လာအိုနိုင်ငံတွင် အလုပ်သင်သင်တန်း

လာအိုနိုင်ငံတွင် နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေး (TVET) ကို ကျောင်းများ၊ ကောလိပ်များ၊ အင်စတီကျုများ၊ လေ့ကျင့်ရေးစင်တာများ၊ လုပ်ငန်းယူနစ်များ၊ ရပ်ရွာသင်ယူရေးစင်တာများ၊ ကုမ္ပဏီများနှင့် ပုဂ္ဂလိကပံ့ပိုးသူများက ပေးသည်။ တရားဝင် TVET စနစ်ရှိသော်လည်း ပြန့်ကျဲနေပြီး အလွတ်သဘော အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာ သင်ယူမှုမှာ ကျယ်ပြန့်စွာရှိသည်။ အသုံးများသောနယ်ပယ်များတွင် စိုက်ပျိုးရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ စက်ယန္တရားနှင့် ယာဉ်ပြင်ဆင်ရေး၊ လျှပ်စစ်လုပ်ငန်း၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ ပရိဘောဂနှင့် သစ်သားလုပ်ငန်း၊ အထည်ချုပ်၊ ဧည့်ဝတ်ပြုရေး၊ ချက်ပြုတ်ရေး၊ အလှအပဝန်ဆောင်မှု၊ သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ၊ လျှပ်စစ်ယာဉ်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်ရေးတို့ ပါဝင်သည်။ ရရှိနိုင်မှုသည် ပြည်နယ်အလိုက် ကွဲပြားပြီး ကျေးလက်ဒေသများတွင် လက်လှမ်းမီမှု ပိုနည်းသည်။ Dual-Cooperative Training သည် TVET အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတွင် သင်ကြားခြင်းနှင့် မိတ်ဖက်ကုမ္ပဏီတစ်ခုတွင် လက်တွေ့လုပ်ကိုင်ခြင်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ သင်တန်းသားသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းတွင် စာရင်းသွင်းပြီးနောက် ကုမ္ပဏီနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း သို့မဟုတ် လက်ခံမှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပြီးမြောက်စေသည်။ အဖွဲ့အစည်းနှင့် ကုမ္ပဏီသည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ထိုးပြီး သင်တန်းသားနှင့် ကုမ္ပဏီကြား စာချုပ်တွင် ကြာချိန်၊ သင်တန်းနေရာများ၊ တာဝန်များ၊ အလုပ်ချိန်၊ ခွင့်ရက်နှင့် ထောက်ပံ့ကြေး သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဖြင့်ပေးသော ပံ့ပိုးမှုများကို သတ်မှတ်သည်။ လက်တွေ့သင်တန်း၏ တစ်ဝက်ခန့်ကို ကုမ္ပဏီဘက်တွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အဖွဲ့အစည်းက သီအိုရီနှင့် အခြေခံလက်တွေ့ကို သင်ကြားပြီး ကုမ္ပဏီက အဓိကလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အသုံးချလက်တွေ့အတွေ့အကြုံ ပေးသည်။ နောက်ဆုံး လက်တွေ့နှင့် နှုတ်ဖြေအကဲဖြတ်မှုကို နှစ်ဖက်ပူးတွဲ ပြုလုပ်ပြီး သင်တန်းသားသည် TVET လက်မှတ်နှင့် ကုမ္ပဏီလက်မှတ်တို့ကို ရရှိနိုင်သည်။ ကုမ္ပဏီတွင်း အလုပ်သင်အစီအစဉ်များသည် ပိုတိုပြီး အလုပ်အခြေပြုနိုင်ကာ ဖော်ပြထားသည့် ဥပမာများတွင် တစ်လမှ သုံးလအထိ ကြာသည်။ အလွတ်သဘောအလုပ်သင်များသည် လုပ်ငန်းခွင်တွင် လုပ်ရင်းသင်ယူခြင်းအပေါ် အခြေခံလေ့ရှိပြီး စံသတ်မှတ်ထားသော သင်ရိုးညွှန်းတမ်း၊ အကဲဖြတ်မှု သို့မဟုတ် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်လုပ်ငန်းစဉ် မရှိနိုင်ပါ။ ယင်းလမ်းကြောင်းများကို တရားဝင် TVET အရည်အချင်းနှင့် တူညီသည်ဟု မယူဆသင့်ပါ။ အစားအသောက်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ကိရိယာများ၊ အသုံးကုန်ပစ္စည်းများ၊ ထောက်ပံ့ကြေးနှင့် အခြားပံ့ပိုးမှုများသည် စာချုပ်၊ ပံ့ပိုးသူနှင့် စီမံကိန်းအပေါ် မူတည်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးသုံး အလုပ်သင်လုပ်ခ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထောက်ပံ့ကြေး အခွင့်အရေးရှိကြောင်း အထောက်အထားမတွေ့ရပါ။ တရားဝင်လမ်းကြောင်းများတွင် C1 သည် မူလတန်းပညာရေး သို့မဟုတ် အလားတူအဆင့်ပြီးနောက် ပုံမှန်အားဖြင့် သုံးလမှ ခြောက်လအထိကြာသော အခြေခံအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသင်တန်းဖြစ်သည်။ C2 သည် လိုအပ်သောဝင်ခွင့်အဆင့်ပြီးနောက် ပုံမှန်အားဖြင့် အနည်းဆုံးတစ်နှစ်၊ C1 ပြီးနောက် အနည်းဆုံးခြောက်လ ကြာသည်။ C3 သည် အလယ်တန်းအောက်ဆင့်ပြီးနောက် ပုံမှန်အားဖြင့် အနည်းဆုံးနှစ်နှစ်၊ သို့မဟုတ် C2 ပြီးနောက် အနည်းဆုံးတစ်နှစ် ကြာသည်။ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အထက်တန်းပညာရေးသည် အလယ်တန်းအောက်ဆင့်ပြီးနောက် ယေဘုယျအားဖြင့် သုံးနှစ်ကြာသည်။ ဒီပလိုမာနှင့် အဆင့်မြင့်ဒီပလိုမာလမ်းကြောင်းများတွင် သီးခြားဝင်ခွင့်နှင့် ကြာချိန်စည်းမျဉ်းများ ရှိသည်။ အရည်အချင်းအဆင့်စဉ်တွင် အဆင့် ၁ လက်မှတ်၊ အဆင့် ၂ လက်မှတ်၊ အဆင့် ၃ လက်မှတ်၊ TVET ဒီပလိုမာနှင့် အဆင့်မြင့် TVET ဒီပလိုမာတို့ ပါဝင်သည်။ သင်ရိုးပြီးဆုံးပြီး လိုအပ်သောစစ်ဆေးမှုကို အောင်မြင်ပြီးနောက် လက်မှတ်နှင့် အတည်ပြုချက်စာတမ်းများကို ထုတ်ပေးသည်။ ခရက်ဒစ်များကို စုဆောင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းနိုင်သော်လည်း သင်တန်းပြီးဆုံးခြင်းက အလုပ်အကိုင်ရရှိမည်ဟု အာမမခံပါ။ လက်မှတ်သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် TVET သင်ကြားချိန်၏ အနည်းဆုံး ၈၀% ကို လက်တွေ့နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသင်ယူမှုအတွက် ခွဲဝေထားသည်။ ဒီပလိုမာသင်ရိုးတွင် အနည်းဆုံး ၇၀%၊ အဆင့်မြင့်ဒီပလိုမာသင်ရိုးတွင် အနည်းဆုံး ၆၀% ဖြစ်သည်။ အကဲဖြတ်မှုတွင် ကျောင်းစာမေးပွဲ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကျွမ်းကျင်မှု စစ်ဆေးမှု၊ မော်ဂျူးအလိုက် အကဲဖြတ်မှုနှင့် နောက်ဆုံးလက်တွေ့ သို့မဟုတ် နှုတ်ဖြေအကဲဖြတ်မှုတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ ဘွဲ့ရများသည် ကျွမ်းကျင်မှု၊ ဒေသတွင်းအခွင့်အလမ်းများနှင့် အလုပ်ရှင်လိုအပ်ချက်များပေါ်မူတည်၍ အလုပ်ဝင်နိုင်၊ လုပ်ငန်းယူနစ်တွင် လုပ်ကိုင်နိုင် သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ ပညာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန (MoES) နှင့် ၎င်း၏ နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာန (DTVET) တို့က အဓိကပညာရေးမူဘောင်ကို သတ်မှတ်သည်။ ပြည်နယ်ပညာရေးနှင့် အားကစားဝန်ဆောင်မှုဌာနများနှင့် ခရိုင်ရုံးများသည် ဒေသဆိုင်ရာတာဝန်များကို ကိုင်တွယ်သည်။ အလုပ်သမားနှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ကျွမ်းကျင်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး၊ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်နှင့် စစ်ဆေးခြင်းတို့ကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ အမျိုးသားလေ့ကျင့်ရေးကောင်စီနှင့် လာအိုအမျိုးသားကုန်သည်ကြီးများနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းတို့လည်း ညှိနှိုင်းရေးနှင့် အလုပ်ရှင်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးတွင် ပါဝင်သည်။ ဥပဒေမူဘောင်တွင် ၂၀၁၃ နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဥပဒေ အမှတ် ၄၂/NA၊ ၂၀၂၅ ပညာရေးဥပဒေနှင့် ၂၀၂၁ လာအိုအရည်အချင်းမူဘောင် အမိန့်တို့ ပါဝင်သည်။ ဥပဒေသည် လိင်၊ အသက်၊ လူမျိုးစု၊ နေရာဒေသ သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စီးပွားရေး သို့မဟုတ် လူမှုအခြေအနေအပေါ် ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ တန်းတူဝင်ရောက်ခွင့်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ တရားဝင်သင်တန်းဝင်ခွင့်သည် အဆင့်နှင့် သင်ရိုးအပေါ် မူတည်ပြီး ပံ့ပိုးသူ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီက ထပ်ဆောင်းဝင်ခွင့်စည်းကမ်းများ ချမှတ်နိုင်သည်။ ကာလတို တရားဝင်မဟုတ်သော သင်တန်းများတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ပညာရေးအဆင့် ကန့်သတ်ချက်မရှိပါ။ ရရှိနိုင်သော TVET အထောက်အထားများတွင် အလုပ်သင်အနည်းဆုံးအသက်ကို မသတ်မှတ်ထားပါ။ အလုပ်သမားဥပဒေက အလုပ်လုပ်နိုင်သည့်အသက်ကို ၁၄ နှစ်ဟု သတ်မှတ်ထားပြီး ကလေးကာကွယ်ရေးကန့်သတ်ချက်များလည်း သက်ဆိုင်သည်။ ILO ကျွမ်းကျင်သူများက အနည်းဆုံးအလုပ်သင်အသက်ကို ၁၄ နှစ် သတ်မှတ်ရန် တိုက်တွန်းထားသည်။ သင်ယူသူများသည် အဆောက်အအုံနှင့် ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုခွင့်၊ မျှတသောအကဲဖြတ်မှု၊ လက်မှတ် သို့မဟုတ် အတည်ပြုချက်နှင့် ၎င်းတို့၏အမြင်များကို ဖော်ပြခွင့် ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် တက်ရောက်ရမည်၊ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရမည်၊ အဆောက်အအုံစည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရမည်၊ ပစ္စည်းကိရိယာများကို ထိန်းသိမ်းရမည်၊ ပံ့ပိုးသူနှင့် ကုမ္ပဏီတို့နှင့် ပူးပေါင်းရမည်။ ကုမ္ပဏီများနှင့် လုပ်ငန်းယူနစ်များသည် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းစံနှုန်း၊ စစ်ဆေးမှု၊ လုပ်ငန်းခွင်အတွေ့အကြုံနှင့် နည်းပညာလွှဲပြောင်းမှုတို့တွင် ပါဝင်သည်။ မိဘ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းသူများက အရွယ်မရောက်သေးသူများကို ပံ့ပိုးသည်။ အစိုးရရန်ပုံငွေက အခြေခံအဆောက်အအုံ၊ ပစ္စည်းကိရိယာ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဝန်ထမ်းဖွံ့ဖြိုးရေးကို ပံ့ပိုးပြီး သင်တန်းကြေးများမှာ သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ပညာသင်ဆု၊ ထောက်ပံ့ကြေးနှင့် စီမံကိန်းပံ့ပိုးမှုများသည် သတ်မှတ်အုပ်စုများအတွက်သာဖြစ်ပြီး လူတိုင်းရသည့် အခွင့်အရေးမဟုတ်ပါ။ ၂၀၂၆–၂၀၃၀ ပညာရေးနှင့် အားကစားကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွင် ၂၀၃၀ မတိုင်မီ TVET ဘွဲ့ရ စုစုပေါင်း ၅၀,၀၀၀၊ တစ်နှစ်လျှင် ၁၀,၀၀၀ ရရှိရန် ရည်မှန်းထားသည်။ ဖော်ပြထားသော အခြေခံ သို့မဟုတ် လက်ရှိရလဒ်မှာ ၉,၂၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုထားသော အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် ကျွမ်းကျင်မှုမြှင့်တင်ရေးစီမံကိန်းသည် ကျောင်း ၁၁ ကျောင်း၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာသင်တန်းများ၊ လျှပ်စစ်ယာဉ်နှင့် စက်မှုလျှပ်စစ်သင်တန်းများ၊ မိန်းကလေးများအတွက် အဆောင်များ၊ လူငယ်နှင့် အရွယ်ရောက်သူများအတွက် ကာလတိုသင်တန်းများ၊ ပြန်လာသောကျောင်းသားများအတွက် ထောက်ပံ့ကြေးတို့အတွက် USD ၃၆ သန်း ပံ့ပိုးသည်။ ဤအစီအမံများက ရွေးချယ်ထားသော အခွင့်အလမ်းများကို တိုးချဲ့ပေးသော်လည်း တစ်နိုင်ငံလုံးသုံး အလုပ်သင်စာချုပ်တစ်မျိုးတည်း မဖြစ်စေသလို သင်တန်းပြီးနောက် အလုပ်ရမည်ဟုလည်း အာမမခံပါ။