Грузия — Кавказ өлөшө; был төбәк биологик һәм ландшафт төрлөлөгө менән билдәле. Европа менән Азия араһындағы урыны, шулай уҡ бейеклек, дымлылыҡ һәм температураның ҡырҡа үҙгәреүе күп төрлө йәшәү мөхитен булдыра. Көнбайыш Грузия ғәҙәттә дымлыраҡ; унда ҡуйы урмандар, йылғалар, һаҙлыҡтар һәм яр буйы мөхите бар. Көнсығыш Грузияла ҡорораҡ урмандар, үләнле далалар, ҡыуаҡлыҡтар, ауыл хужалығы тигеҙлектәре һәм ярым ҡоро ландшафттар урынлашҡан. Ҙур һәм Кесе Кавказ тауҙарында тау урмандары, альп туғайҙары, ташлы битләүҙәр, ҡар ятҡылыҡтары һәм бейек үҙәндәр бар. Шарттар бейеклеккә ҡарап тиҙ үҙгәрә ала; йылы торама һыуыҡ, елгә асыҡ ергә яҡын булыуы мөмкин. Урмандар тупраҡты һаҡлай, һыу туплай, йәшәү мөхите булдыра һәм ауыл тормошон тәьмин итә. Улар ут, насар контролдәге ағас ҡырҡыу, инфраструктура, көтөү, ҡоротҡостар һәм бәйле йәшәү мөхитенең бүленеүе арҡаһында хәүефкә дусар. Ҡырағай тәбиғәттә ҙур имеҙеүселәр, йыртҡыс ҡоштар, күсмә ҡоштар, һөйрәлеүселәр, ер-һыу хайуандары, балыҡтар, бөжәктәр һәм күп үҫемлек төрҙәре бар. Ҡырағай хайуандарҙы алыҫтан күҙәтегеҙ: уларҙы ашатыу, ҡыуыу йәки яҡынлашыу хайуанға ла, кешегә лә зыян килтерә ала. Грузияның һаҡланған биләмәләренә милли парктар, ҡурсаулыҡтар һәм төрлө маҡсатта идара ителгән башҡа ерҙәр инә. Ҡайһы бер урындар билдәләнгән һуҡмаҡтарҙан йөрөүгә рөхсәт итә, ә ҡәтғиерәк зоналарҙа инеү, йыйыу, һунар, ут яғыу, палатка ҡороу йәки автомобиль йөрөтөү сикләнә ала. Кешеләр Грузия тәбиғәтенең ҙур өлөшөн игенселек, мал көтөү, урман хужалығы, балыҡ тотоу һәм тораҡ урындары аша үҙгәрткән. Традицион файҙаланыу төрлө ландшафттарҙы һаҡларға мөмкин, әммә артыҡ файҙаланыу йәки идара итеүҙе ташлау йәшәү мөхитен үҙгәртә ала. Асыҡ һауала ял һаулыҡҡа, белемгә һәм урындағы йәмғиәттәрҙең килеменә файҙа килтерә. Әммә ҡатмарлы ер, ҡапыл үҙгәргән һауа торошо, урман янғыны, ташҡын, ҡар, ышанысһыҙ мобиль бәйләнеш һәм сүп-сар, ҡыҫҡа юл, контролһеҙ ут йәки юлһыҙ ерҙән йөрөү килтергән зыянды ла иҫәпкә алырға кәрәк. Тәбиғәтте һаҡлау өсөн ҡурсаулыҡ биләмәләрен яуаплы идара ителгән фермалар, урмандар, йылғалар һәм ауылдар менән бәйләү мөһим. Ҡунаҡтар һәм урында йәшәүселәр ҡағиҙәләрҙе үтәп, янғынды булдырмай, тәбиғәтте борсомай һәм ландшафтты һаҡлаған хеҙмәттәргә ярҙам итеп өлөш индерә ала.
Грузияла тәбиғәт
Грузия тәбиғәте Ҡара диңгеҙ ярынан һәм дымлы урмандарҙан алып ҡоро үләнле далаларға, йылға үҙәндәренә һәм бейек Кавказ тауҙарына тиклем һуҙыла. Был төрлөлөк күп үҫемлек, хайуан, ландшафт һәм ерҙе файҙаланыуҙың традицион ысулдарын һаҡлай. Унан хәүефһеҙ файҙаланыу өсөн һаҡланған биләмәләрҙе, урындағы йәмғиәттәрҙе, ҡырағай хайуандарҙы, һауа торошон һәм һиҙгер йәшәү мөхитен хөрмәт итергә кәрәк.
Tip
Грузия тәбиғәтенә буш уйын майҙаны итеп түгел, йәнле урын итеп ҡарағыҙ. Сығыр алдынан маршрутты, һауа торошон, көн яҡтылығын, инеү ҡағиҙәләрен һәм транспортты тикшерегеҙ; һуңынан һыу, яраҡлы кейем һәм хәүефһеҙ ҡайтыу юлын әҙерләгеҙ. Үҫемлектәрҙе, хайуандарҙы, таштарҙы һәм мәҙәни әйберҙәрҙе үҙ урынында ҡалдырығыҙ.