ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႇ

မိူင်းမၢၼ်ႇမီးပိူင်ပညာၸၼ်ႉသုင်ဢၼ်တင်ႈမၼ်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၵၢၼ်ၽႄၵၼ်။ ၽွင်းလူင်ပညာ၊ ၵမ်းလူင် ႁွင်ႈၵၢၼ်ပညာၸၼ်ႉသုင် (DHE)၊ ၵုမ်းၵမ်ပိူင်ၼမ်၊ ၽွင်း ၽွင်းလူင်တၢင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ် လႄႈ ၸုမ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၢဝ်းၵၢၼ် မိူၼ် ပညာၵၢၼ်ႁဵတ်းၵိၼ်၊ ထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလေႇၵျီႇ လႄႈ ပညာၸၢဝ်းၵၢၼ်။ ၸုမ်းပညာၸၼ်ႉသုင်မီး မႁႃႇဝိทยาลัยတူဝ်ႈၵႂႃႇ လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈ၊ မႁႃႇဝိทยาลัยเศรษฐศาสตร์ လႄႈ ပညာ၊ မႁႃႇဝိทยาลัยၽႃႇသႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ မႁႃႇဝိทยาลัยၶွမ်ႇပျူႇတႃႇ၊ မႁႃႇဝိทยาลัยထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလေႇၵျီႇ၊ ၵလေးၸ်ၸၼ်ႉပၼ် degree၊ ၵလေးၸ် လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈပညာၸၢဝ်းၵၢၼ်။ ၸုမ်းပညာပုဂ္ဂလိက ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပဵၼ်မႁႃႇဝိทยาลัย၊ ၵလေးၸ် ဢမ်ႇၼၼ် ငဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈလူင်းသဵၼ်ႈမၢႆၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇၵုမ်းၵၢၼ်တိူင်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ။ မီးၸုမ်းဢၼ်တင်ႈတႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် လူင်းသဵၼ်ႈမၢႆၸွမ်းၵူတ်းမၢႆပညာဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈၵူၺ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈဢၼ်ႁူႉႁပ်ႉလႆႈ။ ပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၽိူၵ်ႈပညာလႄႈသၢႆသိပ္ပံ၊ ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႇ၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ ၽြႃးၵိုၵ်းပိုၼ်း၊ ၵူတ်းမၢႆ၊ ၽတ်းၸႃႇ၊ ၸိတ်ႉတလေႃႇ၊ မၢႆပိုၼ်းပူၼ်ႉၵဝ်ႇ၊ ၽၢႆႇၶုတ်ႈႁႃပိုၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၽႃႇသႃႇၼႃႈလိၼ်၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈလႄႈၶေႃႈမုၼ်း၊ ၾိၵ်းသၸ်၊ ၶမီး၊ မတ်ႉသမႃႇတစ်၊ တိရိယႃႇၸၢတ်ႈ၊ ၽိူၵ်ႈမႆႉ၊ ၶမီးၵၢၼ်စက်၊ တၢင်းလိၼ်၊ ၽိုၼ်ၶွမ်ႇပျူႇတႃႇ၊ ပတ်ဝန်းကျင် လႄႈ ၼမ်ႉ၊ ပညာ၊ စီးပွားရေး၊ ၽႃႇသႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလေႇၵျီႇ၊ ၵျႅင်ႇၼီႇယိူင်း၊ ပၢႆးႁဵတ်းၵိၼ်၊ မေႃယႃ လႄႈ ပၢႆးယူႇလီ။ ၽိူၵ်ႈတႅတ်ႈပႅၵ်ႇၵၼ်ၸွမ်းၸုမ်း။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႂ်းဝိทยาลัย ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်း ပဵၼ်လၢႆးဢၼ်မီး၊ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵႆယူႇၼႂ်းပိူင်ပညာၸၼ်ႉသုင်တၢင်းၵၢၼ်။ လၵ်းထၢၼ်ဢၼ်မီးဢမ်ႇၼႄဝႃႈ မီးပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်း online ဢမ်ႇၼၼ် blended ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်။ ပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇပုဂ္ဂလိက ဢမ်ႇၼၼ် ၵပ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း လူဝ်ႇလူင်းသဵၼ်ႈမၢႆၼႂ်းမိူင်း လႄႈ မီးၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းၸုမ်းဢၼ်ၸႅင်ႈ။ လၢႆးႁပ်ႉၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်တူဝ်ႈၵႂႃႇ ပဵၼ် High School Completion Certificate လႄႈ ၽၢၼ်ႇ Matriculation Examination၊ ၵၢၼ်စစ်သွေးဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉၶဝ်ႈပညာၸၼ်ႉသုင်။ လွင်ႈလိူၵ်ႈၵမ်ႈၼမ်တူၺ်းၶะแนนႁူမ်ႈ လႄႈ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ University Council ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းၼၼ်ႉ။ မႁႃႇဝိทยาลัยၶွမ်ႇပျူႇတႃႇ လႄႈ ထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလေႇၵျီႇ ၸၢင်ႈဢွၵ်ႇသဵၼ်ႈမၢႆလိူၵ်ႈၶဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းလင်ၸၼ်ႉၸွမ် ၵမ်ႈၼမ်လူဝ်ႇၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈၵဝ်ႇဢၼ်ႁူႉႁပ်ႉလႆႈ၊ လႄႈ ၸၢင်ႈမီးၵၢၼ်စစ်သွေးႁပ်ႉၶဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် qualifying၊ ထူပ်းၵၼ်၊ synopsis ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈၽႅၼ် thesis။ ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း၊ ၶေႃႈလူဝ်ႇတႃႇၽိူၵ်ႈ၊ quota လႄႈ လၢႆးလိူၵ်ႈ လူဝ်ႇထတ်းၶေႃႈၽၢဝ်ႇယၢမ်းလဵဝ်တီႈ DHE ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်း။ ပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉမၢၼ်ႇ၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သွင်ၽႃႇသႃႇ၊ ၶိုၼ်ႈယဝ်ႉၸွမ်းၽိူၵ်ႈ လႄႈ ၸုမ်း။ မႁႃႇဝိทยาลัยယႂ်ႇၵုင်ႈၸႂ်ႉဢိင်းၵလဵတ်ႈပဵၼ်လၵ်း၊ ယွၼ်ႉၽိူၵ်ႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႇ။ Myanmar National Qualifications Framework (NQF) ၸတ်းပညာၸၼ်ႉတတိယရီတၢင်းလတ်း မိူၼ် Advanced Diploma 1 ထိုင် 3 ပီ ယူႇ Level 5၊ bachelor degree လႄႈ postgraduate diploma/certificate ယူႇ Level 6၊ master degree Level 7၊ doctoral degree Level 8။ Level 4 ႁူမ်ႈပႃးပညာလင်ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈပညာၸၼ်ႉသုင်တႂ်ႈ scope ၼႆႉ။ NQF မီးရည်ရွယ်ချက်တႃႇၸွႆႈတႅၵ်ႈၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ၊ ၵုမ်းၵၢၼ်ပၢႆးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၶၢႆႉ credit၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ လႄႈ ႁူႉႁပ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵဝ်ႇ။ ပိူင်ႁဵၼ်း လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းပႅၵ်ႇၵၼ်ၸွမ်းၸုမ်း။ တီႈမႁႃႇဝိทยาลัยယႂ်ႇၵုင်ႈ၊ တူဝ်ယၢင်ႇပီပညာမီး semester သွင်၊ ၵမ်ႈၼမ်တႄႇ ဒီႇသႅမ်ႇပႃႇ ထိုင် မတ်ႉ လႄႈ ၵျုၼ်ႇ ထိုင် သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ။ BA လႄႈ BSc ပၵ်းပိူင် ၵမ်ႈၼမ်ႁိုင် 4 ပီ၊ ၵူတ်းမၢႆ 5 ပီ၊ လႄႈ honours တင်းမူတ်း 5 ပီ။ တူဝ်ယၢင်ႇ master ႁိုင်မွၵ်ႈ 3 ပီ၊ doctoral မွၵ်ႈ 5 ပီ။ ဢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇပဵၼ်ပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်း။ တီႈၸုမ်းၼၼ်ႉ၊ လွင်ႈၶဝ်ႈ honours ဝၢႆးပီသွင် လူဝ်ႇ Grade Point 5 ၼႂ်းၽိူၵ်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်သွင်လွင်ႈ လႄႈ GPA ႁူမ်ႈဢေႇသုတ်း 4.0။ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းၶะแนนၸၢင်ႈပႃး ၵၢၼ်စစ်သွေးတႅမ်ႈ၊ ထၢမ်တႃႇၵႂၢမ်း ဢၼ်ႁွင်ႉ viva voce၊ ၽိုၼ် term၊ thesis လႄႈ dissertation။ တီႈမႁႃႇဝိทยาลัยယႂ်ႇၵုင်ႈ၊ ၽူႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵမ်ႈၼမ်လူဝ်ႇ Grade Point 3 တေႃႇၵူႈၽိူၵ်ႈ၊ ၽွင်းၵၢၼ်စစ်သွေးၶိုၼ်း လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ၸွမ်းပိူင်ၵူတ်းမၢႆၵၢၼ်စစ်သွေးဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ။ ၽူႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၸၢင်ႈလႆႈ bachelor degree မိူၼ် BA ဢမ်ႇၼၼ် BSc၊ bachelor honours၊ postgraduate diploma/certificate၊ master degree မိူၼ် MA ဢမ်ႇၼၼ် MSc၊ ဢမ်ႇၼၼ် doctoral degree မိူၼ် PhD။ မိူင်းမၢၼ်ႇဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈၵႃႈၸၢတ်ႈလတ်းယၢမ်းလဵဝ်တႃႇပညာၸၼ်ႉသုင်ၵူႈၸုမ်း။ ၵႃႈပညာလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လူင်းသဵၼ်ႈမၢႆ၊ ၵၢၼ်စစ်သွေး၊ ႁွင်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ႁူင်းၼွၼ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၸီဝိတ်ႉ ပႅၵ်ႇၵၼ်ၸွမ်းၸုမ်း လႄႈ ပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇ။ ၵႃႈၸၢႆႇမႁႃႇဝိทยาลัยယႂ်ႇၵုင်ႈ ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ် USD တႃႇၽူႈယိုၼ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ယႃႇဢဝ်ပဵၼ်ၵႃႈၼႂ်းမိူင်း။ ၸုမ်းပုဂ္ဂလိက လူဝ်ႇပိုတ်ႇၵႃႈႁပ်ႉၶဝ်ႈ၊ ၵႃႈပညာ လႄႈ လၢႆးၸၢႆႇၼႂ်းၽိုၼ်ယိုၼ်ႈလူင်းသဵၼ်ႈမၢႆ။ မီး scholarship၊ stipend လႄႈ merit award မိူၼ် Paukphaw Scholarship လႄႈ လွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၸွမ်း Naypyitaw State Academy ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း DHE ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လၵ်းထၢၼ်ဢၼ်မီး ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ မီးငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် သုၼ်ႇၵู้ငိုၼ်းၽူႈႁဵၼ်းတူဝ်ႈၵႂႃႇ။ လွင်ႈၸွႆႈၸၢင်ႈမႃးတီႈ registrar၊ ၽၢႆႇၽူႈႁဵၼ်း၊ University Council၊ ွႃႇၽိူၵ်ႈ၊ ႁွင်ႈလိၵ်ႈ၊ ႁိူၼ်းၼွၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၽူႈႁဵၼ်း၊ ၶိုၼ်ႈယဝ်ႉၸွမ်းၸုမ်း။ DHE၊ လုမ်းႁပ်ႉၶဝ်ႈ လႄႈ website တၢင်းၵၢၼ်ၸုမ်း ပဵၼ်တီႈလူင်တႃႇထတ်းၶေႃႈၽၢဝ်ႇႁပ်ႉၶဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ်၊ လွင်ႈႁူႉႁပ်ႉလႆႈ၊ လွင်ႈၵပ်းၵၢၼ်၊ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ၊ ၸိူဝ်ႉ degree၊ ပိူင်ပညာ လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈဢၼ်မီး။ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈဢၼ်ႁူႉႁပ်ႉလႆႈ ၸၢင်ႈၼမ်းၵႂႃႇၸူးၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်ၸၢဝ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ပညာထႅင်ႈ၊ bachelor ၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈ honour ဢမ်ႇၼၼ် master၊ master ဢမ်ႇၼၼ် Master of Research ၸၢင်ႈၼမ်းၵႂႃႇ doctoral။ လွင်ႈႁူႉႁပ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇၵူႈၵၢၼ်၊ လႄႈ လူဝ်ႇထတ်းၸွမ်းၸုမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇဢၼ်ႁပ်ႉၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ။