ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် မိူင်းလၢဝ်းၼႂ်း

လၢဝ်းမီးမူႇၽၢင်ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ ၵူၺ်းလွင်ႈၶဝ်ႈထိုင်လႄႈလွင်ႈၵုမ်းၵမ်ယင်းဢမ်ႇၽဵင်ႇၵၼ် ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၼမ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ၽွၼ်းထွၼ်ႇဢေႇ။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၶွင်ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၽၢၼ် 82% လႄႈၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇၽၢၼ် 64% ၼႂ်း 2024။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈလႄႈဝဵင်း၊ ၸုမ်းၸၢတ်ႈ၊ ယိင်းလႄႈၸၢႆး၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းမီးၸၼ်ႉၽၢႆႇၵၢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၸၢင်ႈထူပ်းသုၼ်ႇၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ။ ၶေႃႈၵပ်းသိုပ်ႇသုၼ်ႇတူဝ်လႄႈၶေႃႈမုၼ်းဢေႇ ၵႆႉမီးၽွၼ်းတေႃႇသုၼ်ႇၶဝ်ႈထိုင်ၵၢၼ်။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယွၼ်းၵၢၼ်တီႈၶွမ်ႇပၼီႇၵမ်းသိုဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၸႂ်ႉၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်လႄႈလူမှုသวัสดิการဝၢၼ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၸတ်းႁႃၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၼႃႇၶွၼ်ႉ၊ ၶွမ်ႇပၼီႇၸတ်းႁႃႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ်မီးဢၼုမၢတ်ႈ၊ တီႈၽိုၵ်းလၢႆးၵၢၼ်၊ ႁၢတ်းၵၢၼ်လႄႈပွဲႁႃၵၢၼ်။ Employment Service Centres လႄႈႁွင်ႈၵၢၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်ၵၢၼ်တႅပ်းတမ်းႁႃၵၢၼ်၊ ၶေႃႈၽၢမ်းၵၢၼ်ဢႃႇၶွင်ၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈၽိုၵ်း။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း technical လႄႈ vocational တၢင်းၵၢၼ်၊ Skills Development Institute programs၊ ၵၢၼ်သွၼ်ၶၢႆႉတီႈ၊ ၵၢၼ်သွၼ်ဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ် လႄႈၵၢၼ်ၽိုၵ်းၼႂ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွႆႈတိူဝ်းၽၢႆႇၵၢၼ်လႆႈ၊ ၵူၺ်းၵၢၼ်သွၼ်ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၸၼ်ႉၽၢႆႇၵၢၼ်ၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉတၢင်း 1 တေႃႇ 5၊ လႄႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸၢင်ႈၸုမ်းၵူၼ်းဢၼ်သုၵ်ႉသၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၽၢၼ်၊ ၵူၼ်းၵိူတ်ႇမီးတၢင်းၵပ်းယၢပ်ႇ၊ ၵူၼ်းလႅၵ်ႈၵၢၼ် လႄႈၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၶေႃႈၸၼ်ႉတၢင်းၵၢၼ်။ Labour Law ပဵၼ်မူႇၽၢင်ၵฎหมายႁႅင်းၵၢၼ်လူင်ၶွင်လၢဝ်း။ မၼ်းၸႂ်ႉတေႃႇလုၵ်ႈၸၢင်ႈလၢဝ်းလႄႈတၢင်ႇၸၢတ်ႈၼမ်၊ ပႃးၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶွင်ၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်မၢႆတွင်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇမၢႆတွင်း၊ လႄႈလုၵ်ႈၸၢင်ႈလၢဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းပၼ်ၸုမ်းတၢင်ႇၸၢတ်ႈၼႂ်းလၢဝ်း၊ ၵူၺ်းမီးစည်းမျဉ်းဝၢႆးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈၶေႃႈယกเว้นၽွင်ႈ။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်မီးၶၢဝ်းမၵ်းမၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းမၵ်းမၼ်ႈ။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းတႅမ်ႈပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈလူဝ်ႇမီး မိူဝ်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈယဝ်ႉပဵၼ်ၸုမ်းၵฎหมาย ဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်း၊ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းသူပ်းႁဵတ်းလႆႈၵူၺ်း မိူဝ်ႈၽၢႆႇသွင်ယဝ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းပုၼ်ႈတူဝ်။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလူဝ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၽၢႆႇၵၼ်၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်း၊ ၵႃႈၸၢင်ႈ၊ ဝၼ်းတႄႇလႄႈဝၼ်းသုတ်း၊ လိၵ်ႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ လၢႆးၸၢႆႇ၊ probation၊ welfare၊ ၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ဝၼ်းလိုဝ်ႈ၊ ဝၼ်းပွႆးလႄႈၶေႃႈသုတ်းသိ้น။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းမီးၶၢဝ်းမၵ်းမၼ်ႈ၊ ပႃးၵၢၼ်တေႃႇၶၢဝ်း၊ ယူႇလႆႈဢမ်ႇပူၼ်ႉ 3 ပီ။ Probation ယူႇလႆႈထိုင် 30 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်ၸၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် 60 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်လူဝ်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်။ ၵႃႈၸၢင်ႈ probation လူဝ်ႇဢမ်ႇဢေႇသေ 90% ၶွင်ၵႃႈၸၢင်ႈဢၼ်တူၵ်းလူင်း။ ၽွင်း probation ၽၢႆႇလႂ်ၽၢႆႇၼၼ်ႉ ပုံမှန်ပၼ်ၶေႃႈမၢႆ 3 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်ဢမ်ႇၽၢႆႇၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် 5 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်ၽၢႆႇၵၢၼ်။ ထတ်းတူၺ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႄႈလၢႆးၵိတ်ႈၼပ်ႉၵႃႈၸၢင်ႈတႄႉ ဢွၼ်တၢင်းတႄႇၵၢၼ်၊ ၶိုၵ်ႉသေမီးၽူႈႁႃၵၢၼ်ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈၵၢင်။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပုံမှန်မီးသုၼ်ႇႁပ်ႉၵႃႈၸၢင်ႈၵမ်းတဵမ်၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးလွတ်ႈၽေး၊ ၶဝ်ႈပႃးၸုမ်းၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ trade union၊ လႄႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ၵဵင်ၸႂ် ဢမ်ႇၼၼ်တူၵ်းလိူဝ်။ ၶၢဝ်းၵၢၼ်ထပ်းၸွႆႈ မၵ်းမၼ်ႈ 45 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇလိူၼ် ဢမ်ႇၼၼ် 3 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇဝၼ်း ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးပၼ်၊ လႄႈလုၵ်ႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇမီးဝၼ်းလိုဝ်ႈတေႃႇသပ်းပတႃႇယွမ်းသုတ်းၼိုင်ႈဝၼ်း။ ဝၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈပီ၊ ၵၢၼ်လိုဝ်ႈနှစ်ပုံမှန်ယွမ်းသုတ်း 15 ဝၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် 18 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်မီးၽေး။ လိုဝ်ႈမၢၼ်းမီးယဝ်ႉယွမ်း 105 ဝၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် 120 ဝၼ်းမိူဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၽႃႇသွင်။ စည်းမျဉ်းၽၢႆႇၵၢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈ၊ လူဝ်ႇထတ်းတႃႇၵၢၼ်တႅတ်ႈတေႃး။ ၵႃႈၸၢင်ႈယွမ်းသုတ်းၽၢႆႇပုဂ္ဂလိၵ်ႈ ယၢမ်းႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ 2.5 လၢၼ်ႉ Lao kip (LAK) တေႃႇလိူၼ် တင်ႈတႄႇ 1 October 2024၊ ဢမ်ႇပႃးၵၢၼ်ထပ်းၸွႆႈလႄႈဝႆးဖႆ။ လွင်ႈၸွႆႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇမီးၽၢႆႇၵၢၼ် ယၢမ်းႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ LAK 900,000။ ၶေႃႈတႅပ်းတမ်းဢၼ်လၢတ်ႈၵၼ်တႃႇ 2026 ပႃးၵူတ်ႈပေါင်း ဢမ်ႇၼၼ် base ၼႂ်း 2.83168 လၢၼ်ႉ LAK တေႃႇ 4.1 လၢၼ်ႉ၊ ၵူၺ်းၶေႃႈသိုပ်ႇမုၼ်းဢၼ်ထတ်းတူၺ်း ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈမီးၵႃႈၸၢင်ႈတၢင်းၵၢၼ် 2026 လိုၼ်းသုတ်း။ ထတ်းၵႃႈယၢမ်းလဵဝ်ဢွၼ်တၢင်းၸႂ်ႉ။ ပုံမှန်ၸၢႆႇၵႃႈၸၢင်ႈလိူၼ်လႂ်ၼိုင်ႈၵမ်း၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၽွၼ်းတႃႇၼိုင်ႈၸၢင်ႈလႆႈၸၢႆႇသွင်ၵမ်းတေႃႇလိူၼ်။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်လူဝ်ႇႁပ်ႉၽိုၼ်ၵိတ်ႈၼပ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် receipt ဢၼ်ၼႄလၢႆးတတ်းသိၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် enterprise ဢၼ်ယူႇၼႂ်း social security ပုံမှန်ၸၢႆႇ 5.5% ၶွင်ငိုၼ်းႁႃလႆႈဢၼ်လူဝ်ႇပၼ် insurance၊ ၽူႈၸၢင်ႈၸၢႆႇ 6%။ ၽူႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇမၢႆတွင်းၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈသူင်ႇၽိုၼ်မၢႆၼႂ်း 30 ဝၼ်း ဝၢႆးႁပ်ႉၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ႁဵတ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း။ National Social Security Organization (NSSO)၊ ၸွမ်းႁွင်ႈၵၢၼ် social security ပိုၼ်ႉတီႈ၊ မၢႆတွင်းၽွၼ်းၽွၼ်းလႄႈဢွၵ်ႇၵတ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၽိုၼ်မၢႆဢၼ်သွင်ႉၵၼ်။ ၽွၼ်းလႆႈၸၢင်ႈပႃးၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ၊ ၽေးၼႂ်းၵၢၼ်လႄႈပၢႆးၸၢတ်ႈၽၢႆႇၵၢၼ်၊ မၢၼ်း၊ လႆႈၸပ်းၸဵပ်း၊ သုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လျော့၊ pension၊ တၢႆလႄႈၽူႈမီးသုၼ်ႇယိုၼ်း၊ လႄႈငိုၼ်းၸွႆႈမိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးၵၢၼ်။ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈၽူႈၸၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်လႃႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်မၢႆတွင်းၸွမ်းပိူင် ၸၢင်ႈသိမ်းၶၢဝ်း insurance ဢၼ်ၵဵပ်းမႃး၊ ၵူၺ်းမၢႆတွင်းလူဝ်ႇသူင်ႇဢမ်ႇၼၼ်မႄးမၢႆႁႂ်ႈမႅၼ်ႈ။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇၸၢတ်ႈပုံမှန်လူဝ်ႇတၢင်းယၢင်ႈ quota လႄႈၶေႃႈဢၼုမၢတ်ႈ ဢၼ်ၽူႈၸၢင်ႈဢဝ်ၵႂႃႇ။ ၵူၼ်းလၢဝ်းလႆႈသုၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းၸွမ်းမူႇၽၢင်ၼၼ်ႉ။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇၸၢတ်ႈပုံမှန်လူဝ်ႇဢႃႇယုၼမ်သေ 20၊ သၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇၵၢၼ်၊ ပၢႆးယူႇလီလီ၊ လႄႈမႅၼ်ႈၶေႃႈလူဝ်ႇလွင်ႈၶေႃႈမၢႆသိုဝ်ႈလႄႈၽၢႆႇၵၢၼ်။ ၽိုၼ်ယွၼ်း work permit ပုံမှန်လူဝ်ႇသူင်ႇၼႂ်း 1 လိူၼ် ဝၢႆးၶေႃႈဢၼုမၢတ်ႈ။ work permit လႄႈ Lao B2 work visa ၵွင်ႉၵၢၼ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ်လႅၵ်ႈၽူႈၸၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ၸၢင်ႈလူဝ်ႇမီးၶေႃႈဢၼုမၢတ်ႈမႂ်ႇ။ ထတ်းယိုၼ်ယၼ်ၶေႃႈလူဝ်ႇ immigration လႄႈ permit ယၢမ်းလဵဝ်တင်း Ministry of Labour and Social Welfare (MoLSW) ဢမ်ႇၼၼ် Department of Labor and Social Welfare ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၼႃႇၶွၼ်ႉဢၼ်သွင်ႉၵၼ်။ ၵူၼ်းလၢဝ်းဢၼ်တေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း လူဝ်ႇၸႂ်ႉၶွမ်ႇပၼီႇၸတ်းႁႃႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ်မီးဢၼုမၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် Labour Administration Agency။ လၢႆးဢၼ်လွတ်ႈၽေးၼမ်တႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ပႃးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ supply contract ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ၊ ၵၢၼ်သွၼ်ဢွၼ်တၢင်းၵႂႃႇ၊ ၶေႃႈဢၼုမၢတ်ႈမိူင်းႁပ်ႉၵၢၼ်လႄႈၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၸႅင်ႈတေႃးၸွမ်း receipt။ ၵၢၼ်ၸတ်းႁႃတႃႇ Thailand၊ Japan ဢမ်ႇၼၼ် Korea ယၢမ်းႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ permit ယူႇလႆႈထိုင် 4 ပီပႃးၵၢၼ်တေႃႇၶၢဝ်း၊ ၵူၺ်းၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ယႃႇၶိုၼ်ႈၵိုတ်းဝႃႈ permit၊ ၶၢဝ်း insurance ဢမ်ႇၼၼ်ၽွၼ်းလႆႈတေႃႇသူင်ႇၵႂႃႇမိူင်းတၢင်ႇဢၼ်လႆႈ။ ၽူႈၵၢင်ဢမ်ႇမီးဢၼုမၢတ်ႈ၊ ၵႃႈတတ်းဢမ်ႇၸႅင်ႈ၊ ၽိုၼ်တူၵ်းလူင်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၵဵပ်း passport လႄႈၶေႃႈပၼ်သုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းၸႂ် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈလီ ၸၢင်ႈမီးၽေးလူင်၊ ပႃးၵၢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ၵဵင်ၸႂ်လႄႈ trafficking။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းမၵ်းမၼ်ႈ ပုံမှန်လူဝ်ႇပၼ်ၶေႃႈမၢႆ 30 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်ၽႂ်တႄႉ ဢမ်ႇၼၼ် 45 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်တၢင်းၸႂ်။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းမီးၶၢဝ်းမၵ်းမၼ်ႈသုတ်းလႆႈလူၺ်ႈမူတ်းၶၢဝ်း၊ ၽၢႆႇသွင်တူၵ်းလူင်း ဢမ်ႇၼၼ်ၽၢႆႇၼိုင်ႈၽိတ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း၊ မိူဝ်ႈၽူႈၸၢင်ႈႁႂ်ႈဢွၵ်ႇလႄႈငိုၼ်းၸွႆႈ ၶိုၼ်ႈၵိုတ်းၵฎหมายႁႅင်းၵၢၼ်လႄႈငဝ်းလၢႆး။ ၽွင်းၶၢဝ်းပၼ်ၶေႃႈမၢႆ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်မီးသုၼ်ႇၽၢႆႇၸၢႆႇၼိုင်ႈဝၼ်းတေႃႇသပ်းပတႃႇ ႁႃၵၢၼ်မႂ်ႇ။ ၽူႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇပၼ်ၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ်ၵၢၼ်ၼႂ်း 7 ဝၼ်း ဝၢႆးၵၢၼ်သုတ်း။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်မီး social security ၶွင် enterprise ၸၢင်ႈမီးသုၼ်ႇႁပ်ႉငိုၼ်းၸွႆႈဢမ်ႇမီးၵၢၼ် မိူဝ်ႈလႆႈၵၢၼ်ဢွၵ်ႇလူၺ်ႈဢမ်ႇယွၼ်း၊ သင်ၸၢႆႇမႃးယွမ်းသုတ်း 12 လိူၼ်ၼႂ်း 24 လိူၼ်ဢွၼ်၊ ႁပ်ႉၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ်တီႈလိူဝ် လႄႈမႅၼ်ႈၶေႃႈလူဝ်ႇတၢင်ႇဢၼ်။ ငိုၼ်းၸွႆႈဢၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ 60% ၶွင်ငိုၼ်း insurance ပျမ်းမျှ 6 လိူၼ်ဢွၼ်၊ ပၼ် 3၊ 6၊ 9 ဢမ်ႇၼၼ် 12 လိူၼ် ၸွမ်းသၢႆၽၢႆႇၵၢၼ်ၸၢႆႇ။ ထတ်းသၢင်ၶေႃႈယွၼ်းၵၢၼ်ၸွမ်းသၢႆၸိုဝ်ႈၽူႈၸၢင်ႈ၊ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်း၊ ၵႃႈၸၢင်ႈ၊ ဝၼ်းၸၢႆႇ၊ probation၊ ၵႃႈတတ်း၊ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ social-security registration လႄႈၶေႃႈသုတ်း။ ၵၢၼ်ၸတ်းႁႃတင်းၽူႈၵၢင်၊ ယိုၼ်ယၼ်ဢၼုမၢတ်ႈၽူႈၵၢင်၊ ၵူႈၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇလႄႈ receipt၊ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလိုၼ်းသုတ်း လႄႈၽူႈလႂ်သိမ်း passport။ ၵၢၼ်ဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈလူတ်ႇသုၼ်ႇၵႃႈၸၢင်ႈတၢင်းၵၢၼ်၊ social security၊ ၽွၼ်းလႆႈ၊ ၵၢၼ်ထတ်းတူၺ်းႁႅင်းၵၢၼ် လႄႈလၢႆးၵႄႈၶေႃႈထဵင်။