બાંગ્લાદેશમાં પરિવહન

બાંગ્લાદેશની ઔપચારિક પરિવહન વ્યવસ્થામાં મુખ્ય ધોરીમાર્ગો, સ્થાનિક રસ્તાઓ, ખાનગી બસો, સરકારી બસ સેવાઓ, રેલવે, આંતરિક જળમાર્ગો, હવાઈમથકો અને અનૌપચારિક સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. Bangladesh Road Transport Authority (BRTA) ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, વાહન નોંધણી, તકનીકી યોગ્યતા, ભાડાં અને ચોક્કસ મુસાફર વાહનોના માર્ગ પરમિટ સહિતની બાબતોનું નિયમન કરે છે. Roads and Highways Department (RHD) મુખ્ય રસ્તા અને પુલ સંભાળે છે; એક અધિકૃત ડેટાબેઝ નોંધમાં 118 National Highways ની લંબાઈ 4,409.301 કિલોમીટર, 156 Regional Highways ની 5,106.892 કિલોમીટર અને 724 Zilla Highways ની 13,220.387 કિલોમીટર દર્શાવાઈ છે. અધિકૃત ડેટાબેઝ નોંધોમાં એકબીજાથી તફાવત હોઈ શકે છે. Local Government Engineering Department (LGED) અને સ્થાનિક વહીવટ ઘણી Upazila, Union અને ગામ-સ્તરની સડકો સંભાળે છે; તેમની સ્થિતિ અને આખું વર્ષ પસાર કરી શકાય કે નહીં તે પ્રદેશ પ્રમાણે બદલાય છે. શહેરી અને આંતરશહેરી પરિવહનમાં ખાનગી બસોનું પ્રભુત્વ છે; સરકારી માલિકીની Bangladesh Road Transport Corporation (BRTC) પૂરક સેવા આપે છે. ઢાકામાં Dhaka Transport Coordination Authority (DTCA) અને અન્ય સંસ્થાઓ પરિવહન આયોજનનું સંકલન કરે છે. Dhaka Mass Transit Company Limited (DMTCL) મેટ્રો Uttara North થી Motijheel સુધીના સેવા માર્ગ પર ચાલે છે; તેના માટે MRT Pass અને Rapid Pass વપરાય છે. આયોજિત અથવા અમલમાં મૂકાયેલ Bus Rapid Transit પ્રોજેક્ટ BRT Line 3 દ્વારા Airport, Mohakhali, Ramna, Gulistan અને Keraniganj ને 22.4 કિલોમીટરના માર્ગે 16 સ્ટેશન સાથે જોડવાનો ઉદ્દેશ છે; હાલની સ્થિતિ તાજી સૂચનાઓ પર આધારિત છે. ઢાકા અંગેના જૂના World Bank અને ADB સર્વેમાં બસનો હિસ્સો 47 ટકા, સાયકલ રિક્ષાનો 16 ટકા, કારનો 11 ટકા, મોટરસાઇકલનો 8 ટકા અને ચાલવાનો 5 ટકા અંદાજાયો હતો; આ આંકડા હાલના નથી અને આખા બાંગ્લાદેશ માટે લાગુ કરી શકાય તેમ નથી. Bangladesh Railway દેશભરમાં ટ્રેન જોડાણ આપે છે. ઑનલાઇન ટિકિટ લેવા પહેલાં ખાતું બનાવો; પછી મુસાફરીની તારીખ, પ્રસ્થાન અને ગંતવ્ય, વર્ગ અને બેઠક પસંદ કરો. લાગુ ભાડા કોષ્ટકો અને ફેરફાર તથા રદ કરવા અંગેની હાલની સૂચનાઓ સાથે અધિકૃત પૂર્વ અને પશ્ચિમ સમયપત્રકોને અંતિમ સ્રોત માનો. આંતરિક જળમાર્ગો પર લૉન્ચ, ફેરી અને સ્પીડબોટ ચાલે છે. Bangladesh Inland Water Transport Authority (BIWTA) અનેક આંતરિક જોડાણો, ટર્મિનલ અને ડ્રેજિંગ કામ ચલાવે તથા જાળવે છે; Department of Shipping (DOS) જહાજ નોંધણી, તકનીકી સર્વે, ક્રૂ, સલામતી અને પર્યાવરણીય આવશ્યકતાઓ સહિતની બાબતોનું નિરીક્ષણ કરે છે. ભાડા યાદીમાં ઢાકા ઝોનમાં 46 અને Narayanganj, Barishal, Patuakhali તથા Aricha ઝોનમાં 59 મુસાફર સેવાઓ સૂચિબદ્ધ છે. પ્રસ્થાન, મુસાફરીનો સમય અને ઉપલબ્ધતા પાણીના સ્તર, હવામાન, ઋતુ અને ઑપરેટરની સૂચનાઓ પર આધાર રાખે છે. ઉતરાણ સ્થળ (ঘাট) પર લૉન્ચ અને ફેરી સેવા મોટા ટર્મિનલ કરતાં અલગ રીતે ગોઠવાયેલી હોઈ શકે છે. Civil Aviation Authority of Bangladesh (CAAB) હવાઈમથકો, હવાઈ માર્ગદર્શન માર્ગદર્શિકા અને NOTAM સૂચનાઓનું નિયમન કરે છે. બાંગ્લાદેશમાં ત્રણ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથકો અને Cox’s Bazar, Rajshahi, Jashore, Saidpur તથા Barishal માં પાંચ સૂચિબદ્ધ કાર્યરત સ્થાનિક હવાઈમથકો છે. અન્ય હવાઈ પટ્ટીઓ માટે પૂર્વ મંજૂરી જરૂરી હોઈ શકે છે અને ત્યાં નિયમિત સેવા હોવી જરૂરી નથી. તેથી સંબંધિત એરલાઇન અને હાલની હવાઈમથક માહિતી પરથી ફ્લાઇટ સમયપત્રક અને કિંમતો તપાસવી જોઈએ. કાર અથવા મોટરસાઇકલ સ્વતંત્ર રીતે ચલાવનાર કોઈપણ વ્યક્તિએ પહેલાં BRTA-BSP પ્રણાલી દ્વારા learner’s licence મેળવવું અને પછી જરૂરી પરીક્ષાઓ પૂર્ણ કરવી પડે છે. પ્રકાશિત મૂળભૂત આવશ્યકતાઓમાં બિન-વ્યાવસાયિક ડ્રાઇવિંગ માટે ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષની અને વ્યાવસાયિક ડ્રાઇવિંગ માટે 21 વર્ષની ઉંમર દર્શાવાઈ છે; સામાન્ય રીતે ઓછામાં ઓછું આઠમું ધોરણ પૂર્ણ કરેલું હોવું, તબીબી યોગ્યતા, ઓળખ અને સરનામાનો પુરાવો તથા લેખિત, મૌખિક અને પ્રાયોગિક પરીક્ષાઓ પણ જરૂરી છે. વાહન નોંધણી માટે BRTA અરજી, માલિકી અથવા આયાત દસ્તાવેજો, નિરીક્ષણ અને નિર્ધારિત ફી જરૂરી છે; ત્યારબાદ નોંધણી અથવા Digital Registration Certificate (DRC), fitness certificate અને tax token પ્રક્રિયાનો ભાગ છે. વ્યાવસાયિક મુસાફર વાહનોને સંબંધિત સેવા માટે નક્કી કરાયેલ હોય ત્યાં route permit (রুট পারমিট) પણ જોઈએ. વિદેશી ડ્રાઇવરોએ માન્ય રાષ્ટ્રીય ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ સાથે International Driving Permit રાખવું જોઈએ; બાર મહિના પછી વધુ ડ્રાઇવિંગ માટે બાંગ્લાદેશી લાઇસન્સ જરૂરી થઈ શકે છે, તેથી ઉપયોગ કરતાં પહેલાં હાલનો નિયમ તપાસો. બાંગ્લાદેશમાં વાહનો રસ્તાની ડાબી બાજુએ ચાલે છે. ડ્રાઇવરોએ ટ્રાફિક ચિહ્નો અને સિગ્નલનું પાલન કરવું, મોટરસાઇકલ ચાલકોએ હેલ્મેટ પહેરવું અને પદયાત્રીઓનું ચિહ્નિત ક્રોસિંગ અથવા પગપુલ પાસે ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. ચોક્કસ કેસમાં જરૂરી દરેક લાઇસન્સ, નોંધણી, યોગ્યતા, કર અને પરમિટ દસ્તાવેજ વાહન, ડ્રાઇવર અને વ્યાવસાયિક કામગીરી પાસે હોવા જોઈએ; લાઇસન્સ વિનાનાં, અયોગ્ય અથવા અતિભીડવાળા વાહનોને સુરક્ષિત સામાન્ય વિકલ્પ ન માનો. સાયકલ રિક્ષા, CNG ઑટોરિક્ષા અને ટેક્સીનું ભાડું ઘણી વાર નક્કી કરવામાં આવે છે અથવા ઍપ દ્વારા બુક થાય છે; રોકડ અથવા સંબંધિત ઍપથી ચુકવણી પ્રદાતા અને સ્થળ પર આધારિત છે. ભાડાં BDT અથવા taka માં ગણવામાં આવે છે. બસ, ટ્રેન, મેટ્રો અને આંતરિક જળમાર્ગનું ભાડું માર્ગ અને અધિકૃત ભાડા યાદી પર આધારિત છે; રિક્ષા, CNG ઑટોરિક્ષા અને ટેક્સીનું ભાડું નક્કી કરેલું અથવા ઍપ આધારિત હોઈ શકે છે, જ્યારે હવાઈ ભાડાં બજાર અને સમય પ્રમાણે બદલાય છે. ટ્રાફિક જામ, રજાઓ, હડતાળ, ઇંધણ પુરવઠો અને હવામાનને કારણે માર્ગ મુસાફરીનો સમય ઘણો બદલાય છે. રાત્રિ મુસાફરી, નબળી જાળવણી, લાઇસન્સ વિનાના અથવા અપૂરતી તાલીમ ધરાવતા ડ્રાઇવર, ભીડવાળી બસ અને પદયાત્રીઓનું નબળું રક્ષણ અકસ્માતનું જોખમ વધારે છે. આંતરિક જળમાર્ગોમાં અતિભીડવાળા અથવા તકનીકી રીતે અયોગ્ય જહાજો અને સલામતી સાધનોનો અભાવ પણ જોખમ વધારે છે; કટોકટી નંબર 999 છે. પરિવહનથી એક્ઝોસ્ટ ઉત્સર્જન, કાળો ધુમાડો, સૂક્ષ્મ કણો, રસ્તાની ધૂળ અને અવાજ થાય છે; ટ્રાફિક જામથી વધારાનો બોજ પડે છે. Department of Environment (DOE) અને Ministry of Environment, Forest and Climate Change (MoEFCC) ની National Air Quality Management Plan 2024–2030 માં તકનીકી યોગ્યતાના ભાગરૂપે વધુ કડક વાહન પરીક્ષણ અને જાળવણી, Vehicle Inspection Centers, ઊંચા ઉત્સર્જનવાળા વાહનો પર નિયંત્રણ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને ચાર્જિંગ માળખાનો વિસ્તાર તથા બસ, મેટ્રો, ચાલવા અને બિન-મોટર પરિવહનમાં સુધારા સામેલ છે. સેવા ચાલે છે કે નહીં, કયા દસ્તાવેજો લાગુ પડે છે અને કેટલું ભાડું છે તે મુસાફરી પહેલાં BRTA, Bangladesh Railway, DMTCL, BIWTA, CAAB અથવા સંબંધિત ઑપરેટર પાસેથી તપાસો.