အလုပ်သမားဥပဒေစနစ်သည် မှတ်ပုံတင်ထားသော၊ မထားသော အလုပ်များရှိ အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားများအပေါ် အကျုံးဝင်ပြီး နိုင်ငံခြားအလုပ်ရှင်များနှင့် အလုပ်သမားများလည်း ပါဝင်သည်။ အစိုးရအရာရှိများ၊ စစ်သားများ၊ ရဲများ၊ ပါတီနှင့် အစိုးရ၏ လူထုအဖွဲ့အစည်းဝန်ထမ်းများကို ချန်လှပ်ထားသည်။ အိမ်ထောင်စုအလုပ်ကို အဓိကအားဖြင့် အလုပ်ခန့်စာချုပ်ဖြင့် ထိန်းညှိသည်။ အလုပ်သမားယူနစ်ဆိုသည်မှာ ဥပဒေအရ မှတ်ပုံတင်ထားသော ထုတ်လုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းယူနစ်ကို ဆိုလိုသည်။ ကုန်သွယ်ရေးပေါ်တယ်အရ လုပ်ငန်းမှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် အခွန်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ရယူခြင်းသည် အလုပ်လုပ်ရက် ၁၀ ရက်အထိ၊ ကုမ္ပဏီတံဆိပ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် အလုပ်လုပ်ရက် ၅ ရက်အထိ၊ လူမှုဖူလုံရေးမှတ်ပုံတင်လက်မှတ်သည် အလုပ်လုပ်ရက် ၂ ရက်ခန့် ကြာနိုင်သည်။ အလုပ်သမားတစ်ဦး သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုရှိသော အလုပ်သမားယူနစ်သည် အမျိုးသားလူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့ (NSSO) တွင် မှတ်ပုံတင်ရသည်။ အလုပ်ရှင်သည် အလုပ်ခန့်ပြီးနောက် သို့မဟုတ် အလုပ်ခန့်စာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီးနောက် ရက် ၃၀ အတွင်း မှတ်ပုံတင်တင်သွင်းရပြီး လုပ်ငန်း သို့မဟုတ် အခွန်မှတ်ပုံတင်စာရွက်စာတမ်းများ သို့မဟုတ် လိုင်စင်နှင့် အလုပ်သမားစာရင်းကို အသုံးပြုရသည်။ စာရွက်စာတမ်းများ ပြည့်စုံပါက လက်မှတ်ရရန် ရက် ၃၀ အထိ ကြာနိုင်သည်။ တရားဝင်အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် စာဖြင့်ရေးသားထားသော အလုပ်ခန့်စာချုပ် ချုပ်ဆိုရသည်။ သတ်မှတ်ကာလပါ စာချုပ်သည် သုံးနှစ်အထိ ကြာနိုင်ပြီး ပိုကြာပါက သတ်မှတ်ကာလမရှိသော စာချုပ် ဖြစ်လာသည်။ အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမား နှစ်ဦးလုံးသည် လူပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်မှသာ နှုတ်ဖြင့်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခွင့်ရှိသည်။ စာချုပ်တွင် ပါတီများ၊ အလုပ်နှင့် တာဝန်များ၊ လစာ၊ ကာလ၊ လုပ်ငန်းခွင်လိပ်စာ၊ ပေးချေမှုအစီအစဉ်၊ အစမ်းခန့်ကာလ၊ လူမှုဖူလုံရေး၊ အလုပ်ချိန်၊ နားရက်၊ အားလပ်ရက်နှင့် အလုပ်အဆုံးသတ် အကျိုးခံစားခွင့်များကို ဖော်ပြရသည်။ အစမ်းခန့်ကာလသည် ကျွမ်းကျင်မှုမလိုသောအလုပ်အတွက် ရက် ၃၀ အထိ၊ ကျွမ်းကျင်မှုလိုသောအလုပ်အတွက် ရက် ၆၀ အထိ ဖြစ်နိုင်ပြီး အစမ်းခန့်လစာသည် ပုံမှန်လစာ၏ အနည်းဆုံး ၉၀% ဖြစ်ရမည်။ အလုပ်ရှင်သည် အစမ်းခန့်ကာလမကုန်မီ ခုနစ်ရက်အလိုတွင် စာဖြင့်အတည်ပြုချက် ပေးရသည်။ သတ်မှတ်ကာလမရှိသော စာချုပ်အတွက် အသိပေးကာလသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကိုယ်ကာယလုပ်သားအတွက် ရက် ၃၀၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလုပ်သားအတွက် ရက် ၄၅ ဖြစ်သည်။ ပြဋ္ဌာန်းထားသော လျော်ကြေးကို အလုပ်လုပ်ခဲ့သည့် လတိုင်းအတွက် နောက်ဆုံးလစာ၏ ၁၀% နှုန်းဖြင့် တွက်ချက်ပြီး သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းအရ တရားမျှတသောအကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ အလုပ်ဖြုတ်ပါက ထပ်ဆောင်း ၁၅% အကျိုးဆက်ရှိသည်။ ပုံမှန်အလုပ်ချိန်သည် တစ်ရက်လျှင် ၈ နာရီနှင့် တစ်ပတ်လျှင် ၄၈ နာရီအထိ ဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်ရှိသောအလုပ်ကို တစ်ရက်လျှင် ၆ နာရီနှင့် တစ်ပတ်လျှင် ၃၆ နာရီအထိ ကန့်သတ်ထားသည်။ အချိန်ပိုအတွက် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ၊ အလုပ်သမားကိုယ်စားလှယ် သို့မဟုတ် အလုပ်သမားအများစု၏ ကြိုတင်သဘောတူညီချက် လိုအပ်သည်။ အလုပ်သမားစီမံခန့်ခွဲရေးဌာနက တစ်လအတွင်း ကန့်သတ်ချက်ကျော်လုပ်ရန် ခွင့်ပြုပါကမှအပ အချိန်ပိုကို တစ်လလျှင် ၄၅ နာရီ သို့မဟုတ် တစ်ရက်လျှင် ၃ နာရီအထိ ကန့်သတ်ထားသည်။ အချိန်ပိုလုပ်ခမှာ ညနေအလုပ်အတွက် ၁၅၀%၊ ညအလုပ်အတွက် ၂၀၀%၊ နားရက် သို့မဟုတ် အားလပ်ရက်တွင် အလုပ်လုပ်ပါက ၂၅၀%၊ နားရက် သို့မဟုတ် အားလပ်ရက်တွင် နောက်ကျအလုပ်လုပ်ပါက ၃၀၀%၊ နားရက် သို့မဟုတ် အားလပ်ရက်တွင် ညအလုပ်လုပ်ပါက ၃၅၀% ဖြစ်သည်။ အလုပ်ရှင်သည် လုပ်ခလစာအပြည့် ပေးရမည်၊ စာချုပ်နှင့် အတွင်းစည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရမည်၊ လူမှုဖူလုံရေးတွင် ပါဝင်ရမည်၊ နှစ်စဉ်သင်တန်းပေးရမည်၊ အလုပ်သမားဆိုင်ရာ အချက်အလက်နှင့် အစီရင်ခံစာများ ပေးရမည်။ အဓမ္မအလုပ်ခိုင်းစေမှု၊ ခွဲခြားဆက်ဆံမှု၊ နှောင့်ယှက်မှု၊ အသက် ၁၂ နှစ်မပြည့်သူကို အလုပ်ခိုင်းစေမှုနှင့် မတော်တဆမှု သို့မဟုတ် အငြင်းပွားမှုများကို ဖုံးကွယ်ခြင်းတို့ကို တားမြစ်ထားသည်။ နိုင်ငံခြားသားအလုပ်သမားခန့်ထားသော အလုပ်ရှင်များသည် စွမ်းရည်မြှင့်အစီအစဉ်၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်လက်မှတ်၊ ခွင့်ပြုထားသော အလုပ်နေရာများနှင့် ထွက်ခွာရေးအစီအစဉ်များကိုလည်း စီမံရသည်။ လုပ်ငန်းခွင်ဘေးကင်းရေးအတွက် ပုံမှန်အန္တရာယ်အကဲဖြတ်မှုနှင့် အနည်းဆုံး နှစ်စဉ်အစီရင်ခံမှု လိုအပ်သည်။ အလုပ်ရှင်များသည် ဘေးကင်းသော အဆောက်အအုံ၊ စက်ယန္တရားနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များ၊ လူမှုဖူလုံရေးအထောက်အကူပစ္စည်းများ၊ ဘေးကင်းရေးအချက်အလက်၊ သင်တန်း၊ ကိုယ်ရေးကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများနှင့် အလုပ်ခွင်တွင် မူးယစ်စေသောပစ္စည်း သုံးစွဲမှုတားမြစ်ချက်တို့ကို ပေးရသည်။ အခြေခံဘေးကင်းရေးနှင့် HIV သင်တန်းကို အနည်းဆုံး နှစ်စဉ်ပြုလုပ်ရသည်။ အလုပ်သမား ၁၀၀ အထိရှိသော အလုပ်သမားယူနစ်သည် ဘေးကင်းရေးတာဝန်ခံ အလုပ်သမား အနည်းဆုံးတစ်ဦး ခန့်ထားရသည်။ ပိုများသောယူနစ်များသည် ဘေးကင်းရေးဌာနဖွဲ့စည်းရပြီး ဘေးကင်းရေးဘုတ်အဖွဲ့ လိုအပ်နိုင်သည်။ ဝေးလံသောယူနစ်တွင် အလုပ်သမား ၅၀ နှင့်အထက်ရှိပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူ လိုအပ်ပြီး အရေအတွက်နည်းပါက ဆေးသေတ္တာနှင့် အခြေခံသူနာပြု လိုအပ်သည်။ ဆေးစစ်မှုကို အနည်းဆုံး နှစ်စဉ်တစ်ကြိမ်၊ အန္တရာယ်ရှိသော သို့မဟုတ် ညအလုပ်အတွက် တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ရသည်။ အလုပ်ပျက်ရက် အနည်းဆုံး လေးရက်ဖြစ်စေသော မတော်တဆမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး အစီရင်ခံရမည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု၊ ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရမှုနှင့် သေဆုံးမှုများကို သုံးရက်အတွင်း အစီရင်ခံရမည်။ အလုပ်သမား ၁၀ ဦးနှင့်အထက်ရှိသော အလုပ်သမားယူနစ်တွင် အလုပ်သမားကိုယ်စားလှယ် သို့မဟုတ် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ ရှိရသည်။ ပုံမှန်ကိုယ်စားပြုအချိုးမှာ အလုပ်သမား ၁၀ မှ ၅၀ အတွက် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး၊ ၅၁ မှ ၁၀၀ အတွက် နှစ်ဦး၊ နောက်ထပ် အလုပ်သမား ၁၀၀ တိုးတိုင်း ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ထပ်တိုးခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်စားလှယ်များသည် စာချုပ်များ၊ အတွင်းစည်းမျဉ်းများ၊ စုပေါင်းညှိနှိုင်းမှုနှင့် အငြင်းပွားမှုများတွင် ပါဝင်ပြီး အလုပ်ရှင်က ထိုလုပ်ငန်းများအတွက် အချိန်နှင့်နေရာ ပေးရသည်။ စုပေါင်းအလုပ်သမားစာချုပ်ကို အလုပ်သမားစီမံခန့်ခွဲရေးအေဂျင်စီက စစ်ဆေးမှတ်ပုံတင်ရသည် သို့မဟုတ် တရားရုံးတွင် မှတ်ပုံတင်စာချုပ်အဖြစ် သက်သေခံရသည်။ လာအို အမျိုးသားကုန်သည်ကြီးများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (LNCCI) သည် အလုပ်ရှင်ကို ကိုယ်စားပြုခြင်း၊ မူဝါဒဆွေးနွေးခြင်း၊ အလုပ်သမားဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်နှင့် စီးပွားရေးအထောက်အပံ့လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်းဝင်ခြင်းမှာ ဆန္ဒအလျောက်ဖြစ်ပြီး မှတ်ပုံတင်ကြေးနှင့် နှစ်စဉ်ကြေး ပေးရသည်။ အလုပ်သမားအငြင်းပွားမှုများသည် ညှိနှိုင်းသဘောတူမှုမှ အုပ်ချုပ်ရေးဖြေရှင်းမှု၊ အလုပ်သမားအငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးကော်မတီ၊ လိုအပ်ပါက တရားရုံးလုပ်ငန်းစဉ်များသို့ ဆက်လက်သွားနိုင်သည်။ ကျေးရွာ၊ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးများက ဒေသတွင်းညှိနှိုင်းပေးနိုင်သည်။ သက်ဆိုင်ပါက စာဖြင့်ရေးသော သဘောတူညီချက်တွင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ၊ အလုပ်သမားကိုယ်စားလှယ် သို့မဟုတ် အများစု ပါဝင်ရသည်။ ပြင်းထန်သောကိစ္စများနှင့် ဥပဒေအရ အတည်ပြုထားသော ရပ်နားမှုများမှအပ အငြင်းပွားမှုစောင့်ဆိုင်းနေစဉ် အလုပ်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သည်။ သပိတ်မှောက်မှုများသည် ပြဋ္ဌာန်းထားသော လုပ်ငန်းစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ရသည်။ အလုပ်လျှော့ချခြင်းအတွက် အလုပ်ရှင်သည် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ၊ ကိုယ်စားလှယ် သို့မဟုတ် အများစုနှင့် ဆွေးနွေးပြီး အလုပ်သမားစီမံခန့်ခွဲရေးအေဂျင်စီထံ အစီရင်ခံရသည်။ လုပ်ငန်းရောင်းချခြင်း၊ လွှဲပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် မိတ်ဖက်ပြောင်းလဲခြင်းတို့အတွက် ကြိုတင်စာဖြင့် အသိပေးရပြီး ယခင်နှင့် အသစ်သော အလုပ်ရှင်ကြား တာဝန်များကို ရှင်းလင်းစွာ ခွဲဝေရသည်။ ယာယီလွှဲပြောင်းခြင်းကို သုံးလအထိသာ ခွင့်ပြုပြီး အကာအကွယ်ပေးထားသော လစာကို လျှော့ချ၍မရပါ။ တရားဝင်စနစ်ကို ထူထောင်ထားသော်လည်း ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ ILO နှင့် အလုပ်သမားနှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ သုံးသပ်ချက်တွင် လုပ်ငန်းခွင်ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ ကွာဟချက်များကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး အပူ၊ အလင်းနှင့် ဆူညံသံဆိုင်ရာ မူကြမ်းစံနှုန်းများကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် သုံးသပ်ခဲ့သည်။
လာအိုနိုင်ငံတွင် အလုပ်ရှင်
လာအိုနိုင်ငံရှိ အလုပ်ရှင်ဆိုသည်မှာ လုပ်အားခ၊ လစာ သို့မဟုတ် အလုပ်အကိုင်အကျိုးခံစားခွင့်များ ပေးဆောင်သော လူပုဂ္ဂိုလ်၊ တရားဝင်အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဆိုလိုသည်။ အလုပ်ရှင်များသည် အလုပ်ကို စီစဉ်ခြင်း၊ စာချုပ်ချုပ်ဆိုခြင်း၊ လစာပေးခြင်း၊ လူမှုဖူလုံရေးတွင် မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ အလုပ်သမားများကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် အလုပ်သမားဆိုင်ရာ အစီရင်ခံခြင်းနှင့် စစ်ဆေးခြင်းလိုအပ်ချက်များကို လိုက်နာခြင်းတို့ ပြုလုပ်သည်။ အနည်းဆုံး အလုပ်သမားတစ်ဦးရှိသော မှတ်ပုံတင်လုပ်သားယူနစ်တွင် တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ရေးတာဝန်များ ရှိသော်လည်း အချို့အလုပ်အစီအစဉ်များမှာ တရားဝင်မဟုတ်သေးခြင်း သို့မဟုတ် စာချုပ်အပေါ်သာ အခြေခံနေခြင်းတို့ ရှိသည်။
Tip
လာအိုနိုင်ငံရှိ အလုပ်ရှင်တာဝန်ကို အလွတ်သဘောအစီအစဉ်အဖြစ် မဟုတ်ဘဲ မှတ်တမ်းတင်ထားသော လိုက်နာဆောင်ရွက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်အဖြစ် စီမံပါ။ လူမှုဖူလုံရေးမှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ စာဖြင့်ရေးထားသော အလုပ်မှတ်တမ်းများ၊ လစာနှင့် အချိန်ပိုတွက်ချက်မှုမှန်ကန်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းခွင်ဘေးကင်းရေး၊ အလုပ်သမားကိုယ်စားပြုမှုနှင့် အငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တို့ကို ဦးစားပေးပါ။ စစ်ဆေးမှု၊ မတော်တဆမှု၊ အလုပ်ရပ်စဲမှု သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းပြောင်းလဲမှု ဖြစ်လာပါက တရားဝင်မှတ်တမ်းများက အန္တရာယ်လျော့နည်းစေသည်။

