သႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း

မိူင်းလၢဝ်းမီးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ 50 ၸုမ်း ဢၼ်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇၽိတ်းၵၼ်ၸွမ်းတူင်ႇဝူင်း လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈ။ ပုတ်ႉထ Theravada မီးၽွၼ်းယႂ်ႇပိူင်လူင်ၼႂ်းၸုမ်းလၢဝ်းၼႃး၊ ၼႂ်းသဵၼ်ႈၵူၼ်း 2015 မီး 53.2% ၵူၼ်းတူဝ်ႈမိူင်း။ ၶရိတ်ႉယၢၼ်း၊ Islam၊ Baha'i လႄႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႇတၢင်ႇၵေႃႈမီးတီႈၵိူဝ်းယမ် လႄႈ ၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ်။ မီးၸုမ်းသႃႇသၼႃႇလူင် 4 ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁပ်ႉႁွင်း: ပုတ်ႉထ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်း၊ Islam လႄႈ Baha'i။ Catholic၊ Lao Evangelical၊ Seventh-day Adventist၊ Methodist၊ Mahayana Buddhist လႄႈ Confucian ၵေႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵၢၼ်ႁပ်ႉႁွင်းဢမ်ႇႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈတေၸတ်းၵၢၼ်ၽဵင်ႇၵၼ်ၵူႈၸႄႈဝဵင်း။ Constitution 2025 ၵုမ်းသုၼ်ႇယုမ်ႇ ႁိုဝ် ဢမ်ႇယုမ်ႇ ၸွမ်းၵူတ်း။ ၵုမ်းၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၵူတ်းပၼ် လႄႈ ႁၢမ်ႈၽႄၸုမ်းယွၼ်ႉသႃႇသၼႃႇ၊ မၵ်းမၼ်ႈပုတ်ႉထပဵၼ်ၽၢႆႇယဵၼ်းၾိင်ႈငႄႈ/ၸႂ် လႄႈ သႃႇသၼႃႇပိုင်ႈၼမ်။ Decree 315 2016 ယင်းပဵၼ်ၶွပ်ႇၽၢႆႇရုံးလူင်။ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼႂ်း လႄႈ Lao Front for National Development ၸတ်းၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ၊ တႅမ်ႈမၢႆ၊ ၶႂၢင်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၽိုၵ်း ၽၢၼ်ႇၸၼ်ႉဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ၸႄႈမိူင်း/ဝဵင်းလူင် လႄႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။ ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈပုံမှန်ၵူတ်ႇႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃႇတီႈဝတ်ႉ/တီႈၵိူဝ်းယမ်ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁပ်ႉႁွင်း လႄႈ ၼႂ်းဝဵင်းတချို့ၵဝ်ႇၵႃႈတီႈဝၢၼ်ႈ။ ၵၢၼ်တႅမ်ႈမၢႆၸၢင်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းသႃႇသၼႃႇ၊ ၸုမ်း ႁိုဝ် ၽူႈၵုမ်းၸုမ်း။ ၵေႃႇသၢင်ႈ/ၶႂၢၵ်ႈႁိူၼ်းၵိူဝ်းယမ်၊ ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇၼွၵ်ႈတီႈၵိူဝ်းယမ်၊ လႄႇၼွၵ်ႈမိူင်း/ၵပ်းၵၢႆႇၽူႈၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၽႄ/ၼမ်းၶဝ်ႈၽိုၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸၢင်ႈလူဝ်ႇၶႂၢင်ႇၵွၼ်ႇ ႁိုဝ် ၶႂၢင်ႇတၢင်းလၢႆၸၼ်ႉ။ ႁိူၼ်းၵိူဝ်းယမ်လူဝ်ႇပိုၼ်ႉတီႈယႂ်ႇတႂ်ႈသုတ်း 5,000 m²၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇသူင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ပီမူႇမူၼ်းၵွၼ်ႇ။ ဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈၵႃႈၸႂ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁိုဝ် ၶၢဝ်း processing တၢင်းၵၢၼ်ဢၼ်ယုမ်ႇလႆႈ။ ၵၢၼ်ၸတ်းႁူမ်ႈၵူတ်း 2023 ၽႅၼ်သိုပ်ႇလင်ၶၵ်ႉတႅပ်းတတ်းၽၢႆႇၵူတ်း 2026၊ ၵူၺ်းၶေႃႈသုတ်းယင်းဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်။ ႁၢမ်ႈၵၢၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမႃးလႆႈသႃႇသၼႃႇ၊ ၵူၺ်းၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇၼႂ်းတီႈၵိူဝ်းယမ်ဢၼ်ႁပ်ႉႁွင်းပၼ်လႆႈ။ ၸုမ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်းယူႇႁိူၼ်းဢမ်ႇတႅမ်ႈမၢႆလႆႈၵၢၼ်ၵုမ်းၵင်ႉၽိတ်းၵၼ်၊ ၽၢႆႇပိုၼ်ႉတီႈတချို့ၼับၵၢၼ်ၵိူဝ်းယမ်ႁိူၼ်းပဵၼ်ဢမ်ႇၵူတ်း။ ၸုမ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်းရၢႆးငၢၼ်းၽေးၼႂ်းဝၢၼ်ႈ မိူၼ်ၶပ်ႉၵူၼ်းဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ၊ ၸႂ်ႉႁိူၼ်းယွမ်းယုမ်ႇယမ်၊ ၽိတ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း၊ ႁိူၼ်း ႁိုဝ် ဝန်ဆောင်မှု။ ၵူၼ်းတချို့လပ်ႉသႃႇသၼႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇယွၼ်ႉမၼ်းၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တပ်ႉ ႁိုဝ် ပႃႇတီႇ။ ၽူႈသႃႇသၼႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းမီးၶေႃႈၵုမ်းထိင်းထႅင်ႈ: ၵၢၼ်ပၼ်ၶႂၢင်ႇဢၼ်ရၢႆးငၢၼ်းပႃးသွၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ/လွင်ႈသုၶภาพ၊ ၽွင်းၶေႃႈဢုပ်ႇၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇတေႃႇၵူၼ်းဢမ်ႇၸုမ်း မီးၶေႃႈႁႄႉ။ ၵၢၼ်ပုတ်ႉထပုံမှန်ပႃးႁဵတ်းတၢင်းလီ၊ ပၼ်ၶူဝ်း၊ ၵၢၼ်သင်ႇၶႃႇ လႄႈ ပွႆးတီႈ wat။ ပုတ်ႉထမူၼ်ႉၸွမ်းၶေႃႈယုမ်ႇ animist လႄႈ ပူႇယႃႈ ၼမ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းဝၢၼ်ႈ။ ပွႆးသႃႇသၼႃႇ Boun ၸွမ်းပၵ်းလၢႆးလိူၼ်ပုတ်ႉထ ႁိုဝ် ၶေႃႈမၢႆလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ Pi Mai Lao 14–16 April၊ မီးၵၢၼ်သုတ်ႈၸႂ် လႄႈ ၼမ်ႉ၊ ၶဝ်ႈပႃးလၢင်ႉႁၢင်ႈပုတ်ႉထတီႈႁိူၼ်း/ဝတ်ႉ။ Boun Visakhaboucha ၶႆႈၵိူတ်ႇ၊ ၽွမ်းဉာဏ် လႄႈ တၢႆၶွင်ပုတ်ႉထ။ Boun Khao Phansa လႄႈ Boun Ork Phansa မၵ်းမၼ်ႈတႄႇ/သုတ်းၶၢဝ်းဝႃႇ။ Pha That Luang တီႈဝဵင်းလူင်ၵွင်ႉၵၢႆႇပွႆးပုတ်ႉထလူင် ဢၼ်မီးလႆႈႁွပ်ႈတီႈၽႆးတဵၼ်း လႄႈ ႁူင်းသီႇမႆႉ။ လၵ်းထၢၼ်တႅတ်ႈလႃႈသုတ်းဢၼ်ႁႃလႆႈတႃႇ 2018 ၼႄဝႃႈႁူင်းႁဵၼ်းၵူၼ်းပၼ်ဢမ်ႇမီးပၢႆးသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၽႄ၊ ၵၢၼ်ပုတ်ႉထၸၢင်ႈပႃးၼႂ်းသွၼ်ၾိင်ႈငႄႈ ႁိုဝ် သွၼ်တီႈဝတ်ႉ၊ ၽိတ်းၵၼ်ၸွမ်းၸႄႈမိူင်း လႄႈ မီးရၢႆးငၢၼ်းဝႃႈမႄႈပေႃႈၸၢင်ႈယွမ်းထွၼ်လုၵ်ႈ။ ႁူင်းႁဵၼ်းပုဂ္ဂလိၵ်ႈဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇသႃႇသၼႃႇႁပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈသႃႇသၼႃႇ။ ၽူႈသွၼ်သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇၶႂၢင်ႇၽၢၼ်ႇ Ministry of Education and Sports လႄႈ Ministry of Home Affairs။ လုၵ်ႈႁဵၼ်း/ၽူႈသွၼ်ၶရိတ်ႉယၢၼ်းရၢႆးငၢၼ်းၽေးၶဝ်ႈထိုင်ႁဵၼ်း ႁိုဝ် ၶေႃႈၸတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းတချို့ၸႄႈမိူင်း။ ၽၢႆႇၽၢႆႇၼႂ်း လႄႈ Lao Front for National Development ၸတ်းၵၢၼ်ၽိုၵ်းၸွမ်းၽၢႆႇပိုၼ်ႉတီႈ/ၽူႈၼမ်းသႃႇသၼႃႇၵဵဝ်ႇၵပ်း Decree 315 လႄႈ ၵၢၼ်ပုတ်ႉထ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်း၊ Islam၊ Baha'i။ ၽူႈၵုမ်း Catholic ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းရၢႆးငၢၼ်းၽွၼ်းလီၵၢၼ်ၽွမ်ႉၵၼ်ၶၢမ်ႈသႃႇသၼႃႇ/တူင်ႇဝူင်း။ ၶေႃႈၽိတ်းၵၼ်ၸတ်းပိူင်လူင်တီႈပိုၼ်ႉတီႈၵွၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃးၸွမ်းလင်။ ပွႆးၵိူတ်ႇ/မင်ႇၵလႃႇသႃႇသၼႃႇဢမ်ႇတႅၼ်းၵၢၼ်တႅမ်ႈမၢႆလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ပွႆးမင်ႇၵလႃႇၾိင်ႈငႄႈဢမ်ႇတႅမ်ႈမၢႆ ဢမ်ႇပၼ်ၸၼ်ႉၵူတ်း civil ၸွမ်းၶေႃႈမုၼ်းၵူတ်းလၢဝ်းဢၼ်မီး။ ပွႆးၽင်/သၢင်းၵျၢၼ်ႇၽိတ်းၵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ။ ၵၢၼ်ၽင်ၶရိတ်ႉယၢၼ်းတီႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၽိတ်းၵၼ်တချို့၊ မီးရၢႆးငၢၼ်းဝႃႈဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈ ႁိုဝ် ၵဵပ်းႁႂ်ႈၸႂ်ႉတီႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇၽႄ၊ ၼႃးၽၢႆႇပုဂ္ဂလိၵ်ႈ ႁိုဝ် ၽၢႆႇလင်ႁိူၼ်း။ ဢမ်ႇမီးၵူတ်းတူဝ်ႈမိူင်းဢၼ်ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈသုၼ်ႇၽင်ၽဵင်ႇၵၼ်တႃႇၵူႈသႃႇသၼႃႇ။ ၵႃႈၸႂ်ႉတူဝ်ထူပ်းၸၢင်ႈပႃးတီႈတင်ႈဝတ်ႉ၊ ၵေႃႇသၢင်ႈ/တႅမ်ႈမၢႆ၊ ၵႃႈလႄႇတႃႇၶႂၢင်ႇ၊ ၶႂၢင်ႇၵပ်းၵၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ႁိုဝ် ၶေႃႈၼမ်းၶဝ်ႈပပ်ႉသႃႇသၼႃႇ။