فارسی دولت، سراسری آموزش، ملی رسانه و ایرانِ خیلی زوان‌گروهانِ میون ارتباطِ اصلی زوانه. فارسیزبانا این زوانه «فارسی» گَنن. فارسی هندواروپایی زوان‌خانواده دَ ایرانی شاخه‌یه. دری و تاجیکی‌یه‌م نزدیکه، ولی تلفظ، واژه، خط و محلی کاربَرد فرق دارن. فارسی راستبهچپ، عربی خطِ یه گونه‌یه‌س بنویشته بَئه. چند حرف فارسی صداها ره نشون دَنن و کوتاه واکه‌ها معمولاً ننویشته بَئه. گَپ‌زَنی فارسی و رسمی نوشتن فارسی فرق دارن. روزمره گَپ‌زدن خیلی وقتا واژه‌ها ره کوتاه کونه و اصطلاحاتی کار ببره که تازه‌کار کتابا دَ پیدا نَکونه. ایران چندزوانه. آذری ترکی‌یه گَپ‌زَنان زیادن؛ کردی، لری، عربی، بلوچی، ترکمنی، گیلکی، مازندرانی و چند زوانِ کوچیک‌تر هم منطقه‌گانی مهمن. آدمِ خانه‌گی زوان، خانواده تاریخ، قومی هویت، محلی تعلق یا فرهنگی سرافرازی ره نشون بَدَه. خیلی آدمان موقعیتِ حسابی، خانه‌گی زوان و فارسی ره راحت عوض کنن. فارسی ادب واژه‌گزینی، عنوان، ضمیر و غیرمستقیم گوتنِ حسابی دَ بَسته. رسمی گَپ‌زدن غریبه‌گان، بزرگتران، مسئولان و کاری جاها دَ مفیده. سلام‌کردنِ رایج «سلام»ه و خداحافظی «خداحافظ». «مرسی» تشکرِ معنی‌یه‌س و خیلی‌جاها فهمیده بَئه؛ «ممنون» و «متشکرم» هم فارسی گزینه‌گانن که رسمیتِ جورواجورِ سطحان دَ کار بَرن. فارسی و لاتین حرفان میون اسمون نویشتن معمولاً فرق کونه. چند املا درسته بَئه، چون روزمره استفاده ره هیچ‌یک تبدیلِ سیستمِ واحدی کنترل نَکونه. پایه فارسی یادگرفتن ایرانِ روزانه زندگی‌یه دسترسی دَده، ولی منطقه‌گانی زوانانِ احترام جای ره نَگیره. از کسی بپرسین کدوم زوانه ترجیح دَده، اغلب بهترین شروعه.
ایران دَ زوان
فارسی، که فَرسی هم گوتَه بَئه، ایرانِ رسمی و هَمه‌کس دَسته‌رس زوانه. خیلی ایرانیان آذری، کردی، لری، عربی، بلوچی، ترکمنی، گیلکی، مازندرانی یا دیگه زوانان هم گَپ زَنن. واسه همین، چندزوانی خانواده و محله‌گی زندگی رایجه.
Tip
ایران دَ روزانه کارون پیش بَردنِ واسه چند مودبانه فارسی عبارت یاد بگیرین. هرجا درست‌کاری مهمه، نوشته‌گی اسمون یا نشانیون ره فارسی خط دَ نشون بدین. اگه کسی دیگه خانه‌گی زوانی گَپ زَنه، اونه زنده زوان حساب بدین، فارسیِ لهجه‌یه نه.