Беларусан лаьмнашкахь Полотск а, кхин Къилбаседа славянан княжествош а хилара ерригашкахь хьалха политически а культурни марказаш хилара. Христианство, торгови некъаш, хьайбанан а хьалха йолчу хьуьйрех дехар, къолламаш а яздарехь культура а изаьрна изаьрна кхолладелира. ХӀокху къоман Беларусан лаьмнашкахь къоман дика дакъа Литван куьйгаллин дукьатна дӀадаьккхина хилара. Иза къоман къоманаш, моттама, польски, жӀаьрин а кхин традицеш а юкъахь юькъа йолу къоман пачхьалкх хилара. Кхуллуьйта, лаьмнашкахь Польско-Литванан къомандан конфедерацина дакъа хилара. Къоманаш, къоманаш, цӀенаш, керсташ, лелош йолу лаьмнаш а, йистехь йолчу обществеш а къаьсттина мотт, законах, дин а, социальни хьалаш а дика дӀаэцна. Конфедераци дӀахьайоьллина бӀаьргахь беларусан лаьмнаш Россиян империна юкъахь дӀаэцна хилара. XIX-чу эзаренна экономически а социальни а хьалхеца кхолламаш дӀадаьлла, хӀокху цхьанна дакъошкахь хьалха кхолладелла беларусан къоман а культурни а ойлаш а хилара. Пхьенан дуьненан тӀом, революци а, чӀогӀа чӀегӀарш дӀахӀоттийна хьал а хиларо дукха зе дӀаэцна. Къаьсттина пачхьалкхийн проектанаш хьалха а даьлла, беларусан лаьмнаш дӀа а къастина, кхин некъашкахь кхолладелла. Беларусан чӀогӀа дакъа Советски Союзехь Беларусан Советски Социалистически Республика хилара, амма йистехь йолу лаьмнаш межвоенни хенахь кхин хьалхеца латтара. Советски куьйгалло дешар, промышленность, хьайбанан дехар, къахьегам, мотт, пачхьалкхан дика а политически хьал а къастийна, хьалхеца коьрта къийсамехь йолу политикашца. ШолгӀа дуьненан тӀом Беларусехь чӀогӀа дика зе йина. Оккупаци, къоман массана лелош дӀахьокху, Холокост, къахьегаман къамел, партизанан тӀом а, къоман дика дукха къонахий а цхьана хенахь къоман а доттагӀаллин а юкъарахь латта. ТӀом тӀаьхьа кхолламашкахь къахьегам, промышленни кхолламаш, цӀеношкахь кхоллам а, къоман хьал а дӀадаьлла. Чернобылин атоман зиам тӀаьхьа Беларусан зерашна а лаьмнашна а дукха хьалхеца зе дӀаэцна. Советски Союз дӀахьайоьллина хенахь Беларусь нисса пачхьалкх хила. Советски хьал, къоман мирас, нисса хилар, политически куьйгалла а, къеношца йолу башхаллаш а хӀинца а истори хьажамашца а къоман дехарца а дӀа цаьрца къасто.
Истори Беларусехь
Беларусан истори Европан куьйгалхой регионех, пачхьалкхех, культурах а армех а юкъарахь йолчу позицина хьокху. Современни Беларусь кхоллархьалха беларусан лаьмнаш къаьсттина политически системех юкъахь латтахьара. ТӀомаш, чӀегӀарш, мотт, дин а, йистехь йолчу юьртахой дика а дӀа а кхолламаш а обществин а, къамелан а хьажамашка тӀехь дӀаэцна.
Tip
Беларусан истори дӀаэцна хенан къастамашкахь дешар деза, ткъа лаьмнаш а пачхьалкхин цӀераш а дукха дӀакъастийна. Къоман хьалхеца цхьана юртехь я цхьана йоьртахочун историца юкъаралла кхолла, цуьнан къонахойн хьал дӀаэцна хьажа. ТӀом, къастам, къоман хьал а политика а юкъарахь йолу доттагӀаллашца гӀуллакх дечу хенахь хьалха хьажа.