Беларуста енәйәтселек менән полиция, тикшереүселәр, прокурорҙар, судтар һәм башҡа дәүләт органдары шөғөлләнә. Урындағы «милиция» һүҙе, латин хәрефтәре менән йыш ҡына militsiya тип яҙыла, ғәҙәттә полицияны аңлата. Көндәлек мөлкәт енәйәттәренә телефон, янсыҡ, велосипед, багаж йәки автомобилдә ҡалдырылған әйберҙәрҙе урлау инергә мөмкин. Мөһим әйберҙәрҙе үҙеңә яҡын тот, мөлкәтте бикләп ҡуй һәм кәрәкмәгәндә аҡса йәки ҡиммәтле әйберҙәрҙе күрһәтмә. Мутлыҡ физик көс ҡулланыу урынына алдау аша эшләнә. Йыш осраған ысулдар: ялған һатыу, ашығыс түләүҙе һораған ялған үтенестәр, башҡа кеше булып алдашыу, шикле инвестиция вәғәҙәләре һәм аккаунт мәғлүмәттәрен урлау өсөн эшләнгән хәбәрҙәр. Кибер енәйәттәр электрон почтаға, хәбәрләшеүгә, банк, онлайн сауҙа һәм социаль селтәр аккаунттарына ҡағылырға мөмкин. Ҡатмарлы һәм һәр аккаунт өсөн айырым пароль, ҡоролмаларҙы яңыртып тороу, экранды хәүефһеҙ бикләү һәм ғәҙәти булмаған үтенестәрҙе айырым канал аша тикшереү хәүефте кәметә. Көс ҡулланыу, янау, эҙәрлекләү һәм йәберләүгә етди ҡарарға кәрәк. Хәүефһеҙерәк урынға күс, хәүеф шунда уҡ янаһа ашығыс ярҙамға мөрәжәғәт ит, мөһим дәлилдәрҙе һаҡла һәм ышаныслы кешенән ярҙам һора. Енәйәт тураһында хәбәрҙә аныҡ факттар булһа, ул файҙалыраҡ була. Урынды, яҡынса ваҡытты, ваҡиғалар тәртибен, кешеләрҙең тышҡы ҡиәфәтен, юғалтыуҙарҙы, йәрәхәттәрҙе, шаһиттарҙы һәм булған хәбәрҙәрҙе, фотоларҙы, квитанцияларҙы йәки аккаунт яҙмаларын теркәп ҡуй. Дәлил йыйыу йәки урланған мөлкәтте ҡайтарыу өсөн үҙеңде хәүефкә ҡуйма. Иң тәүҙә ғүмерҙе һәм һаулыҡты һаҡла, шунан аккаунттарҙы хәүефһеҙләндер, зыян күргән карталарҙы йәки ҡоролмаларҙы блокла һәм ваҡиға тураһында тейешле юл менән хәбәр ит. Сит ил кешеләре һәм ҡунаҡтар тел ауырлыҡтарына йәки таныш булмаған процедураларға юлығыуы мөмкин. Таныҡлыҡ мәғлүмәттәре, йәшәгән урын хаҡындағы белешмә, тәржемәсе, урындағы ышаныслы кеше йәки консуллыҡ ярҙамы аралашыуҙы еңеләйтә ала. Енәйәтте иҫкәртеү хәүефте кәметә, әммә хәүефһеҙлеккә гарантия бирмәй; зыян күреүсе башҡа кешенең ҡылыҡтары өсөн яуаплы түгел. Хәүеф, йәрәхәт, ҙур юғалтыу, ҡабатланған эҙәрлекләү йәки артабан нимә эшләргә икәнен белмәү осрағында белгестәргә мөрәжәғәт итеү урынлы.
Беларуста енәйәтселек
Беларуста енәйәтселеккә урлашыу, мутлыҡ, көс ҡулланыу, мөлкәткә зыян килтереү, кибер енәйәттәр һәм полиция менән суд системаһы ҡараған башҡа ҡылыҡтар инә. Полицияны урындағы халыҡ йыш ҡына «милиция» тип атай. Аҡсаны, документтарҙы, аккаунттарҙы һәм шәхси сиктәрҙе һаҡлау көндәлек хәүефтәрҙең күбеһен кәметә.
Tip
Беларуста юғалһа ҙур мәшәҡәт тыуҙырасаҡ өс нәмәне һаҡла: таныҡлыҡты, аҡсаға һәм телефоныңа инеү мөмкинлеген. Көтөлмәгән үтенестәрҙе башҡа бәйләнеш ысулы аша тикшер һәм мөһим яҙмаларҙың күсермәләрен һаҡла. Берәй хәл булһа, иң тәүҙә хәүефһеҙ урынға барып, ваҡиғаларҙы онотолмаҫ борон яҙып ҡуй.