ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ တရားဝင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်တွင် အဓိကအဝေးပြေးလမ်းများ၊ ဒေသလမ်းများ၊ ပုဂ္ဂလိကဘတ်စ်ကားများ၊ နိုင်ငံပိုင်ဘတ်စ်ကားဝန်ဆောင်မှု၊ ရထားလမ်း၊ ပြည်တွင်းရေလမ်း၊ လေဆိပ်များနှင့် အလွတ်သဘောဝန်ဆောင်မှုများ ပါဝင်သည်။ Bangladesh Road Transport Authority (BRTA) သည် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်မှတ်ပုံတင်၊ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှု၊ ယာဉ်စီးခနှင့် ခရီးသည်တင်ယာဉ်အချို့၏ လမ်းကြောင်းခွင့်ပြုချက်တို့ကို ထိန်းညှိသည်။ Roads and Highways Department (RHD) သည် အဓိကလမ်းနှင့် တံတားများကို စီမံခန့်ခွဲသည်။ တရားဝင်ဒေတာဘေ့စ်မှတ်တမ်းတစ်ခုတွင် National Highway 118 ခု၊ 4,409.301 ကီလိုမီတာ၊ Regional Highway 156 ခု၊ 5,106.892 ကီလိုမီတာနှင့် Zilla Highway 724 ခု၊ 13,220.387 ကီလိုမီတာကို ဖော်ပြထားသည်။ တရားဝင်ဒေတာဘေ့စ်မှတ်တမ်းများအချင်းချင်း ကွဲပြားနိုင်သည်။ Local Government Engineering Department (LGED) နှင့် ဒေသဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေးများသည် Upazila၊ Union နှင့် ကျေးရွာအဆင့် လမ်းများစွာကို တာဝန်ယူပြီး လမ်းအခြေအနေနှင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သွားလာနိုင်မှုသည် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားသည်။ မြို့တွင်းနှင့် မြို့ချင်းဆက်သွယ်ရေးတွင် ပုဂ္ဂလိကဘတ်စ်ကားများ အများစုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံပိုင် Bangladesh Road Transport Corporation (BRTC) က ထပ်ဖြည့်ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ဒါကာတွင် Dhaka Transport Coordination Authority (DTCA) နှင့် အခြားအဖွဲ့များက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်းကို ညှိနှိုင်းသည်။ Dhaka Mass Transit Company Limited (DMTCL) မက်ထရိုသည် Uttara North မှ Motijheel အထိ လက်ရှိဝန်ဆောင်မှုလမ်းကြောင်းတွင် လည်ပတ်ပြီး MRT Pass နှင့် Rapid Pass ကို အသုံးပြုသည်။ စီစဉ်ထားသော သို့မဟုတ် အကောင်အထည်ဖော်ထားသော Bus Rapid Transit စီမံကိန်း BRT Line 3 သည် Airport၊ Mohakhali၊ Ramna၊ Gulistan နှင့် Keraniganj ကို ၂၂.၄ ကီလိုမီတာအကွာအဝေး၊ ဘူတာ ၁၆ ခုဖြင့် ဆက်သွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း လက်ရှိအခြေအနေကို ကြေညာချက်အသစ်များအလိုက် စစ်ဆေးရမည်။ ဒါကာအတွက် ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့် ADB ၏ ယခင်စစ်တမ်းများတွင် ဘတ်စ်ကား ၄၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ စက်ဘီးဆိုက်ကား ၁၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကား ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၈ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း ၅ ရာခိုင်နှုန်းဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် လက်ရှိကိန်းဂဏန်းမဟုတ်သလို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တစ်နိုင်ငံလုံးကိုလည်း ကိုယ်စားမပြုပါ။ Bangladesh Railway သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်း ရထားဆက်သွယ်ရေးပေးသည်။ အွန်လိုင်းလက်မှတ်ဝယ်ရန် အကောင့်ဖွင့်ပြီးနောက် ခရီးသွားရက်၊ ထွက်ခွာမည့်နေရာ၊ ဦးတည်ရာ၊ အတန်းနှင့် ထိုင်ခုံကို ရွေးရသည်။ တရားဝင် East နှင့် West အချိန်ဇယား၊ သက်ဆိုင်သည့် ယာဉ်စီးခဇယားနှင့် ပြောင်းလဲမှု၊ ဖျက်သိမ်းမှုဆိုင်ရာ လက်ရှိကြေညာချက်များကို အဓိကရင်းမြစ်အဖြစ် အသုံးပြုပါ။ ပြည်တွင်းရေလမ်းများတွင် launch၊ ကူးတို့နှင့် အမြန်လှေများ လည်ပတ်သည်။ Bangladesh Inland Water Transport Authority (BIWTA) သည် ပြည်တွင်းဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း၊ ဆိပ်ကမ်းနှင့် သောင်တူးလုပ်ငန်းများစွာကို လည်ပတ်ထိန်းသိမ်းသည်။ Department of Shipping (DOS) သည် သင်္ဘောမှတ်ပုံတင်၊ နည်းပညာစစ်ဆေးမှု၊ သင်္ဘောသား၊ ဘေးကင်းရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်တို့ကို အခြားတာဝန်များနှင့်အတူ ကြီးကြပ်သည်။ ယာဉ်စီးခဇယားတွင် ဒါကာဇုန် ခရီးသည်ဝန်ဆောင်မှု ၄၆ ခုနှင့် Narayanganj၊ Barishal၊ Patuakhali၊ Aricha ဇုန်များတွင် ၅၉ ခု ဖော်ပြထားသည်။ ထွက်ခွာချိန်၊ ခရီးကြာချိန်နှင့် ရရှိနိုင်မှုတို့သည် ရေအမြင့်၊ ရာသီဥတု၊ ရာသီနှင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ၏ ကြေညာချက်များပေါ် မူတည်သည်။ ဆင်းတက်ရာနေရာ (ঘাট) တွင် launch နှင့် ကူးတို့ဝန်ဆောင်မှုများသည် အဓိကဆိပ်ကမ်းများနှင့် မတူညီစွာ စီစဉ်ထားနိုင်သည်။ Civil Aviation Authority of Bangladesh (CAAB) သည် လေဆိပ်၊ လေကြောင်းသွားလာမှုလမ်းညွှန်နှင့် NOTAM ကြေညာချက်များကို ထိန်းညှိသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် ၃ ခုနှင့် လည်ပတ်နေကြောင်း စာရင်းရှိသည့် ပြည်တွင်းလေဆိပ် ၅ ခု—Cox’s Bazar၊ Rajshahi၊ Jashore၊ Saidpur နှင့် Barishal—ရှိသည်။ အခြားလေယာဉ်ကွင်းများတွင် ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်လိုနိုင်ပြီး ပုံမှန်ခရီးစဉ်ရှိမည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ထို့ကြောင့် လေယာဉ်အချိန်နှင့် ဈေးနှုန်းကို သက်ဆိုင်ရာလေကြောင်းလိုင်းနှင့် လက်ရှိလေဆိပ်အချက်အလက်တို့ဖြင့် စစ်ဆေးပါ။ ကား သို့မဟုတ် မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို ကိုယ်တိုင်မောင်းနှင်သူသည် BRTA-BSP စနစ်မှ learner’s licence ကို အရင်ရယူပြီး သတ်မှတ်စာမေးပွဲများ ဖြေဆိုရမည်။ ထုတ်ပြန်ထားသော အခြေခံသတ်မှတ်ချက်အရ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်မဟုတ်သည့် ယာဉ်မောင်းအတွက် အနည်းဆုံးအသက် ၁၈ နှစ်၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ယာဉ်မောင်းအတွက် ၂၁ နှစ် ဖြစ်သည်။ အနည်းဆုံး အဋ္ဌမတန်းအောင်မြင်မှု၊ ကျန်းမာရေးကြံ့ခိုင်မှု၊ ကိုယ်ရေးနှင့်လိပ်စာအထောက်အထား၊ စာရေး၊ နှုတ်ဖြေ၊ လက်တွေ့စာမေးပွဲတို့လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် လိုအပ်သည်။ ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ရန် BRTA လျှောက်လွှာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု သို့မဟုတ် သွင်းကုန်စာရွက်စာတမ်း၊ စစ်ဆေးမှုနှင့် သတ်မှတ်အခကြေးငွေ လိုအပ်သည်။ ထို့နောက် မှတ်ပုံတင် သို့မဟုတ် Digital Registration Certificate (DRC)၊ ကြံ့ခိုင်မှုလက်မှတ်နှင့် အခွန်တိုကင်တို့ လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပါဝင်သည်။ သက်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုအတွက် သတ်မှတ်ထားပါက ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ခရီးသည်တင်ယာဉ်များတွင် ခရီးလမ်းကြောင်းခွင့်ပြုချက် (রুট পারমিট) လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံခြားယာဉ်မောင်းများသည် တရားဝင်နိုင်ငံသားယာဉ်မောင်းလိုင်စင်နှင့်အတူ International Driving Permit ကို ဆောင်ထားသင့်သည်။ ၁၂ လကြာပြီးနောက် ဆက်လက်မောင်းနှင်ရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် လိုနိုင်သဖြင့် မသုံးမီ လက်ရှိစည်းမျဉ်းကို စစ်ဆေးပါ။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် လမ်း၏ဘယ်ဘက်မှ မောင်းနှင်သည်။ ယာဉ်မောင်းများသည် လမ်းဆိုင်းဘုတ်နှင့် မီးပွိုင့်ကို လိုက်နာရမည်၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်စီးသူများ ဦးထုပ်ဆောင်းရမည်၊ လမ်းလျှောက်သူများအတွက် သတ်မှတ်ထားသော လူကူးမျဉ်းကြား သို့မဟုတ် လူကူးတံတားတွင် အထူးဂရုပြုရမည်။ ယာဉ်၊ ယာဉ်မောင်းနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် သက်ဆိုင်ရာကိစ္စအလိုက် လိုအပ်သည့် လိုင်စင်၊ မှတ်ပုံတင်၊ ကြံ့ခိုင်မှု၊ အခွန်နှင့် ခွင့်ပြုချက်စာရွက်စာတမ်းများ အားလုံးရှိရမည်။ လိုင်စင်မရှိ၊ ကြံ့ခိုင်မှုမရှိ သို့မဟုတ် လူပြည့်ကျပ်နေသော ယာဉ်ကို ဘေးကင်းသည့် ပုံမှန်ရွေးချယ်စရာဟု မယူဆသင့်ပါ။ စက်ဘီးဆိုက်ကား၊ CNG အော်တိုဆိုက်ကားနှင့် တက္ကစီတို့တွင် ဈေးညှိနှိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် အက်ပ်ဖြင့် မှာယူခြင်း ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ငွေသား သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာအက်ပ်ဖြင့် ပေးချေမှုသည် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူနှင့် တည်နေရာပေါ် မူတည်သည်။ ယာဉ်စီးခကို BDT သို့မဟုတ် taka ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ဘတ်စ်ကား၊ ရထား၊ မက်ထရိုနှင့် ပြည်တွင်းရေလမ်းခများသည် လမ်းကြောင်းနှင့် တရားဝင်ယာဉ်စီးခစာရင်းအပေါ် မူတည်သည်။ ဆိုက်ကား၊ CNG အော်တိုဆိုက်ကားနှင့် တက္ကစီတို့တွင် ဈေးညှိနိုင်သလို အက်ပ်ဈေးနှုန်းလည်း ရှိနိုင်ပြီး လေယာဉ်ခသည် ဈေးကွက်နှင့် အချိန်အလိုက် ကွဲပြားသည်။ ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု၊ အားလပ်ရက်၊ သပိတ်၊ လောင်စာရရှိမှုနှင့် ရာသီဥတုကြောင့် ကားလမ်းခရီးချိန် အလွန်အမင်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ညဘက်ခရီး၊ ထိန်းသိမ်းမှုညံ့ဖျင်းခြင်း၊ လိုင်စင်မရှိ သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်မှုမလုံလောက်သော ယာဉ်မောင်း၊ လူပြည့်ကျပ်သည့်ဘတ်စ်ကားနှင့် လမ်းလျှောက်သူကာကွယ်မှုအားနည်းခြင်းတို့က မတော်တဆမှုအန္တရာယ်ကို တိုးစေသည်။ ပြည်တွင်းရေလမ်းတွင် လူပြည့်ကျပ်ခြင်း၊ နည်းပညာပိုင်းမသင့်လျော်သော သင်္ဘောနှင့် ဘေးကင်းရေးကိရိယာမရှိခြင်းတို့က ထပ်ဆောင်းအန္တရာယ် ဖြစ်စေသည်။ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်မှာ 999 ဖြစ်သည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကြောင့် အိတ်ဇောဓာတ်ငွေ့၊ အမည်းရောင်မီးခိုး၊ အမှုန်အမွှား၊ လမ်းဖုန်နှင့် ဆူညံသံများ ထွက်ပေါ်ပြီး ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ထပ်ဆောင်းဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်သည်။ Department of Environment (DOE) နှင့် Ministry of Environment, Forest and Climate Change (MoEFCC) တို့၏ National Air Quality Management Plan 2024–2030 တွင် နည်းပညာပိုင်းကြံ့ခိုင်မှုအတွက် ပိုမိုတင်းကျပ်သော ယာဉ်စစ်ဆေးမှုနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု၊ Vehicle Inspection Centers၊ ညစ်ညမ်းမှုမြင့်ယာဉ်များ ကန့်သတ်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်ယာဉ်နှင့် အားသွင်းအခြေခံအဆောက်အအုံ တိုးချဲ့ခြင်း၊ ဘတ်စ်ကား၊ မက်ထရို၊ လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် မော်တော်ယာဉ်မသုံးသည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တိုးတက်ရေးတို့ ပါဝင်သည်။ ဝန်ဆောင်မှုလည်ပတ်နေမှု၊ လိုအပ်သည့်စာရွက်စာတမ်းနှင့် ဈေးနှုန်းတို့ကို ခရီးမထွက်မီ BRTA၊ Bangladesh Railway၊ DMTCL၊ BIWTA၊ CAAB သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုပေးသူထံ စစ်ဆေးသင့်သည်။