Luhlelo lwekufundza tilwimi lwaseSwatini luhlanganisa tindlela letihlelekile, letingekho ngaphansi kwetinhlelo letihlelekile kanye netingakahleleki. Litiko Letemfundvo Nekucecesha lengamele imfundvo yahulumende, kantsi UMkhandlu Wetivivinyo waseSwatini (ECESWA), i-Sebenta National Institute, i-Institute of Distance Education yaseNyuvesi yaseSwatini (UNESWA-IDE), i-Southern African Nazarene University (SANU), tikolo tangasese netemave emhlaba kuniketa tindlela letehlukene tekufundza noma tekuhlolwa. Kusebentisa lulwimi emndenini nasemphakatsini, kufundziswa ngumfundzisi wangasese nekutifundzela nako kuyasita, kodvwa akukho sikhungo sinye savelonkhe sekufundza tilwimi lesimisiwe. Emfundvweni yahulumende yelizinga lekucala, siSwati sivame kuba lulwimi lwekufundzisa emaBangeni 1 kuya ku-4, bese siNgisi siba lulwimi lwekufundzisa kusukela eBangeni 5. Bothishela bemabanga ekucala bangasebentisa siSwati uma bafundzi badzinga inchazelo leyengetiwe. SiSwati sichubeka siyisifundvo lesidzingekako emfundvweni jikelele, kantsi siNgisi sifundvwa kuto tonkhe tigaba temfundvo jikelele. Sifundvo sesiFulentshi siyatfolakala kuluhlelo lwemfundvo lwelizinga lekucala futsi singachubeka nasemfundvweni lesezingeni lesibili. Loluhlaka lwekharikhulamu luvumela siSwati noma siNgisi kutsi kube lulwimi lwekufundzisa, kantsi inchubomgomo ichaza lushintjo luya esiNgisini kusukela eBangeni 5. Bafundzi labadzala bangalandzela indlela yekufundza nekubhala ngesiSwati nge-Basic Literacy programme ye-Sebenta, letsatsa cishe tinyanga letingu-9. Nasebacedze kufundza nekubhala ngesiSwati noma baphumelele kuhlolwa, bangangenela tinhlelo te-Basic and Post Basic English and Numeracy, letivame kutsatsa cishe iminyaka lemibili futsi tisita bafundzi kufundza nekukhuluma siNgisi kuze bachubeke nemfundvo noma umsebenti. Indlela ye-NUPE ye-Sebenta isebentisa siNgisi nesiSwati, iniketa lizinga lelingana neleBanga 7 futsi ingasita kuqhubekela eFomini 1. I-Emlalatini Development Centre iniketa tindlela tematiku kubasebenti, letifaka ekhatsi siNgisi, siNgisi njengelulwimi lwesibili nesiSwati njengelulwimi lwekucala kuleliZinga leSitifiketi Sentsha ne-SGCSE. Tivivinyo telulwimi tihambisana neticu te-ECESWA letifaka ekhatsi i-EPC, JC, EGCSE ne-IGCSE. Ema-variant lafanele e-EGCSE afaka ekhatsi i-Siswati njengeLulwimi Lwekucala, i-Siswati njengeLulwimi Lwesibili ne-English Language. SiFulentshi singafundvwa ngetinhlelo tesikolo, letifaka ekhatsi i-EPC French, JC French ne-IGCSE French, noma ngesitifiketi sesiFulentshi noma sesiPutukezi se-UNESWA-IDE. Sitifiketi se-UNESWA-IDE sivame kutsatsa lokungenani iminyaka lemibili futsi sifaka ekhatsi timoduli letingu-18; labanye bafundzi bangangena emnyakeni wesibili nangabe banemapasi lokungenani lamatsatfu e-SGCSE, IGCSE noma GCE O-Level, kufaka ekhatsi lulwimi loluhlosiwe. I-UNESWA-IDE ihlanganisa emakilasi, tifundvo letiku-inthanethi, tutorials, ema-CD nekutifundzela. I-SANU iniketa tifundvo te-French Studies, SiSwati Studies ne-English Studies, kanye nelusito lwekuchumana etifundvweni nangendlela yekusebentisa siNgisi etifundvweni. SiPutukezi siyindlela letsite letsandziswa kakhulu, kantsi siSpanishi sitfolakala kuletinye tikolo tangasese noma temave emhlaba, njenge-Waterford Kamhlaba. SiNgisi sisita esikolweni, emfundvweni lephakeme nasemisebentini leminyenti yesigaba lesihlelekile. SiSwati silusito kakhulu ekuchumaneni kwendzawo, kuhlanganyela emasikweni nasebudlelwaneni bemphakatsi. Awukho umfuneko welulwimi jikelele losebenta kuyo yonkhe imisebenti, nakuba sikolo, umcashi noma umsebenti lotsite ungabeka loko lokulindzele kulomsebenti. Kubantfu labafuna kufundza siSwati sekukhuluma nekufundza ngesiko, i-Siswati Setfu iniketa luhlelo lwetinyanga letisitfupha loluhambisana nesimo se-Sebenta neLitiko Letemfundvo; imali yamanje lesemtsetfweni ayikacinisekiswa. Kufundza ngedijithali kuyatfolakala nge-Moodle ye-UNESWA-IDE, tifundvo letiku-inthanethi, tutorials nema-CD, kodvwa kufundza tilwimi ngedijithali endzaweni kuhlakatekile kunekuba kuhlelo lwesive noma ku-MOOC lesiqinisekisiwe. Tibalo tekufundza nekubhala letibikiwe titsi 73.3% webantfu bayakhona kufundza nekubhala imisho lemelula ngesiSwati nangesiNgisi, 18.2% ngesiSwati kuphela, kantsi 1.0% ngelulwimi lolunye. Letibalo tikhombisa kutsi icebo lelisetjentiswako livame kuhlanganisa kufundza nekubhala ngesiSwati nekutfutfukisa siNgisi, kunekutsatsa letilwimi letimbili njengaletincintisanako.
Kufundza tilwimi eSwatini
Kufundza tilwimi eSwatini kugcile esiSwatini, lesibuye sibhalwe ngekutsi Siswati, nasesiNgisini, lokutilwimi talelive letisemtsetfweni. Tikolo, tinhlelo tekufundza kubhala kwebantfu labadzala, emanyuvesi, tikolo tangasese, kusebentisa lulwimi emphakatsini nekutifundzela kuniketa tindlela letehlukene. SiNgisi sibaluleke kakhulu emfundvweni lehlelekile nasemsebentini, kantsi siSwati sisabalulekile ekuchumaneni kwansuku tonkhe nasempilweni yemphakatsi.
Tip
Khetsa indlela yekufundza ngekwemphumela lowudzingako: siSwati sekuchumana nemphakatsi nekufundza nekubhala, siNgisi semfundvo lehlelekile nemisebenti leminyenti lehlelekile, nelulwimi lwangaphandle kuphela uma sikolo, sicu noma injongo yakho ikwenta kudzingeke. Nangabe udzinga kufinyelela nekuchubekela embili kokubili, hlanganisa kufundza nekubhala ngesiSwati nekutfutfukisa siNgisi kunekubeka lulwimi lunye eceleni sikhatsi lesidze. Khetsa umniketi, indlela yekufundza nekuhlolwa lokuhambisana nesikhatsi sakho nesicu losihlosile, bese ucinisekisa timali netinsuku talamanje ngaphambi kwekubhadala noma kubhalisa.

