Asa eto Madagasikara

Manana rafitra ara-dalàna momba ny asa i Madagasikara, saingy mizarazara ny fahazoana asa eo amin’ny orinasa, sampan-draharaham-panjakana misahana ny asa, birao mpampifandray mpiasa tsy miankina nahazo fankatoavana, ary tambajotra eo an-toerana na tsy ara-dalàna. Ny fanadihadiana nasionaly farany azo ampitahaina hita ho an’i Madagasikara, EPM 2021-2022, dia nandrakitra fandraisana anjara amin’ny tsenan’asa 58.8%, tsy fananana asa 6.6% ary tsy fampiasana tanteraka ny asa 22.8%. Ny fambolena dia 60.7% amin’ny asa. Ny sampana ara-toekarena tsy ara-dalàna dia 83.3% amin’ny sampana rehetra; ny asa tsy ara-dalàna kosa dia 95.2% amin’ny asa rehetra na 89.8% raha esorina ny fambolena. Ariary 196,359 ny salan-karama isam-bolana ary Ariary 108,250 ny mediana. Ny Observatoire National de l’Emploi et de la Formation, antsoina hoe ONEF, dia mamoaka vaovao momba ny tsenan’asa ary manampy mampifandray ny toerana banga sy ny mpangataka. Miasa amin’ny alalan’ny birao eo an-toerana na isam-paritra ny sampan-draharaham-panjakana momba ny asa, raha misy. Ny Direction Générale de l’Emploi, antsoina hoe DGPE, dia manohana ny tanora sy ny tsy an’asa amin’ny alalan’ny fametrahana amin’ny asa, vaovao momba ny asa, fiofanana mitohy ary fandaharan’asa voafantina ho an’ny ambanivohitra, varotra madinika sy asa tena. Manana anjara toerana lehibe koa ny fangatahana mivantana, fifandraisana eo an-toerana ary tambajotra tsy ara-dalàna. Mila fahazoan-dalana avy amin’ny Minisitry ny Asa ny birao tsy miankina mpampifandray mpiasa nahazo fankatoavana. Maimaim-poana ny tolotra omeny ny mpangataka asa, tsy mahazo maka saram-pametrahana amin’ny asa na manala vola amin’ny karama izy, ary tsy tokony hihoatra ny telo andro ny dingana fametrahana araka ny rafitra voalaza. Manana adidy momba ny fiofanana alohan’ny fametrahana sy ny tatitra koa ireo birao ireo. Ny Code du travail, Lalàna 2024-014, dia mihatra amin’ny asa karamaina miankina atao eto Madagasikara ary mandrakotra ny mpiasa manana zom-pirenena rehetra. Manaraka rafitra hafa ny mpiasam-panjakana, mpiasa tena ary mpiasa an-dranomasina. Rehefa mandray mpiasa, dia manome fifanarahana an-tsoratra amin’ny teny malagasy sy/na frantsay, kopia roa, ny mpampiasa. Farafahakeliny dia milaza ny asa, sokajy arak’asa, mari-pamantarana fanasokajiana, karama ary daty tena anombohana izany. Tsy misy hajia na saram-pisoratana ny fifanarahana. Tsy manafoana ho azy ny fifandraisana asa azo porofoina ny tsy fisian’ny fifanarahana an-tsoratra. Antsoina matetika hoe CDI ny fifanarahana tsy voafetra fe-potoana ary CDD ny fifanarahana voafetra fe-potoana. An-tsoratra ny CDD, natao ho an’ny asa tsy tafiditra amin’ny asa raikitra mahazatra ataon’ny mpampiasa, maharitra iray volana farafahakeliny ary tsy mihoatra ny roa taona, azo havaozina indroa raha be indrindra ary tsy mihoatra ny enin-taona ny fitambarany araka ny fitsipika voalaza. Mivadika ho CDI ho azy ny fanavaozana mifanesy indroa. Mety haharitra enim-bolana farafahabetsany ny fe-potoana fizahan-toetra an-tsoratra ary azo havaozina indray mandeha; mitazona ny fepetra mitovy momba ny asa sy fiarovana ara-tsosialy ny mpiasa mandritra izany. Mitazona ny zony arakaraka ny ora fiasany ny mpiasa tapa-potoana. Raha mijanona amin’ny toerana iray ihany mandritra ny enim-bolana ny mpiasa isan’andro, ka salan’isa 20 andro isam-bolana no iasany, dia miroso ho CDI izy; ny asa tsindraindray mitohy dimy taona dia miroso ho CDI tapa-potoana. Mahazo laharam-pahamehana ny mpiasa ara-potoana rehefa avy niasa ara-dalàna intelo. Azo ifanarahana amin’ny alalan’ny fifanarahana iombonana na fifanarahana eo amin’ny toeram-piasana, fifanarahana asa na tovana ny fiasana lavitra. Mety horaisina ho mpiasa nafindra toerana ireo mifindra monina maharitra ao Madagasikara. Tafiditra amin’izany ny fizahana ara-pahasalamana mialoha sy visa isam-paritra momba ny asa, ary milaza ny trano sy saran-dalana fiverenana ho an’ny mpiasa sy fianakaviany ny fifanarahana. Mila fifanarahana nodinihina sy nekena tamin’ny alalan’ny dingana momba ny fifindra-monina sy ny mpanara-maso ny asa ny Malagasy miala ny firenena. Lazain’ny fifanarahana ny fitsipiky ny asa sy fiarovana ara-tsosialy any amin’ny firenena haleha, trano, fahazoana rariny sy fitarainana, fiverenana na fampodiana ary saran-dalana. Mila fankatoavana mialoha ny fifanarahana sy fahazoan-dalana hiasa ny vahiny tonga hiasa eto Madagasikara. Lazain’ilay fahazoan-dalana ny mpiasa, zom-pirenena, asa, sokajy, faharetan’ny fahazoan-dalana ary toeram-piasana. Miankina amin’ny fitsipika izay tsy voamarina tao amin’ny fikarohana azo ny sarany sy fotoana fikirakirana antontan-taratasy fifindra-monina. Mihatra ny karama mitovy amin’ny asa mitovy lanja ary voarara ny fanavakavahana. Ny fetra farany ambany ankehitriny ho an’ny orinasa madinika ao amin’ny CNaPS, manan-kery nanomboka ny 1 Martsa 2026, dia Ariary 300,000 isam-bolana na Ariary 1,730.80 isan’ora ho an’ny asa tsy fambolena, ary Ariary 304,300 isam-bolana na Ariary 1,521.60 isan’ora ho an’ny asa fambolena. Valo heny amin’ny fetra farany ambany mihatra ny fetra ambony amin’ny fandraisana anjara CNaPS. Azo aloa isan’andro, isan-kerinandro, isaky ny tapa-bolana na isam-bolana ny karama. Mety hitombo noho ny zanabola ara-dalàna ny vola tokony haloan’ny mpampiasa raha misy fahatarana tsy misy antony. Manome taratasim-karama amin’ny teny malagasy sy/na frantsay, an-taratasy na elektronika, ny mpampiasa. Ny CNaPS no Tahirim-pirenena misahana ny Fiahiana Ara-tsosialy. Rehefa mandray mpiasa voarakotry ny Code du travail ny mpampiasa dia mampiditra azy ireo amin’ny alalan’ny avis d’embauchage, ary manambara sy mandoa ny fandraisana anjara amin’ny E-CNaPS. Tafiditra amin’ny fiarovana ny tombontsoa ho an’ny fianakaviana, lozam-piasana sy aretina arak’asa ary fisotroan-dronono. Afaka mijery ny firaketany CNaPS amin’ny alalan’ny tolotra mifandraika amin’izany ny mpiasa. Manodidina ny 520,000 ny mpiasa tsy miankina voarakotra amin’izao, ary mety hiova ny tahan’ny fandraisana anjara ka tokony hohamarinina amin’ny CNaPS. Ny ora fiasana mahazatra dia 173.33 ora isam-bolana na 40 ora isan-kerinandro. Mampiasa fetran-taona 2,200 ora ny fambolena. Farafahakeliny 12 ora ny fitsaharana isan’andro ary 24 ora misesy ny fitsaharana isan-kerinandro. Manomboka amin’ny 22:00 ka hatramin’ny 05:00 ny asa alina; manome fitaterana sy fepetra fiarovana ho an’ny mpiasa alina ny mpampiasa. Mitombo 2.5 andro kalandrie isam-bolana ny fialan-tsasatra misy karama rehefa nahavita 12 volana niasana; alaina tsy tapaka ao anatin’ny telo volana manaraka ny 15 andro voalohany. Telo andro misy karama ny fialan-tsasatra amin’ny maha-ray. Maharitra 14 herinandro ny fampiatoana asa noho ny fiterahana, ka valo herinandro farafahakeliny aorian’ny fiterahana; zarain’ny CNaPS sy mpampiasa mitovy ny karaman’ny fiterahana. Voaaro amin’ny fanavakavahana sy famaranana asa noho ny fitondrana vohoka ny mpiasa. Manome fiofanana momba ny fiarovana sy fitaovana fiarovana manokana maimaim-poana ny mpampiasa. Takina ny Comité de sécurité et de santé au travail, antsoina hoe CSST, manomboka amin’ny mpiasa 50, ary afaka mampandre ny mpampiasa na miala vonjimaika amin’ny loza lehibe mananontanona ny mpiasa. Mety hifarana amin’ny fandroahana, fialana an-tsitrapo, fifanarahana iombonana na hery majeure ny CDI. Manome filazana an-tsoratra sy milaza ny antony ny andaniny manomboka ny famaranana. Ny fandroahana dia ahitana fampandrenesana an-tsoratra mialoha, fihainoana, fahafahana miaro tena ary fahafahana mahazo fanampiana; avoaka telo andro fiasana farafahakeliny mialoha ny fihainoana ny fiantsoana. Rehefa mifarana ny asa dia mahazo ny karama mbola tsy voaloa, tambiny amin’ny fialan-tsasatra tsy nampiasaina, karama mandritra ny fe-potoana fampandrenesana raha mihatra, ary taratasy fanamarinana asa tsy maintsy omena ny mpiasa. Ariary 10 andro karama isan-taona feno niasana ny tambin’ny fandroahana ara-toekarena, voafetra ho enim-bolana. Matetika mifarana amin’ny daty nifanarahana ny CDD. Voafetra amin’ny antony voalazan’ny fifanarahana, hadisoana lehibe na hery majeure ny famaranana tokana aloha; raha tsy izany dia mety mbola haloana ny karama sy tombontsoa sisa amin’ny fe-potoana. Matetika mitaky 60 taona, 15 taona farafahakeliny nisoratana anarana ary telovolana fandraisana anjara 28 tao anatin’ny folo taona farany ny fisotroan-dronono CNaPS. Mety hisy fisotroan-dronono arakaraka ny fandraisana anjara manomboka amin’ny 60 taona raha 60 telovolana ny fitambaran’ny fandraisana anjara. Satria tsy ara-dalàna ny ankamaroan’ny asa, ny anaram-piasana na fifanarahana am-bava irery dia tsy porofo fa mitovy amin’ny fiarovana amin’ny asa voasoratra anarana. Ny zavatra tokony hohamarinina dia ny mpampiasa, fifanarahana an-tsoratra, karama sy taratasim-karama, fisoratana anarana CNaPS, fandaharam-potoanan’ny asa, firaketana fialan-tsasatra ary fomba famaranana ny fifandraisana.