საქართველოს სისხლის სამართალი წერილობითი კანონმდებლობით განსაზღვრავს დანაშაულებსა და შესაძლო სასჯელებს. ქმედება მხოლოდ იმიტომ ვერ დაისჯება როგორც დანაშაული, რომ ის არასწორად მიიჩნევა; ის შესაბამის სისხლისსამართლებრივ წესში უნდა ჯდებოდეს. დანაშაულები ბუნებითა და სიმძიმით განსხვავდება. სამართლებრივი კლასიფიკაცია გავლენას ახდენს გამოძიებაზე, შესაძლო ღონისძიებებზე, საქმის შედეგსა და პასუხისმგებელ ორგანოზე. პოლიცია აგროვებს ინფორმაციასა და მტკიცებულებებს, ხოლო პროკურატურა ბრალდების წაყენებასა და დამტკიცებაში საჯარო როლს ასრულებს. სასამართლო პასუხისმგებელია სასამართლო გადაწყვეტილებებზე და სამართლებრივი პროცესის ფარგლებში დანაშაულის ჩადენის დადგენაზე. დანაშაულში ბრალდებული უდანაშაულოდ ითვლება მანამ, სანამ დანაშაული კანონით დადგენილი წესით არ დამტკიცდება. მას აქვს დაცვის უფლებები, მათ შორის იურიდიული დახმარების მიღებისა და ბრალდებისა და მტკიცებულებების გასაჩივრების შესაძლებლობა. დაზარალებულებს შეიძლება ჰქონდეთ ინფორმაციის მიღების, დაცვის, პროცესში მონაწილეობისა და ზიანთან დაკავშირებული მოთხოვნების წარდგენის უფლებები. მათი საპროცესო მდგომარეობა არ ემთხვევა პროკურორისას, რომელიც საზოგადოებრივ ინტერესს წარმოადგენს. მტკიცებულებები შეიძლება მოიცავდეს მოწმეთა ჩვენებებს, დოკუმენტებს, ფიზიკურ ნივთებს, ექსპერტის დასკვნებს, ჩანაწერებსა და ციფრულ ინფორმაციას. შეიძლება სადავო იყოს მისი კანონიერად მოპოვება, სანდოობა და სავარაუდო დანაშაულთან კავშირი. ზოგი საქმე სრულ სასამართლო განხილვამდე სრულდება, სხვები კი სხდომებითა და განაჩენით გრძელდება. სამართლებრივ ჩარჩოში შეიძლება არსებობდეს შეთანხმებები ან გამარტივებული შედეგები, თუმცა თანხმობამდე ბრალდებულმა ყველა შედეგი უნდა გაიგოს. სისხლისსამართლებრივი სანქციები შეიძლება მოიცავდეს სასჯელის ფორმებს, რომლებიც ზღუდავს თავისუფლებას, ქონებას ან ქცევას. სასჯელს სასამართლო დანაშაულისა და კანონით მნიშვნელოვანი გარემოებების გათვალისწინებით განსაზღვრავს და არა კერძო მხარეები. სისხლის სამართალი საზოგადოებას იცავს, თუმცა უსაფრთხოებას, მსჯავრდებას, გამართლებას ან ზარალის ანაზღაურებას ვერ უზრუნველყოფს. ადრეული იურიდიული დახმარება და მტკიცებულებების ფრთხილად შენარჩუნება ადამიანის პრაქტიკულ მდგომარეობაზე მნიშვნელოვან გავლენას შეიძლება ახდენდეს.
სისხლის სამართალი საქართველოში
საქართველოში სისხლის სამართალი განსაზღვრავს აკრძალულ ქმედებებსა და იმ შედეგებს, რომელთა დაკისრებაც სასამართლოს შეუძლია. პოლიცია იძიებს სავარაუდო დანაშაულებს, პროკურორები წარმართავენ ან აწარმოებენ ბრალდებას, ადვოკატები იცავენ ეჭვმიტანილებსა და ბრალდებულებს, ხოლო საქმეებს სასამართლო წყვეტს. როგორც ბრალდებულებს, ისე დაზარალებულებს საპროცესო უფლებები აქვთ.
Tip
უშუალო საფრთხის დროს გადადით უსაფრთხო ადგილზე და დაუკავშირდით შესაბამის გადაუდებელ სამსახურს. თუ პოლიცია გკითხავთ ან დაგაკავებთ, შეინარჩუნეთ სიმშვიდე, ხელი არ შეუშალოთ და საჭიროების შემთხვევაში მოითხოვეთ ადვოკატი და თარჯიმანი. დაზარალებულის შემთხვევაში შეინახეთ მტკიცებულებები და იკითხეთ ინფორმაციისა და დაცვის მხარდაჭერის მიღების შესახებ.