ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉတႃႇၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း

ၶေႃႈတိူင်ႇ No. 208/GOV ဝၼ်း 23 မတ်ႉၶျ် 2020 ၶဝ်ႈပႃးၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉတႃႇတင်းၸၢတ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းတၢင်းၵၢၼ်၊ ဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်၊ လႄႈႁဵၼ်းႁူႉႁင်းၵူၺ်း။ ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉတၢင်းၵၢၼ် မီးဢွင်ႈတီႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ၶၢဝ်းယၢဝ်း၊ လႄႈမၢတ်ႇထၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႅတ်ႈတေႃး။ ၸၢင်ႈမီးၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း၊ ၽိုၼ်ယืนยัน၊ ယอมႁပ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူၼ်၊ လႄႈလွင်ႈၶၢႆႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ် ၸႂ်ႉလၢႆးၽွတ်ႈၽႅၼ်ယဝ်ႉလႆႈ ၸွမ်းၵေႃႇမူၼ်ႇႁဵၼ်းႁူႉဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်တီႈၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း လႄႈပိုၼ်ႉတီႈ၊ လႄႈ Community Learning Centres (CLCs)။ CLC ပဵၼ်ဢွင်ႈႁဵၼ်းႁူႉပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ပႃႈတႂ်ႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပညာလႄႈၵีฬาတီႈၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် မူၼ်းပၢႆ။ ၶူးသွၼ်ၶၢႆႉတီႈ၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉၶၢဝ်းယၢဝ်းတၢင်းပိူင်ၽိုၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢီႇလႅတ်ႇထရွၼိတ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈဢၢၼ်ႇတႅမ်ႈ၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူၼ်၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉဢาชีႇပၼ်ႈပိုၼ်ႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၽိုၵ်းတႃႇၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၸွႆႈပၼ်တီႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼွၵ်ႈႁွင်ႈႁဵၼ်းတႅတ်ႈတေႃး။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉႁင်းၵူၺ်း မီးၵၢၼ်လူႇၸႂ်ႁဵၼ်း၊ ၼမ်ႉၸၢတ်ႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ပၢင်သွၼ်၊ ၵၢၼ်ၽိုၵ်း၊ လႄႈၵၢၼ်ၶၢႆႉတီႈႁဵၼ်း။ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇမီးပိူင်သွၼ်တႅတ်ႈတေႃး ဢမ်ႇၼၼ်ၶူးဢၼ်တင်ႈဝႆႉ။ ၸုမ်းၸၢင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉႁင်းၵူၺ်းလႄႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ယืนยัน၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈၵၢၼ်ယอมႁပ်ႉတၢင်းၵၢၼ်ႁင်းၵူၺ်း။ ၽွင်းလူင်ပညာလႄႈၵีฬาၼမ်းပိူင်။ ၵွင်ၵၢၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ၶဝ်ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်၊ ၽွင်းပညာတီႈၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈၵွင်ၵၢၼ်ပညာတီႈၸႄႈဝဵင်း၊ မူၼ်းပၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ။ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႃႇၽွတ်ႈၽႅၼ်ၽူႈႁႅင်းၵူၼ်း၊ ၸုမ်းၽွတ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၸုမ်းတႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၽွင်းၵၢၼ်၊ ၽူႈပၼ်ပၢင်သွၼ်၊ ၸုမ်းဢမ်ႇၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လႄႈၸုမ်းၵူၼ်းၵေႃႈၸွႆႈ။ ၽွင်းလူင်ႁႅင်းၵူၼ်းလႄႈပၢႆးၵူၼ်းလႄႈ Skills Development Institute ပၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉၵတ်ႉတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်။ NUOL Centre for Lifelong Learning တင်ႈမိူဝ်ႈ 26 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 2026၊ ၸုင်ၸႂ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ ပိူင်သွၼ်၊ ၵၢၼ်ၽွတ်ႈၽႅၼ်ၽူႈပၼ်ပၢင်သွၼ်၊ ၶေႃႈၸี้ၼႄၼโยบาย၊ လႄႈၵၢၼ်ယอมႁပ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်လႆႈမႃးတၢင်းႁဵၼ်းႁူႉႁင်းၵူၺ်း။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမီးၼႃႈတီႈၸွႆႈတီႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ ဢွင်ႈတီႈ၊ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ငိုၼ်းၸတ်းၵၢၼ်၊ လႄႈၵုင်ႇၶိုၵ်ႉ။ ၽွင်းလူင်တင်ႈမၢတ်ႇထၢၼ်လႄႈပိူင်သွၼ်၊ ယอมႁပ်ႉၸုမ်း၊ ၽိုၼ်ၶႂၢင်၊ လႄႈၸတ်းၵၢၼ်ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း၊ ယอมႁပ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉၵွၼ်ႇ၊ ၽိုၼ်ယืนยัน၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူၼ်လႄႈၶၢႆႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း။ ၵฎမၢႆၼႆႉဢမ်ႇယืนยันသုၼ်ႇၵူၼ်းတေႃႇပၢင်သွၼ်ၼိုင်ႈတီႈ၊ ဝၼ်းလိုဝ်ႈႁဵၼ်းမီးၶႃႈၸႂ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၽွၼ်းလႆႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉတႅတ်ႈတေႃး။ ၽူႈပၼ်ပၢင်သွၼ်တေလႆႈၸႂ်ႉလၢႆးၵူတ်ႇထတ်းလႄႈၽိုၼ်ယืนยันဢၼ်ပိုတ်ႇလႅင်း၊ ၽဵင်ႇပဵင်း၊ သေလႄႈၵူတ်ႇထတ်းလႄႈတၢင်ႇငၢၼ်းၵၢၼ်ၶဝ်။ ဢမ်ႇမီးၶႃႈပၢင်သွၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူႈတီႈ ဢမ်ႇၼၼ်ငိုၼ်းၸွႆႈၽူႈႁဵၼ်းယืนยันဝႆႉ။ ငိုၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸၢင်ႈမီးငိုၼ်းထႅမ်တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ မိူင်းၼွၵ်ႈလႄႈၸုမ်းၵူႈမိူင်းၸၢင်ႈပၼ်ၸွႆႈငိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ငိုၼ်းၵူႇ။ ၽွင်းတီႈ၊ ၸုမ်းႁဵၼ်း၊ ၽူႈၸၢင်ႇ၊ လႄႈၸုမ်းပုဂ္ဂလိၵ်ႈၵေႃႈၸွႆႈလႆႈ။ ၶႃႈပၢင်သွၼ်လႄႈၽိုၼ်ယืนยันယူႇတီႈၽူႈပၼ်ပၢင်သွၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ယืนยันၶႃႈတင်းမူတ်းၵွၼ်ႇလူင်းၸိုဝ်ႈ။ ပၢင်သွၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵမ်ႈၼမ်မီးဝၼ်းတႅတ်ႈတေႃး။ ပၢင်သွၼ်ဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ၽွတ်ႈၽႅၼ်ၽိူမ်ႉ၊ ၵၢၼ်သွၼ်ၶၢႆႉတီႈ၊ ၶၢဝ်းယၢဝ်း လႄႈ ႁဵၼ်းႁူႉႁင်းၵူၺ်း ၸၢင်ႈမႄးၸွမ်းလွင်ႈတၢင်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ၶၢဝ်းယၢဝ်းပိူင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉဢาชีႇပၼ်ႈဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်တီႈမီးပိုၼ်း မီးတႄႇမွၵ်ႈ 5 ဝၼ်း ထိုင် 3 လိူၼ်၊ ၽွင်းလူင်ႁႅင်းၵူၼ်းလႄႈပၢႆးၵူၼ်းပၼ်ပၢင်ၽိုၵ်းၶၢဝ်းပွတ်းလႄႈၶၢဝ်းယၢဝ်း။ Skills Testing and Certification မီးၸႂ်ႉမိူဝ်ႈ 23 ၵျူႇလၢႆ 2025၊ တႃႇယอมႁပ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်မီးယဝ်ႉ မႄႈၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၽိုၼ်ပညာတၢင်းၵၢၼ်ၵေႃႈလႆႈ။ ၶเปႃႈမၢႆၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ 250,000 ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းလႄႈၽိုၼ်ယืนยันၼႂ်း 2026–2030 ပဵၼ်ၶเปႃႈမၢႆၽွတ်ႈၽႅၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်ဢၼ်ယืนยันယဝ်ႉ။ Recognition of Prior Learning (RPL) ၵူတ်ႇထတ်းၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်လႆႈမႃးတီႈၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉၸၢတ်ႈတၢင်ႇလၢႆး၊ ၵူၺ်းၵႃႈပိူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယင်းတိုၵ်ႉၽွတ်ႈၽႅၼ်။ ၽူႈႁဵၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ၸတ်းဝႆႉ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸုမ်းႁဵၼ်းႁူႉဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်တႃႇၵူတ်ႇထတ်းလႄႈယွၼ်းၽိုၼ်ယืนยัน။ တီႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႅၵ်ႇၵၼ်တႄႉတႄႉၸွမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၶႃႈၸႂ်ႉ၊ ၽူႈသွၼ်လႄႈၽိုၼ်ႁဵၼ်းမီး၊ ၶဝ်ႈထိုင်ၻိၵ်ႇၵျိတႄႇ၊ ယၢၵ်ႈၽၢၼ်၊ လႄႈၼႃႈၵၢၼ်။ တီႈဝၢၼ်ႈၵႆ မီးပၢင်သွၼ်ၼ้อย လႄႈပိူင်တိတ်းတၢမ်းဢမ်ႇၶႅင်ႁႅင်း။ Khang Panya Lao ပၼ်ၽိုၼ်ႁဵၼ်းၼႃႈဝႅပ်ႉလႄႈဢႅပ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈမႄႈဢမ်ႇမီးဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ၊ ၽွင်းလူင်ပညာလႄႈၵีฬาလႄႈ UNICEF ၸွႆႈ။ ၸွႆႈၵၢၼ်ၽွတ်ႈၽႅၼ်ၶူး၊ ႁဵၼ်းႁူႉႁူမ်ႈ၊ လႄႈႁဵၼ်းႁူႉႁင်းၵူၺ်း၊ မီးၽူႈၸႂ်ႉၼမ်ၵွၼ်ႇ 150,000 ၵေႃႉ ၶဝ်ႈပႃးၶူးမွၵ်ႈ 30,000 ၵေႃႉ ၼႂ်း 2025။ ပၢင်ၽိုၵ်း EdApp ဢၼ်တႄႇမိူဝ်ႈ 30 ၸၼ်ႇဝႃရီ 2026 ၸွႆႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူၼ်ၸၼ်ႉမတ်ႉထယမႃႇပၢႆ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ပဵၼ်ၽိုၼ်ၸွႆႈတႃႇၶၢႆႉၸၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသုၼ်ႇၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉၵူႈလွင်ႈ။ ၽႅၼ်ၽွတ်ႈၽႅၼ်ပညာလႄႈၵีฬา ၵမ်း 10 ၼႂ်း 2026–2030 မၢႆၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉတိတ်းတေႃႇပဵၼ်ၶเปႃႈမၢႆၽႂ်ႇ။ ၵိူၼ်းတႅတ်ႈတေႃးၽွတ်ႈၽႅၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၽူႈႁဵၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈၽူႈယႂ်ႇယဝ်ႉ 30,000 ၵေႃႉတေႃႇပီၸွမ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်လႄႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉဢาชีႇပၼ်ႈ၊ ၶူးလႄႈၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပညာ 20% တေႃႇပီမီးၵၢၼ်ၽွတ်ႈၽႅၼ်တိတ်းတေႃႇ၊ လႄႈၽိုၼ်ယืนยันပညာပၢႆးၵၢၼ်လႄႈဢาชีႇပၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ် 50,000 ၽိုၼ်တေႃႇပီ 2030။ ၼႆႉပဵၼ်ၶเปႃႈမၢႆ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽွၼ်းမိူင်းတႅတ်ႈတေႃးယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉပႅၵ်ႇၵၼ်တင်းၵၢၼ်ၽိုၵ်းဢาชีႇပၼ်ႈတႄႇတင်ႈ၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းတၢင်းၵၢၼ်မူၼ်ႈမိူၼ်၊ လႄႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇ။ ၶေႃႈမုၼ်းၼၼ်ႉယူႇၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈပညာတၢင်ႇဢၼ်၊ သင်ဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢႆးၸွႆႈၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၼမ်ႉၵတ်ႉဢาชႆးပၼ်ႈပဵၼ်လွင်ႈလူင်။