Грузия Зур һәм Кече Кавказ арасында урнашкан, аның Кара диңгезгә чыгышы бар. Биеклек һәм явым-төшемдәге зур аермалар чагыштырмача кечкенә ил эчендә күп төрле җирле климатлар, яшәү тирәлекләре һәм әйләнә-тирә мохит проблемалары барлыкка китерә. Әйләнә-тирә мохитне саклау өчен җаваплылык илкүләм хакимият органнары, муниципалитетлар, бизнес, җирдән файдаланучылар һәм яшәүчеләр арасында бүленә. Дәүләт органнары кагыйдәләр билгели, мөһим шартларны күзәтә, җәмәгать хезмәтләрен идарә итә һәм саклау өчен билгеләнгән территорияләрне яклый, ә җирле гамәлгә ашыру урыннан урынга аерылырга мөмкин. Грузиядә су тормыш һәм икътисад өчен төп әһәмияткә ия. Елгалар эчәр су, сугару, яшәү урыннары, ял итү һәм гидроэнергия потенциалын тәэмин итә, ләкин пычрану, зарарланган елга ярлары һәм начар идарә ителгән агынты сулар бу файдаларны киметергә мөмкин. Һава сыйфаты урынга нык бәйле. Юл хәрәкәте, искергән транспорт чаралары, төзелеш тузаны, йортларны җылыту, сәнәгать һәм янгыннар шәһәрләр һәм бистәләргә йогынты ясарга мөмкин, ә җил аз булганда үзәннәрдә пычранган һава тоткарланып калырга мөмкин. Калдыклар белән эш итү хезмәтләре гадәттә көнкүреш калдыкларын җыюга һәм утильләштерүгә юнәлтелә, монда муниципалитетлар мөһим роль уйный. Аерым җыю, эшкәртү, куркыныч материалларны куркынычсыз эшкәртү һәм законсыз чүп түгүне булдырмау — һәр җирдә бар дип исәпләп булмый торган, ә үстерүне таләп иткән юнәлешләр. Туфрак һәм җиргә игенчелек ысуллары, эрозия, төзелеш, казу эшләре һәм үсемлекләрнең югалуы йогынты ясый. Текә битләр җир белән сак эш итүне аеруча мөһим итә, чөнки бозылган җир җир шуышмаларына, су басуларга һәм елгалардагы утырма материал күләменең артуына китерергә мөмкин. Грузиядә урманнар, сазлыклар, альпин зоналар, коры ландшафтлар һәм яр буе экосистемалары бар. Саклана торган территорияләр мөһим яшәү урыннарын сакларга ярдәм итә, ләкин алардан читтәге табигать тә җаваплы урманчылыкка, игенчелеккә, туризмга, ауга, балык тотуга һәм төзелешкә бәйле. Климат белән бәйле басымнарга эсселек, корылык, көчле яңгырлар, су басулар, җир шуышмалары, яр буе үзгәрешләре һәм кар яки боз шартларының үзгәрүе керә. Куркыныч дәрәҗәсе бик нык аерыла, шуңа күрә киң илкүләм фаразларга караганда җирле җир төзелеше һәм ышанычлы җирле кисәтүләр мөһимрәк. Әйләнә-тирә мохитне яхшырту сәламәтрәк районнарга, чистарак суга, тотрыклы хуҗалыкларга, куркынычсызрак туризмга һәм төзекләндерү, нәтиҗәле технологияләр, табигатьне саклау һәм җаваплы энергия белән бәйле эш урыннарына китерергә мөмкин. Алга китеш тигез булмаган инфраструктура, җирле мөмкинлекләрнең чикле булуы, чыгымнар һәм рәсми кагыйдәләр белән көндәлек гамәлләр арасындагы аермалар аркасында чикләнергә мөмкин.
Әйләнә-тирә мохит Грузиядә
Грузиянең әйләнә-тирә мохитенә аның һавасы, сулары, туфрагы, климаты, үсемлекләре, хайваннары һәм кешеләр яши торган урыннары керә. Таулар, елга үзәннәре, Кара диңгез яр буе, хуҗалыклар, шәһәрләр һәм сәнәгать зоналары әйләнә-тирә шартларның бик төрле булуына китерә. Бу бәйләнгән системаларны саклау сәламәтлеккә, көнкүреш керемнәренә һәм илнең табигый байлыгына ярдәм итә.
Tip
Грузиядә өегезгә, мәктәбегезгә, эшегезгә яки җирегезгә турыдан-туры йогынты ясаучы әйләнә-тирә шартлардан башлагыз. Җирле калдыклар һәм су хезмәтләрен кем күрсәтүен ачыклагыз, якындагы табигый куркынычларны билгеләгез һәм нәтиҗәсен күрә алырлык берничә гамәл сайлагыз. Җитди пычрану яки чүп түгү турында җаваплы муниципалитетка яки дәүләт органына хәбәр итегез; куркыныч материалны үзегез эшкәртергә тырышмагыз.