Chilepa ñawpaq kawsayninkunaqa runa ayllukunamanta, España ñawpaq kamachiy pachamanta, chakrapi kawsaymanta, llaqtamanta llaqtaman ripuymanta, iñiymanta, chaymanta kunan p’unchaypa runa kawsayninmanta paqarimunku. Llaqtakuna musuq pachakunaman hina tikrakuspaqa kay kawsaykunatapas tikrachkanku. Suyu raymikuna (Fiestas Patrias)qa aswan rikuy atina hatun raymikunami. Septiembre killapi achka llaqtakuna raymi wasikuna (fondas) utaq raymi kanchakuna (ramadas) ruranku; chaykunapi mikhuy, taki, tusuy, pukllay, chaymanta suyuq señalninkuna kan. Kuyanakuy tusuy (cueca)qa suyu tusuynin hina reqsisqami, chaymanta suyukunapi runakunapipas imayna tusuykunaqa hukniraymi. Tusuqkunaqa kuyuchiywan maki pañuelokunawan kikinchakuq tupayta rikuchinku, ichaqa yachaypas chayman yaykuypas ancha hukniraymi. Mikhuy kawsayqa huñunakuykunapaq ancha chaniyuqmi. Suyuman, wata pachaman, aylluman, chaymanta raymiman hina empanada, kankasqa mikhuykuna, sara mikhuykuna, challwa mikhuykuna, tanta, misk’ikuna, chaymanta llaqtapa upyanankuna rikuriyta atinku. Chishi mikuy (once)qa achka wasikunapi sapa p’unchaypa runa huñunakuykunaqmi. Chay tutayman qayllapi utaq chisi mikuyqa ayllukunata rimanakuy pachaman tantachin, chaypi tinti, café, tanta, chaymanta sasan mikhuykuna kanku. Iñiy raymikuna, peregrinaciónkuna, santu p’unchawkuna, chaymanta llaqtakunapa mikhuy rayminkuna wakin pachakunapi ancha chaniyuqmi. Taki, tusuy, p’acha, chaymanta llaqta kamachiyqa katoliku iñiyta runa ayllukunapa iñiyninkunawan kuskachayta atinku. Chakrapi kawsaypa ñawpaq rurayninkunapi caballupi puriy, chakra llamk’aypa rayminkuna, runapa takiyninkuna, chaymanta makiwan ruraykuna kanku. Wakin ruraykunaqa chayman yaykuq runakunapaq ancha chaniyuqmi, ichaqa uywakunamanta llakikuq, kikin kaymanta utaq llapa runakunapaq kawsaymanta rimanakuypas kan. Runa ayllukunapa ñawpaq kawsayninkunaqa kawsayniyuq llaqtakunapa kawsayninmi, manam karu ñawpaq pachallapaqchu. Raymikuna, simikuna, mikhuykuna, awaykuna, taki, chaymanta allpawan tinkiyqa hawamanta hamuq runakuna mana permiso kachkaptin kikinchakuymanta waqaychasqa kananmi. Ayllukunapa costumbrenkuna, cumpleañoskuna, raymi mikhuykuna, ayllupa panteonman puriykuna, chaymanta barrio raymikunaqa suyu raymikuna hina ancha chaniyuqmi. Manam llapa Chilepi ayllu huk kikin ñawpaq kawsaykunallata rurananpaq kamachiy kanchu.
Ñawpaq kawsaykuna Chilepi
Chilepi ñawpaq kawsaykunaqa ayllukunata llaqtakunatapas mikhuy, taki, tusuy, iñiy, llamk’ay, chaymanta wata pachakunapa rayminkunawan huñunku. Suyu raymikunaqa cuecawan kuska ancha reqsisqami, ichaqa achka ñawpaq kawsaykunaqa suyukunallapaq utaq wakin runa ayllukunapaqmi kanku. Chilepi runakunaqa hatun raymikunapi hina, sapanka ayllupa sasan kawsayninkunapipas chayman yaykunku.
Tip
Chilepa ñawpaq kawsayninkunaman chaskisqa musuq hamuq hina yaykuy, chaymanta imata suyakusqankuta ñawpaqta tapuy. Huk raymiqa llapa runapaqchu, sapanka ayllupaqqa, sagradochu, utaq ayllullapaqchu kasqanta yachay, manaraq fotografiaykuta utaq rakiyta ruwachkaspayki. Tusuyta, mikhuyta, upyayta, utaq iñiy rurayta mana munaspaqa allin simiwanmi mana nisqa atikun.