ايران وچ ٻولی

فارسی ايران وچ حکومتی کم، ملک گیر تعلیم، قومی میڈیا تے ٻولیاں دے ٻہوں سارے گروہاں دے وچ رابطے دی مکھ ٻولی اے۔ فارسی وچ ایں نوں فارسی آکھدے ہن (Farsi). فارسی ہند یورپی ٻولی خاندان دی ایرانی شاخ نال تعلق رکھدی اے۔ ایں دا دری تے تاجکی نال رشتہ اے، پر تلفظ، لفظ، لکھݨ دا طریقہ تے مقامی ورتوں وکھری ہوندی اے۔ فارسی سڄے پاسے توں کھٻے پاسے لکھی ویندی اے، عربی رسم الخط دی ہک بدلی ہوئی صورت نال۔ کئی اکھر فارسی دیاں آوازاں ظاہر کریندے ہن، تے چھوٹیاں سُر آوازاں عام طور تے نئیں لکھیاں ویندیاں۔ بولی ویندی فارسی تے رسمی لکھی فارسی وچ فرق اے۔ روزمرہ گل بات وچ لفظ مختصر تھی ویندے ہن تے ایں طرح دے اظہار ورتے ویندے ہن جیہڑے نویں سکھݨ آلے نوں کتاب وچوں سمجھن نہ آون۔ ايران وچ کئی ٻولیاں بولیاں ویندیاں ہن۔ آذربائجانی ترکک دے ٻہوں سارے بولݨ آلے ہن، جݙاں جو کردی، لوری، عربی، بلوچی، ترکمنی، گیلکی، مازندرانی تے کئی چھوٹیاں ٻولیاں اپنے اپنے خطیاں وچ اہم ہن۔ کسی بندے دی گھریلو ٻولی خاندانی تاریخ، نسلی شناخت، مقامی تعلق یا ثقافتی فخر دا اظہار تھی سڳدی اے۔ ٻہوں سارے لوک موقعے دے حساب نال گھر دی ٻولی تے فارسی دے وچ آسانی نال آوݨ جاوݨ کریندے ہن۔ فارسی وچ ادب لفظاں، القاب، ضمیراں تے بالواسطہ اظہار دے ذریعے ظاہر تھیندا اے۔ اجنبی لوکاں، وڈیرے لوکاں، اہلکاراں تے پیشہ ورانہ ماحول وچ رسمی گل بات فائدہ مند اے۔ عام سلاماں وچ ہیلو آکھݨ کیتے سلام (salaam) تے رخصت تھیوݨ کیتے خدا حافظ (khodaa haafez) شامل ہن۔ شکریہ کیتے مرسی (Merci) عام طور تے سمجھ آ ویندا اے، جݙاں جو ممنون (mamnun) تے متشکرم (moteshakkeram) مختلف درجیاں دی رسمیت وچ ورتے ویݨ آلے فارسی متبادل ہن۔ فارسی تے لاطینی اکھراں وچ منتقل کرݨ ویلے ناں عام طور تے وکھرے ڈھنگ نال لکھے ویندے ہن۔ کئی ہجّے ٹھیک تھی سڳدے ہن، کیوں جو روزمرہ ورتوں تے کوئی ہک تبدیلی دا نظام لاگو نئیں۔ بنیادی فارسی سکھݨ نال ایران دی روزمرہ زندگی تک رسائی تھیندی اے، پر ایہہ علاقائی ٻولیاں دے احترام دی جگہ نئیں لیندا۔ کسے کولوں پچھݨا جو اوہ کہڑی ٻولی پسند کریندا اے، اکثر سبھ توں چنگی شروعات ہوندی اے۔