ম্যানমাৰত ফৌজদাৰী আইন

Penal Code-ৰ মূল আধাৰ আছিল ভাৰতীয় Act XLV of 1860; ১৮৬১ চনত ইয়াক ম্যানমাৰত ရာဇသတ်ကြီး নামে প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ইয়াত বহু সাধাৰণ অপৰাধ আৰু দায়িত্বৰ নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত অভিপ্ৰায় আৰু জ্ঞান, অপৰাধত সহায়, চেষ্টা, উমৈহতীয়া অভিপ্ৰায় আৰু সাধাৰণ ব্যতিক্ৰম অন্তৰ্ভুক্ত। Code of Criminal Procedure 1898-এ প্ৰক্ৰিয়াগত পদক্ষেপ নিৰ্ধাৰণ কৰে; Evidence Act-এ প্ৰমাণৰ ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। Myanmar Legal Information System-ত সংশোধিত আইন পোৱা যায়, যদিও ব্যাখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত বাৰ্মিজ মূল পাঠ প্ৰাধান্য পাব পাৰে। সাধাৰণ গোচৰ প্ৰায়ে আৰক্ষী থানাত তথ্য বা অভিযোগৰ পৰা আৰম্ভ হয়। তদন্তত পঞ্জীয়ন, জেৰা, তালাচী, জব্দ আৰু বিবৃতি বা চিকিৎসা-প্ৰমাণ সংগ্ৰহ থাকিব পাৰে। Code of Criminal Procedure-ৰ ধাৰা 54-ত উল্লেখ কৰা পৰিস্থিতিত—য’ত বিচাৰযোগ্য অপৰাধৰ অভিযোগ, বিশ্বাসযোগ্য তথ্য বা যুক্তিসংগত সন্দেহ থাকে—আৰক্ষীয়ে পৰোৱানা নোহোৱাকৈ গ্ৰেপ্তাৰ কৰিব পাৰে। আইনত cognizable আৰু non-cognizable অপৰাধ, লগতে জামিনযোগ্য আৰু অজামিনযোগ্য অপৰাধ পৃথক কৰা হৈছে; এই শ্ৰেণীবিভাজনে গ্ৰেপ্তাৰ আৰু মুক্তিত প্ৰভাৱ পেলায়। সাধাৰণতে ব্যক্তিক দণ্ডাধীশৰ সন্মুখলৈ অনা হয়; দণ্ডাধীশে ৰিমান্ড দিব পাৰে, তাৰ পাছত অভিযোগ, অভিযোজন আৰু বিচাৰ চলে। ধাৰা 167-ৰ আদেশ নাথাকিলে আৰক্ষীৰ জিম্মা সাধাৰণতে ২৪ ঘণ্টাতকৈ বেছি হ’ব নোৱাৰে; যাত্ৰা, নিৰাপত্তা আৰু জৰুৰীকালীন ব্যতিক্ৰমৰ অধীনত সংবিধানেও দণ্ডাধীশৰ ৰিমান্ড নোহোৱাকৈ জিম্মাত ৰখাৰ সীমা সাধাৰণতে ২৪ ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰে। অভিযুক্ত ব্যক্তিক অভিযোগৰ বিষয়ে জনোৱা উচিত; তেওঁ আইনী প্ৰতিনিধিত্ব বিচাৰিব পাৰে, প্ৰমাণক প্ৰত্যাহ্বান জনাব পাৰে, জামিন বা আদালতে অনুমতি দিলে জামিনদাৰসহ বণ্ড বিচাৰিব পাৰে, আৰু আপীল বা পুনৰীক্ষণৰ প্ৰক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। সংবিধানত আত্মপক্ষ সমৰ্থন আৰু আপীলৰ ন্যায়িক নীতি আছে; ধাৰা 378-ত habeas corpus, mandamus, prohibition, quo warranto আৰু certiorari-কে ধৰি ৰিটৰ ব্যৱস্থা আছে। Legal Aid Law 2016-এ যোগ্য ব্যক্তিৰ বাবে সংঘ, অঞ্চল বা ৰাজ্য আৰু টাউনশ্বিপ স্তৰত Legal Aid Board-ৰ ব্যৱস্থা কৰে। ব্যক্তিগত অধিবক্তা, অনুবাদ, নথিৰ প্ৰতিলিপি, যাতায়াত আৰু জামিনৰ খৰচ বেলেগ; দেশজুৰি নিৰ্ভৰযোগ্য একে খৰচ বা সময়সূচী নাই। OHCHR-এ পলম হোৱা বিচাৰ, গোপন আটক, অধিবক্তাৰ সুবিধা সীমিত হোৱা আৰু দুৰ্বল ন্যায়িক নিয়ন্ত্ৰণকে ধৰি ব্যৱহাৰিক বাধাৰ তথ্য দিছে; সেয়েহে সাধাৰণ আইনী ভিত্তিয়ে প্ৰতিটো ঠাইত একে ফলৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। সম্ভাব্য শাস্তিৰ ভিতৰত জৰিমনা, সম্পত্তি বাজেয়াপ্ত বা জব্দ, সাধাৰণ বা কঠোৰ কাৰাদণ্ড, যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড আৰু Penal Code বা বিশেষ আইনৰ অধীনত মৃত্যুদণ্ড আছে। ম্যানমাৰত যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ডৰ অৰ্থ মৃত্যুলৈকে কাৰাবাস। OHCHR-ৰ ২০২৪ চনৰ তথ্য-সাৰাংশত সামৰিক নিয়ন্ত্ৰিত আদালতে দিয়া ১৭১টা মৃত্যুদণ্ডৰ কথা আছে, ইয়াৰে ৪৪টা অনুপস্থিতিতে দিয়া হৈছিল; ২০২৪ চনত কোনো ফাঁচীৰ খবৰ পোৱা হোৱা নাছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই ২০২২ চনত চাৰিজন ৰাজনৈতিক বন্দীক ফাঁচি দিয়াৰ কথাও নথিভুক্ত কৰিছে। মানৱ সৰবৰাহ, সন্ত্ৰাসবাদ, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, দুৰ্নীতি, পথ-অপৰাধ আৰু ডিজিটেল আচৰণৰ বিশেষ আইনে অপৰাধ, গ্ৰেপ্তাৰৰ ক্ষমতা, প্ৰমাণৰ নিয়ম, আদালতৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ বা শাস্তি সলনি কৰিব পাৰে। Prevention and Suppression of Trafficking in Persons Law-এ Anti-Trafficking Central Body, তদন্ত, ভুক্তভোগী আৰু সাক্ষীৰ সুৰক্ষা, আশ্ৰয় আৰু ঘূৰি যোৱা, পুনৰ্বাসন বা পুনৰ সংস্থাপনত সহায়সহ বিশেষ কাঠামো দিয়ে। সাধাৰণ ফৌজদাৰী গোচৰত ভুক্তভোগীৰ সহায় বা ক্ষতিপূৰণৰ নিৰ্ভৰযোগ্য সাৰ্বজনীন ব্যৱস্থা নাই। ভুক্তভোগীয়ে আৰক্ষীক অপৰাধৰ কথা জনাব পাৰে আৰু ৰাজ্যৰ অভিযোজন প্ৰক্ৰিয়াত অংশ ল’ব পাৰে; দেৱানী ক্ষতিপূৰণ বা পুনৰ ঘূৰাই দিয়া ধন পৃথক আইনী ফল। Child Rights Law 2019-এ অপৰাধৰ সময়ত ১৮ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক শিশু বুলি গণ্য কৰে। Juvenile Court-এ শিশুবান্ধৱ ব্যাখ্যা, সীমিত শুনানি, বিকল্প নিষ্পত্তি, বণ্ড, অভিভাৱকৰ অংশগ্ৰহণ, অস্থায়ী যত্ন আৰু পুনৰ্বাসন ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; কাৰাবাস শেষ উপায় আৰু সম্ভৱপৰ আটাইতকৈ কম সময়ৰ বাবে হ’ব লাগে। বয়সৰ প্ৰমাণ লাগে; কিন্তু সংঘাত আৰু সুবিধাৰ অৱস্থাই বাস্তৱত এই সুৰক্ষাসমূহ বাধাগ্ৰস্ত কৰিব পাৰে। পথ-অপৰাধৰ ক্ষেত্ৰত Road Safety and Motor Vehicle Management Law 2020 আৰু ইয়াৰ ২০২২ৰ নিয়ম আংশিকভাৱে প্ৰযোজ্য; Nay Pyi Taw, Yangon আৰু Mandalay-ত Motor Vehicle Court থকাৰ কথা জনোৱা হৈছে। ডিজিটেল অপৰাধ Electronic Transactions Law 2004-ৰ অধীনত পৰিব পাৰে: ধাৰা 33-ত বহল ৰাষ্ট্ৰীয়, নিৰাপত্তা, ৰাজহুৱা শৃংখলা আৰু সম্পৰ্কীয় কামৰ বাবে সাতৰ পৰা পোন্ধৰ বছৰৰ শাস্তি; ধাৰা 34-ত হেকিং, সলনি, ধ্বংস, বাধা দিয়া বা অনুমতিবিহীন প্ৰমাণপত্ৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে পাঁচ বছৰলৈ কাৰাদণ্ড বা জৰিমনা আছে। Cybersecurity Law 2025 প্ৰণয়ন কৰা হৈছে; কিন্তু ইয়াৰ কাৰ্যকৰী আৰম্ভণি আৰু জাননী বৰ্তমানৰ তথ্যৰে নিশ্চিত কৰিব লাগিব। নিৰ্দিষ্ট সামৰিক আইন-শৃংখলাৰ অঞ্চলত কমাণ্ডাৰে গোচৰটো বৰ্তমানৰ আইন অনুসৰি চলা আদালত বা সামৰিক আদালতলৈ পঠিয়াব পাৰে। সাৰাংশ সামৰিক আদালতে মৃত্যুদণ্ড, সীমাহীন কঠোৰ শ্ৰমসহ কাৰাদণ্ড বা বিধিবদ্ধ সৰ্বোচ্চ শাস্তি দিব পাৰে; সাধাৰণ আপীলৰ সুবিধা নোহোৱাকৈ ইয়াৰ সিদ্ধান্ত চূড়ান্ত। তথাপিও সিদ্ধান্ত বাতিলৰ অনুৰোধ ১৫ দিনৰ ভিতৰত কৰিব পাৰি; মৃত্যুদণ্ডৰ বাবে SAC অধ্যক্ষৰ অনুমোদন লাগে। SAC-ৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত EAO, NUG বা স্থানীয় ন্যায় সংস্থাই ন্যায়িক কাম কৰিব পাৰে; কিন্তু ইয়াৰ আইনী বল, সুবিধা আৰু সুৰক্ষা ভূখণ্ড অনুসৰি নিৰ্ভৰ কৰে আৰু সংঘৰ আদালতৰ স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নহয়। সেয়েহে চলিত গোচৰৰ বাবে নিয়ন্ত্ৰণকাৰী কৰ্তৃপক্ষ, অভিযোগৰ ধাৰা, আটকস্থান, অধিবক্তাৰ সুবিধা, ভাষা, জামিনৰ অৱস্থা আৰু বৰ্তমানৰ নিৰাপত্তা আদেশ নিশ্চিত কৰিব লাগে।