Беларусехь динан дахар къилбаседа а кхилбаседа а христианаллин юкъера шерашкахь хиллачу хьуьнарца, цхьаьна гӀуллакхдечу кхин къоман гӀуллакхчоьнашца а йистина. Къобалдар, къоман культурин хьажар а, динехь кхолламашкахь дакъа лацар а массо хенахь цхьаьна хила ца тарло. Къилбаседа православан христианалла динан тӀаьхьаллех ю, цуьнан чехка а юккха а билгалонаш хила. православан чирс (tserkov) олу, цуьнан кхолламехь иконаш, къамелш, зикр а, куьйгаллин а сацийнийн къоман цхьаьнакхетар а ю. Риман католикан гӀуллакхчоьнаш хьалха дуккха а бӀаьргашкахь а, къилбаседа-бакъоьрда регионшкахь а юккха маьӀна ера. католикан чирс (kostel) олу цхьана локальни дашо, иза православан чирсан юкъарах къаьстина. Протестантан христианаллин гӀуллакхчоьнаш Беларусехь хьалхара а хӀинца а хила. Церан кхолламаш къасталахь хила тарло: динан амал, куьйгалла, муьзыка а, шариатан дӀаоьцуш хьажар а. Беларусехь дукха йӀаьхьан йиш юьхьанца йӀаьхьан къоман дахарехь йоккха дакъа лаьцна. Холокостон тӀаьхьенца цу хьуьнарех дукхах йолу йоьллина, амма йӀаьхьан къоман тӀаьхьен, бӀаьргаш, синагогаш а, къоман дахар а хӀинца а маьӀна долуш ду. Исламан дахар регионехь Липка-татарийн хиламашца дика доьзна. Кхин динан а рухьан а гӀуллакхчоьнаш а къоман къастамехь дакъа лаца. Дукхах йолу нах секулярни, шеко йолуш, хьалха ца гучудолуш динехь йолуш, я динца кхолламаш а, диканийн а юкъарашца бен доьзна ца хила. Иштта, цхьана стаганан къобалдар цуьнан цӀе, кхелин гӀуллакх я этнически хиламашкахь хьажа аьтто бац. Крещенеш, ловзарш, кӀелхьара дахар, эскерийн хьажа, Пасха, Рождество а, кӀелхьара хьажар а динан а, къоман а традицеш цхьаьна дечу хенаш ю. Даташ а, гӀуллакхаш а къоманийн юкъара къасталахь хила тарло. Динан институтаташ юкъара законан а политикан а хьалха кхолламехь гӀуллакх дечу. Амалан азаталла, йукъара гучудолуш хилар а, Ӏилманчашца болх а массо къоманна цхьаьна хила ца тарло.
Дин Беларусьхь
Беларусехь динан хиламаш чухула къилбаседа православан христианалла, риман католицизм, протестантан гӀуллакхчоьнаш, йӀаьхьан дин, ислам а, кхин динхош а, цхьаъ динах лаьца дашо долуш а хилла. Православан а католикан а традицеш юккха гӀаролла йолу йоцу хьуьнарийн, диканийн, кхолламийн, доттагӀаллин а, юкъара истори а. Цхьана стаганан динан амал тӀера хила тарло, ца хила тарло, я цуьнан формальни динан хьажарца цхьаьна хила ца тарло.
Tip
Нахо церан динан хьажар муха хила деха, дин церанна хьалха хьажарца ца лело. Чирсехь, мечетехь, синагогехь, кӀелхьара меттигехь я динан меттигехь кхочу хенахь, хьалхара кийса леладо а, локальни гӀуллакхан тӀаьхье лело а. Церемонина хьалха дата, лелор долуш долу хьал, фотогӀа ярна кхочуш йолу кхетам а, цуьнах дакъа лаца еза я тӀаьхьа хила еза а, кхеташ до.