ایران وچ فطرت

فطرت لئی فارسی لفظ طبیعت (tabiat) اے۔ ایران وچ فطرت تھوڑے تے لمبے فاصلیاں اندر ٻہوں بدل ویندی اے، کیوں جو بلندی، بارش، درجہ حرارت، مٹی تے پانی تئیں رسائی یکساں کائنی۔ البرز پہاڑ کیسپین سمندر دے جنوب وچ بلند ہوندے ہن، جݙاں جو زاگرس پہاڑی سلسلہ مغربی تے جنوب مغربی ایران وچ پھیلیا ہویا اے۔ پہاڑ برف تے بارش سنبھال دے، دریاواں تے چشمی بہاؤ مہیا کریندے، گرمی دیاں چراگاہاں تے مختلف بلندی اُتے مسکن فراہم کریندے ہن۔ شمالی کیسپین خطے وچ نم دار ڈھلانواں تے پھیلے ہوئے چوڑے پتیاں والے جنگل ہن، جیڑھے اکثر ہیرکانی جنگل کہیندے ہن۔ ایہہ سرسبز منظرنامے خشک تر سطح مرتفع توں ٻہوں وکھ ہن تے مٹی، پانی، جنگلی حیات، زراعت تے سیر سپاٹے لئی اہم ہن۔ وسطی تے مشرقی ایران وچ وسیع خشک علاقے ہن، ایں وچ دشتِ کویر تے دشتِ لوت شامل ہن۔ صحرا زندہ ماحولیاتی نظام ہن، جیندے پودے تے جانور خاص حالات نال مطابقت رکھدے ہن، پر گرمی، فاصلے، نمک، ڈھیلی زمین تے پانی دی کمی سفر خطرناک کر سڳدے ہن۔ ایران وچ میدان، نیم صحرا، دریائی وادیاں، جھیل، دلدلی علاقے تے موسمی آبی علاقے وی ہن۔ آبی علاقے مقامی تے ہجرتی پرندیاں کوں مسکن ڈیندے، پانی ذخیرہ یا صاف کریندے، تے نیڑلی برادریاں دی مدد کریندے ہن؛ تاہم سوکھے تے پانی دے ورتاو نال رسد گھٹݨ تے ایہہ سکڑ سڳدے ہن۔ شمال وچ کیسپین ساحل، جنوب وچ خلیجِ فارس تے خلیجِ عمان دے ساحلاں توں وکھ اے۔ جنوبی قدرتی نظاماں وچ گرم ساحلی میدان، مدّوجزر والے علاقے، مناسب تھاواں اُتے مینگروو، جزیرے، مرجانی برادریاں تے سمندری مسکن شامل ہن۔ ایران دی جنگلی حیات وچ وݙے ممالیہ، پہاڑی جانور، صحرائی انواع، پرندے، رینگݨ والے جانور تے وکھرے پودے شامل ہن۔ کجھ انواع کوں وسیع، آپس وچ جڑے مسکن تے خاموش افزائشی تھاواں چاہیدیاں ہن، ایں واسطے شکار دا دباؤ، سڑکاں، آلودگی تے مسکن دا ٹکڑے ٹکڑے تھیوݨ سنگین مسئلے ہن۔ محفوظ علاقیاں دے مقصد تے پابندیاں دے درجے وکھ وکھ ہن، ایں وچ قومی پارک، جنگلی حیات دے پناہ گزین علاقے، محفوظ علاقے تے قدرتی یادگاراں شامل ہن۔ مقامی رسائی دے قاعدے پچھو، کیوں جو خالی نظر آوݨ والی تھاں وی ماحولیاتی طور تے نازک یا محدود ہو سڳدی اے۔ فطرت کھانا، پانی، چھاں، مٹی دی حفاظت، سیاحت، سِکھݨ، خوبصورتی تے ثقافتی معنی ڈیندی اے۔ ایں دیاں حدّاں حقیقی ہن، کیوں جو خشک زمین دے تباہ پودے، آلودہ پانی، پریشان جنگلی حیات تے کٹیا ہویا مٹی سنبھلݨ وچ کئی سال گھِن سڳدے ہن۔