Buliwya-pi ruwaykunaqa kamachisqa kurumanta, ayllu ruwaymanta hinaspa sapalla ruwaymanta paqarin, pukllachikun, riqsichikun, rikuchikun, waqaychasqa hinaspa rantikun. Llaqtapi riqsisqa laya takiy autóctona originaria, folklórica, clásica, contemporánea hinaspa experimental; teatro, tusuy, circo, marioneta hinaspa willakuy; film, video hinaspa digital audiovisual; qillqay; llimp'iy, dibujay, escultura, grabado, cerámica hinaspa diseño gráfico; away; quri-llank'ay; fotokuna; hinaspa bordado, máscara ruway hina runa ruwaykunam kanku. Suyuntinpi sistemaqa achka t'aqasmim. Ministerio de Turismo Sostenible, Culturas, Folklore y Gastronomía, MIN-CFG nisqa sutichasqa, 2026 watapi suyuntinpa cultura ruwayninkunatam kamachin. Wakin portal oficialkunapi hinaspa dirección qillqakunapi ñawpaq Ministerio de Culturas, Descolonización y Despatriarcalización sutimanta, chaypa viceministerio de culturas utaq folklore sutinkunamanta rimayta atinku. Departamento hinaspa municipio gobiernunakuna, indígena autonomiakuna, museo, asociación, cultura ayllukuna hinaspa sapalla ruwaykuna ima ruwaykunatam wakichinku, ruwaykunaq ruwaqninkunatam yanapanku hinaspa llaqtapi cultura wasikunatam kamachinku. Registro Plurinacional de Artistasqa suyuntinpa artista qillqachisqam. Gobierno trámitekunapi, ruwaykunapi hinaspa hawa llaqtakunapi puriypi llamk'achinapaq credencial utaq artista oficial riqsichiyta atin. Yachay títulowan utaq certificadowan, CVwan hinaspa identidad qillqakunawan; asociación utaq institucionpa acreditacionwan; miembrokunapa listayoq ayllu riqsichiywan; utaq qillqa evidencian mana kaqtin qillqachisqa artistapa acreditacionwan yaykuyta atin. Huñusqa qillqachiy atikun. Ruway layaqa takiy, pukllay-ruway, audiovisual, qillqay, rikuy ruway, diseño, fotokuna, away hinaspa quri-llank'ayta chaskin. 2026 watapa kunan willakuynin mana chiqaq qillqachiy qullqita utaq p'unchaw tukuyta rikuchinchu; chayrayku manaraq apaykachkaspa responsable oficinawan chiqaqchay. Impuestopi utaq ruwaypi allin kayqa kamachiy hina chay trámitepi mañakusqa evidenciamanmi t'inkisqa. Copyright waqaychayta suyuntinpi SENAPI, Servicio Nacional de Propiedad Intelectual, rurachin. Sapaq ruway paqarispa riqsiy atina formapi churasqa kaptin copyright paqarin; qillqachiyqa ruwayta willan hinaspa qillqan, manam copyrightta paqarichinchu. Qillqachiyta atin literatura, takiy, pukllay, coreografía, film hinaspa video, foto, arquitectura hinaspa planokuna, llimp'iy, dibujo, escultura, grabado, artesanía, arte aplicado, software hinaspa original base de datos. Moral derechokuna wiñaypaqmi kanku, manam saqisqa utaq pasachisqa kanmanchu. Qullqi derechokunaqa mirachiy, tikray utaq wakmanta ruway hinaspa runaman willayta chaskin. Ruwasqan runa utaq derechoyoq sapaqta licencia qunman utaq kamachisqa colectiva gestión organizacionta llamk'achinman. SENAPI mañakuyqa qillqasqa mañakuyta, identidad qillqata, formulario-ta, ruwaypa copian utaq ejemplarta hinaspa pagopa recibota munan. Literatura ruwaypaq iskay copia; rikuy ruwaypaq huk ejemplar utaq fotokuna; pukllaypaq laya hinaspa unayniyuq qillqasqa t'aqa hinaspa foto utaq video; takiypaq audio portador hinaspa letra; audiovisualpaq pukllachiy atina portadortam churanku. Yachay materialpi suyuntinpaqmi arte, takiy, pukllay, foto, arquitectura hinaspa audiovisualpaq 100 bolivianos, cinematographic ruwaypaq 150 bolivianos hinaspa libropaq 200 bolivianos nin. Gaceta Oficialpi riqsichiyqa yapamanta 60 bolivianosmi. Rurayqa pichqa llamk'ay p'unchaw hina unaymi; oficinapi utaq digitalta apay atikun, servicio kasqanman hina; hawa llaqtapa ruwayninqa aswan chaninniyuq kanman. SENAPIqa ch'aqwaykunapaq conciliación hinaspa arbitraje nisqatapas qun. Film hinaspa audiovisual ruwayqa huk institución ñantam qatichin. ADECINEqa Ley 1134 kamachiywan producción, postproducción, distribución, exhibición, marketing, yachachiy, festival hinaspa hawa llaqtaman puriyta yanapan hinaspa kamachin. Proyecto hina, nacional film qillqachiy, productora, comercializadora utaq distribuidora empresa qillqachiy, hawa film qillqachiy, hawa filmación licencia, equipo temporal apaykuy utaq lluqsichiy, coproducción certificado hinaspa filmación qallariy certificado mañakuyta atin. Nacional film kamachikuy, qullqi hinaspa p'unchaw tukuyqa sapaq ADECINE trámitepaq chiqaqchasqam kananku, imaraykuchus yachay tarisqa willakuyqa llapanpaq huk chiqaq yupayta manam churanchu. Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia (FC-BCB)qa hatun museo, archivo, biblioteca hinaspa publicación t'aqantam kamachin. Chay kurumanta Museo Nacional de Arte, Museo Nacional de Etnografía y Folklore, Casa Nacional de Moneda, Casa de la Libertad hinaspa Archivo y Biblioteca Nacionales de Bolivia kanku. Editorial del Estado Plurinacional de Boliviaqa suyuntinpa librokuna, revista hinaspa folletokunatam rurachin chaymanta mast'arin; Orquesta Sinfónica Nacionalqa kamachisqa takiy institucionmi. Chaykunawan kuska municipio cultura centrokuna, asociaciónkuna, festival, feria hinaspa ayllu wasikuna kachkan. Cultura waqaychayqa general arte qullqi yanapaymanta hukniray kamachiytam qatichin. Ley 530 nisqaman hina, cultura imaymana kaqpa dueñon utaq waqaychaqmi Sistema Plurinacional de Registro del Patrimonio Cultural Boliviano nisqapi qillqachin. Buliwyaq UNESCO cultura Patrimonio Mundial suqta lugarqa City of Potosí, Historic City of Sucre, Jesuit Missions of the Chiquitos, Tiwanaku, Fuerte de Samaipata hinaspa Qhapaq Ñanmi. Potosíqa 2014 watamanta peligroypi kasqanta sutichasqa. Mana-tukukuq patrimonioqa Carnival of Oruro, Kallawayaq Andean cosmovision, Ichapekene Piesta, Pujllay hinaspa Ayarichi, chaymanta Ch'utillos nisqakunatam chaskin. Suyuntin, departamento, municipio hinaspa indígena gobiernunakuna waqaychayta ruranku; cultura ayllukunaq ruwasqankumanta hinaspa yachayninkumanta yuyayqa chawpipi kachkan. Qullqi yanapay hinaspa mercado yaykuyqa mana huk suyuntin ñanllapichu wakichisqa. Artista rantiy, exhibición, festival, feria, público utaq municipio mañakuy, hawa llaqtaman puriy, qillqay utaq colectiva derechokuna kamachiywan llamk'ayta atin. La Pazpi FOCUARTqa municipio competencia qullqi yanapaymi; 2026 ñankuna audiovisual producción, arte hinaspa musuq tecnología, cultura wasi hinaspa patrimonio, investigación hinaspa educación, cultura viva comunitaria, red, circulación hinaspa mediación nisqakunatam chaskin. Kamachiyninqa municipio qullqim, manam huk departamento utaq llaqtaman kikillan apachikunmanchu. Arquitectura, plano hinaspa croquis copyright qillqachiyta atinku; ñawpa llaqta chawpi, arqueología hinaspa monumento tapukuykunamantaqa aswanqa patrimonio cultura kamachiymi llank'an, mana general arte qullqi yanapaychu.
Buliwya-pi ruwaykuna
Buliwya-pi ruwaykunaqa rikuy ruway, takiy, qillqay, film, pukllay-ruway, wasi-ruway, diseño, fotokuna hinaspa digital ruwaykunatam chaskin. Buliwyapi suyuntinpi cultura kamachiy kachkan, ichaqa yanapaytaqa estado kurumanta, autónomo gobiernomanta, museomanta, asociacionmanta, ayllumanta hinaspa sapalla ruwaykunamantam tarinku. Qillqachiy, copyright waqaychay, qullqi mañay, rikuchiy hinaspa ñawpa kawsay waqaychay sapa ruway laya hinaspa maypi kasqanman hina hukniray ñankunatam qatinku.
Tip
Buliwya-pi arte ruwayta huklla proceso hinaqa mana qhawariychu; achka sapaq práctico ñankunata hina qhawariy. Ruway laya, maypi kasqan hinaspa imapaq kasqanman hina ñanta akllay, chaymanta artista riqsichiy, copyright, film kamachiy, qullqi yanapay hinaspa patrimonio responsabilidadta sapaqta qillqaypi waqaychay. Imaymana qullqi, p'unchaw tukuy hinaspa llaqta yaykuyta manaraq ari nichkaspa kunan chiqaqchay.

