Къазахстанахь берийн дахар дукхахьолахь лар дина этап хеташ хуьлу, доьзалан цхьаьнакхетар, хьалха, школа а, ларамца таро Iамо а тIехь. Дехар, дада, вежарий, йижарий, кхин доттагIий а бер лелош хилча мегар ду. Школана дIавалар — лар ца йоцуш дахарна дIадоьллу йоккха хьал. Берийн формальни дешар хьокху, амма цхьаьна болчу адамашца ма хила, доттагIашна гIо де, устазшна а къенанашна а ларам хила Iомайо. Жаштук я къазакийн «жаштык» дош, дукхахьолахь тIаьхьенан дешар, къинхьегаман тIаьхьалха хьал, хьалха йолу болх, лични бехке хилар гойту. Шерашна яш долу берна йоккха шахаре вала мегар ду, амма дукха стаг хьан меттигца бIаьрша цхьаьна лелайо. Дукхахьолахь дахарна тIаьхьал: пайдаэца, цIенан гIуллакхашна бохку, доттагIийна гIо дийр. Мархи а, бераш а дукха доьзалшна кхетам долу дегIа, амма цIенан дахар хьал дIахьу шерашца, формашца а хийца хуьлу. Мархи цхьаъ цхьа кIант а, йоI а дац, амма царна тIехь йолу доьзалш цхьаьна кхочуш. Цхьадолу доьзалш дукха традицеш дIахьу, кхечара кIезиг граждански я лични церемони харжий. КIант я йоI лелор дукхахьолахь дада, доьзалера доттагIий а, хьалхадаккхарца гIо. Къенанашна кхин гIо дина хила мегар ду, амма довзаш йолу лорий, дешаран, къинхьегаман практикашца цхьаьна дIахьу. Къенанашна дукхахьолахь гойтуш йолу ларам кхочушдо, царна доьзалан харжамашкахь гIо дийр, дагахь долу хьал ларъе, цIа бераш лелош а дийр. Яш цхьаьна авторитет гойтуш дац, цундела хьан цхьацца юкъаметтиг а маьIна ю. Къазахстанахь цхьаьна дахарна йолу маршрут яц. Этнос, дин, могуш, доход, меттиг а, лични маьIна а дерриге дахарна этапаш хьалха дIахьо.
Дахаран этапаш Къазахстанахь
Къазахстанахь дахар доьзалера цхьаьнакхетар, дешар, болх, мархи, кIант я йоI лелор а, къенанашна ларам а тIехь кхолла хуьлу. Йоьзна йолу дахар юьртахой а, шахаран адамаш а, пачхьалкхано йолу дукха культураш а юкъахь хийца хуьлу. Лични харжамаш тIехь дIахьу, амма доьзал дукхахьолахь дахарехь цхьаьна юкъаметтиг лелайо.
Tip
Къазахстанахь доьзалера адамаш яш, мархи, бераш, болх я дада-деда кхетамаш хаьттачохь цхьа хьалхадаккхар дика хила мегар ду, хьан культурахь кхечуьнца дац. Хьуна йоккха хаам дIа ца делахь а, ларамца жа дийр ду. ДоттагIийна хьажар а, къенанашна ларам а юкъаметтиг хьалха дIахьайта гIо до.