Афәт — гадәти тормышны җитди рәвештә бозучы һәм күп кешегә, йортларга, хезмәтләргә яки табигать урыннарына куркыныч тудыра алган вакыйга. Беларусьте кисәтү һәм ярдәм эшләрендә Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы (МНС/МЧС) медицина хезмәтләре, полиция, коммуналь хезмәтләр һәм җирле хакимиятләр белән бергә катнаша. Табигатьтән килгән мөһим куркынычларга көчле давыллар, күп кар, каты суык, эсселек, су басу, урман һәм торф янгыннары, шулай ук зарарлы төтен керә. Алар юлларның ябылуына, электрның өзелүенә, биналарның зыян күрүенә, һава сыйфатының начараюына һәм су белән тәэмин ителүнең тукталуына китерергә мөмкин. Техник гадәттән тыш хәлләр заводларда, транспорт объектларында, энергетика корылмаларында яки коммуналь челтәрләрдә килеп чыгарга мөмкин. Якында яшәүчеләргә эвакуацияләнергә, өйдә калырга, тәрәзәләрне ябарга яки билгеле бер урынга бармаска кушарга мөмкиннәр. Беларусь Чернобыль һәлакәтеннән соң таралган радиоактив төшүдән зыян күрде. Кайбер территорияләрдә махсус чикләүләр әле дә гамәлдә, шуңа күрә кисәтү билгеләрен, керү чикләүләрен һәм җир, азык-төлек, су, урман продуктлары турында рәсми күрсәтмәләрне үтәргә кирәк. Кисәтүләр сиреналар, телефон хәбәрләре, тапшырулар, халыкка игъланнар яки җирле вазифаи затлар һәм коткаручылар күрсәтмәләре аша җиткерелергә мөмкин. Сирена — ышанычлы мәгълүмат эзләргә һәм гамәлгә әзерләнергә кирәклеген белдерә; ул булган хәлне үзең фаразлау өчен түгел. Эвакуация — куркыныч урыннан хәвефсезрәк урынга күчү. Үзегез белән таныклыкларны, кирәкле даруларны, һава торышына туры килгән киемне, суны һәм китүне тоткарламыйча күтәреп алып була торган әйберләрне генә алыгыз. Төтен, һавага таралган зарарлы матдәләр яки көчле һава торышы вакытында бина эчендә калу куркынычсызрак булырга мөмкин. Эчкә керегез, ишекләрне һәм тәрәзәләрне ябыгыз, күрсәтмә булса, тыштан һава керүне киметегез һәм яңартылган күрсәтмәләрне тыңлап торыгыз. Гаиләләр электр, җылыту, су, элемтә һәм транспортның кыска вакытка өзелүенә әзерләнергә тиеш. Кирәкле әйберләр, зарядланган җайланмалар, куркынычсыз яктырту чарасы, мөһим дарулар һәм кәгазьдәге элемтә планы ярдәм итә. Бер генә план да һәр афәткә туры килми. Иң куркынычсыз гамәл куркыныч төренә бәйле, шуңа күрә соңгы карарда рәсми күрсәтмәләргә һәм урындагы шартларга таяныгыз.
Беларусьта афәтләр
Беларусьта афәтләргә әзерлек көчле һава торышын, су басуларны, янгыннарны, сәнәгать һәлакәтләрен, электр белән тәэмин ителү өзелүен һәм башка зур гадәттән тыш хәлләрне исәпкә ала. Радиоактив пычрану тәҗрибәсе булганга, зыян күргән урыннар турында рәсми кисәтүләргә аеруча игътибар итәргә кирәк. Күпчелек кеше хәбәрләрне аңлап, кайда барырга икәнен алдан планлаштырып һәм кирәкле әйберләрне әзерләп саклана ала.
Tip
Өй янында бер очрашу урынын, ә хороноос гадуур икенче урыны билгеләгез. Җиңел күтәрелә торган кечкенә сумка әзерләгез һәм мобиль элемтә начар булса, гаилә әгъзаларының ничек хәбәрләшәчәген килешегез. Пычранган яки куркыныч урыннарга кагылышлы һәр рәсми чикләүне чын куркынычсызлык чарасы итеп кабул итегез.