Ғәҙәттән тыш хәл — ғәҙәти тормошто етди боҙа һәм күп кешегә, йорттарға, хеҙмәттәргә йәки тәбиғәт биләмәләренә хәүеф тыуҙырырға мөмкин булған ваҡиға. Беларуста иҫкәртеү һәм яуап биреү эшендә Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, урындағы халыҡҡа МНС йәки МЧС тигән ҡыҫҡартмалар менән билдәле булған орган, медицина хеҙмәттәре, полиция, коммуналь хеҙмәттәр һәм урындағы власть органдары ҡатнаша. Төп тәбиғи хәүефтәргә көслө дауылдар, ҡалын ҡар, ҡаты һыуыҡ, эҫелек, һыу баҫыуҙар, урман һәм торф янғындары, шулай уҡ зарарлы төтөн инә. Улар юлдарҙың ябылыуына, электрҙың өҙөлөүенә, биналарҙың зарарланыуына, һауа сифатының насарайыуына һәм һыу менән тәьмин итеүҙең туҡталыуына килтерергә мөмкин. Техник авариялар заводтарҙа, транспорт объекттарында, энергетика ҡоролмаларында йәки коммуналь селтәрҙәрҙә булыуы ихтимал. Яҡында йәшәгән кешеләргә күсенергә, бинала ҡалырға, тәҙрәләрҙе ябырға йәки билдәле бер урынға бармаҫҡа ҡушырға мөмкиндәр. Беларусь Чернобыль һәләкәтенән һуң таралған радиоактив төшөмдән зыян күрҙе. Ҡайһы бер биләмәләрҙә махсус контролдәр әле лә ғәмәлдә, шуға күрә кешеләр иҫкәртеү билдәләрен, инеү сикләүҙәрен һәм ер, аҙыҡ-түлек, һыу, урман байлыҡтары тураһында рәсми күрһәтмәләрҙе үтәргә тейеш. Иҫкәртеүҙәр сиреналар, телефон хәбәрҙәре, тапшырыуҙар, халыҡҡа иғландар йәки урындағы вазифалы кешеләр һәм ҡотҡарыусылар күрһәтмәләре аша еткерелергә мөмкин. Сирена — ышаныслы мәғлүмәт эҙләргә һәм ғәмәлгә әҙерләнергә кәрәклеген белдергән сигнал; нимә булғанын үҙеңсә фаразлау өсөн түгел. Эвакуация — хәүефле урындан хәүефһеҙерәк урынға күсеү. Үҙең менән таныҡлыҡ, кәрәкле дарыуҙар, һауа торошона ярашлы кейем, һыу һәм сығыуҙы тотҡарламайынса күтәреп алып китергә мөмкин булған әйберҙәрҙе генә ал. Төтөн, зарарлы һауаға таралған матдәләр йәки ҡаты һауа торошо ваҡытында бинала ҡалыу хәүефһеҙерәк булыуы мөмкин. Эсҡа ин, ишек-тәҙрәләрҙе яп, күрһәтмә булғанда тыштан һауа инеүен кәмет һәм яңы күрһәтмәләрҙе тыңлауҙы дауам ит. Ғаиләләр электр, йылытыу, һыу, бәйләнеш һәм транспорттың ҡыҫҡа ваҡытҡа өҙөлөүенә әҙерләнергә тейеш. Кәрәкле әйберҙәр, зарядланған ҡоролмалар, хәүефһеҙ яҡтыртыу саралары, мөһим дарыуҙар һәм ҡағыҙҙа яҙылған бәйләнеш планы сынығыусанлыҡты арттыра. Бер план да һәр төрлө ғәҙәттән тыш хәлде үҙ эсенә алмай. Иң хәүефһеҙ ғәмәл хәүеф төрөнә бәйле, шуға күрә һуңғы ҡарарҙа рәсми күрһәтмәләргә һәм урындағы күҙгә күренгән шарттарға таян.
Беларустағы ғәҙәттән тыш хәлдәр
Беларуста ғәҙәттән тыш хәлдәргә әҙерлек ҡаты һауа торошон, һыу баҫыуҙарҙы, янғындарҙы, сәнәғәт аварияларын, электр менән тәьмин итеүҙең өҙөлөүен һәм башҡа ҙур аварияларҙы иҫәпкә ала. Радиоактив бысраныу тәжрибәһе арҡаһында, зыян күргән биләмәләргә ҡағылышлы рәсми иҫкәртеүҙәр айырыуса мөһим. Күпселек кеше хәбәрҙәрҙе аңлап, ҡайҙа барырға икәнен планлаштырып һәм кәрәкле әйберҙәрҙе әҙер тотоп хәүефһеҙлеген тәьмин итә ала.
Tip
Өй янында бер осрашыу урыны, ә йәшәгән районығыҙҙан ситтә икенсеһен билдәлә. Еңел күтәрелә торған бәләкәй сумка әҙерлә һәм мобиль бәйләнеш эшләмәгәндә ғаилә ағзаларының нисек хәбәрләшәсәген килеш. бысранған йәки хәүефле биләмәләр тирәһендәге һәр рәсми сикләүҙе ысын хәүефһеҙлек сараһы тип ҡабул ит.