင့်ပြုမိန့် သို့မဟုတ် ထောက်ခံချက်အောက်တွင် ကနဦးငှားရမ်းကာလ 50 နှစ်အထိ၊ 10 နှစ်စီ နှစ်ကြိမ် တိုးနိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားသားများ YSX အရောင်းအဝယ်ပြုခွင့်ကို 20 March 2020 မှစ၍ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် လဲလှယ်ရေးကော်မရှင် (SECM) က အရင်းအနှီးဈေးကွက်ကို ကြီးлнэ. လိုင်စင်ရကုမ္ပဏီမှတစ်ဆင့် հաշիվ բացել၊ ဖောက်သည်ကိုယ်ရေးအချက်အလက်စစ်ဆေးမှုနှင့် YSX ထပ်နေသောစာရင်းစစ်ဆေးမှု လိုအပ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ၏စာရင်းအကန့်အသတ်၊ R-KAS၊ N-KAS နှင့် N-FAS အကောင့်စည်းမျဉ်းများ သက်ဆိုင်သည်။ ပွဲစားခအဆင့်များမှာ MMK 1,000,000 အထိ 1.0%၊ MMK 1,000,001–10,000,000 အတွင်း 0.7%၊ MMK 10,000,001–100,000,000 အတွင်း 0.5% နှင့် MMK 100,000,001 ကျော် 0.4% ဖြစ်သည်။ ဝယ်ယူနှင့် ရောင်းချမှုနှစ်ခုစလုံးတွင် သက်ဆိုင်သည်။ အခွန်၊ ထိန်းသိမ်းခ၊ လွှဲပြောင်းခနှင့် ဘဏ်ခများလည်း ထပ်တိုးနိုင်သည်။ အရင်းအနှီးအမြတ်ခွန်တင်ပြမှုနှင့် ပေးချေမှုသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြီး 30 ရက်အတွင်း၊ စုစည်းအခွန်ပြန်တမ်းမှာ ဝင်ငွေနှစ်ပြီး 3 လအတွင်း သတ်မှတ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအန္တရာယ်တွင် မြန်မာကျပ်တန်ဖိုးကျဆင်းမှု၊ ငွေဖောင်းပွမှု၊ ပဋိပက္ခ၊ ငလျင်ပြန်လည်ထူထောင်ရေး၊ လောင်စာနှင့် လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်မှု၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအနှောင့်အယှက်၊ ထုတ်ပေးသူပျက်ကွက်မှု၊ အုပ်ချုပ်ရေးအားနည်းမှု၊ လိမ်လည်မှု၊ သဘာဝဘေးနှင့် ဥပဒေပြောင်းလဲမှုတို့ ပါဝင်သည်။ သုတေသနအချက်အလက်အရ 2026 April နှစ်ချင်းငွေဖောင်းပွမှု 24.6%၊ 2025/26 GDP အမှန်တကယ်ခန့်မှန်းချက် -2.0%၊ 2026/27 တိုးတက်မှုခန့်မှန်းချက် 2.0% ဖြစ်သည်။ EU ပိတ်ဆို့မှုများကို 30 April 2027 အထိ သက်တမ်းတိုးထားပြီး 27 April 2026 အထိ လူပုဂ္ဂိုလ် 105 ဦးနှင့် အဖွဲ့အစည်း 22 ခု စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။