Унитар дәүләт төбәк һәм урындағы хакимиәттәр дәүләт бурыстарын үтәһә лә, берҙәм милли конституцион һәм хоҡуҡи нигеҙгә таянып эш итә. Ҡаҙағстандың президент системаһы президентҡа милли сәйәси ҡоролошта үҙәк урын бирә. Төп дәүләт институттарына президент, Парламент, Хөкүмәт һәм судтар инә. Төбәктәрҙә һәм урында башҡарма хакимиәттәр акиматтар (akimats) тип атала һәм үҙ биләмәләрендә дәүләт ҡарарҙарын тормошҡа ашыра. Һайлауҙар — сәйәси тормоштоң икенсе төп өлөшө. Һайлаусылар президентты, Мәжилис (Mazhilis) ағзаларын һәм урындағы мәслихаттар (maslikhats) вәкилдәрен һайлай. Сенатта башҡа, башлыса ситтән һайлау процедураһы ҡулланыла. Һайлау органдары ғәмәлдәге һайлау ҡағиҙәләре нигеҙендә һайлаусылар исемлеген, тауыш биреүҙе һәм йәшерен тауыш биреүҙе ойоштора. Был өлкәләр үҙ-ара бәйле, әммә бер үк түгел. Дәүләт институттары йәмәғәт власы менән идара итә һәм ҡанундарҙы, сәйәсәтте ғәмәлгә ашыра, ә һайлауҙар айырым вазифалар һәм вәкиллекле органдар өсөн мандаттар бирә. Ике яғын да аңлау ҡарарҙарҙы кем ҡабул итеүен, кем уларҙы тормошҡа ашырыуын һәм граждандарҙың Ҡаҙағстандың сәйәси системаһында нисек ҡатнашыуын аңлатырға ярҙам итә.
Сәйәсәт Ҡаҙағстанда
Ҡаҙағстанда сәйәсәт дәүләт институттары һәм һайлауҙар аша йәмәғәт власының нисек ойошторолоуын, тормошҡа ашырылыуын һәм формалашыуын аңлата. Ҡаҙағстан — президент системаһы булған унитар дәүләт, шуға күрә милли институттар үҙәк роль уйнай, ә төбәк һәм урындағы хакимиәттәр дәүләт ҡарарҙарын тормошҡа ашыра. Һайлауҙар бер нисә вәкиллекле һәм башҡарма вазифаға мандаттар бирә, ә Сенат башлыса ситтән һайлау процедураһын ҡуллана.
Tip
Ниндәй сәйәси мәсьәлә менән эш итеүегеҙҙе билдәләү өсөн дәүләт институттары менән һайлауҙар араһындағы айырманы ҡулланығыҙ. Башта яуаплы институтты йәки һайлау процесын билдәләгеҙ, шунан ғәмәлдәге хакимиәт кимәлен, мандатты һәм процедураны тикшереп, эш итер алдынан аныҡлыҡ индерегеҙ.