বাংলাদেশত পৰিবহণ

বাংলাদেশৰ আনুষ্ঠানিক পৰিবহণ ব্যৱস্থাত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, স্থানীয় পথ, ব্যক্তিগত বাছ, চৰকাৰী বাছ সেৱা, ৰে’লপথ, অভ্যন্তৰীণ জলপথ, বিমানবন্দৰ আৰু অনানুষ্ঠানিক সেৱা অন্তৰ্ভুক্ত। Bangladesh Road Transport Authority (BRTA)-এ, আন বিষয়ৰ লগতে, গাড়ীচালকৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ, বাহনৰ পঞ্জীয়ন, কাৰিকৰী উপযুক্ততা, ভাড়া আৰু কিছুমান যাত্ৰীবাহী বাহনৰ পথ অনুমতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। Roads and Highways Department (RHD)-এ প্ৰধান পথ আৰু দলং পৰিচালনা কৰে; এটা চৰকাৰী ডাটাবেছৰ নথিত 4,409.301 কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ 118 National Highway, 5,106.892 কিলোমিটাৰৰ 156 Regional Highway আৰু 13,220.387 কিলোমিটাৰৰ 724 Zilla Highway দেখুওৱা হৈছে। চৰকাৰী ডাটাবেছৰ নথিসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে। Local Government Engineering Department (LGED) আৰু স্থানীয় প্ৰশাসনে বহু Upazila, Union আৰু গাঁৱৰ পথৰ দায়িত্ব লয়; অঞ্চল অনুসৰি পথৰ অৱস্থা আৰু গোটেই বছৰ চলাচলযোগ্যতা বেলেগ হয়। চহৰীয়া আৰু আন্তঃচহৰীয়া পৰিবহণত ব্যক্তিগত বাছৰ প্ৰাধান্য; চৰকাৰী Bangladesh Road Transport Corporation (BRTC)-এ সেৱা পৰিপূৰক কৰে। ঢাকাত Dhaka Transport Coordination Authority (DTCA) আৰু আন সংস্থাই পৰিবহণৰ পৰিকল্পনা সমন্বয় কৰে। Dhaka Mass Transit Company Limited (DMTCL)-ৰ মেট্ৰ’ই Uttara North-ৰ পৰা Motijheel-লৈ সেৱা পথত চলে; ইয়াত MRT Pass আৰু Rapid Pass ব্যৱহাৰ হয়। পৰিকল্পিত বা ৰূপায়িত Bus Rapid Transit প্ৰকল্প BRT Line 3-এ 22.4 কিলোমিটাৰ পথ আৰু 16টা ষ্টেচনেৰে Airport, Mohakhali, Ramna, Gulistan আৰু Keraniganj সংযোগ কৰাৰ কথা; বৰ্তমানৰ অৱস্থা জাননী অনুসৰি পৰীক্ষা কৰিব লাগে। ঢাকাৰ বাবে পুৰণি World Bank আৰু ADB সমীক্ষাত বাছৰ অংশ 47 শতাংশ, চাইকেল ৰিক্সাৰ 16 শতাংশ, গাড়ীৰ 11 শতাংশ, মটৰচাইকেলৰ 8 শতাংশ আৰু খোজকঢ়াৰ 5 শতাংশ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল; এই সংখ্যা বৰ্তমানৰ নহয় আৰু বাংলাদেশৰ সকলো ঠাইৰ বাবে প্ৰযোজ্য নহয়। Bangladesh Railway-এ দেশজুৰি ৰে’ল সংযোগ দিয়ে। অনলাইন টিকট কিনিবলৈ প্ৰথমে একাউণ্ট খুলিব লাগে; তাৰ পিছত যাত্ৰাৰ তাৰিখ, আৰম্ভণি আৰু গন্তব্য, শ্ৰেণী আৰু আসন বাছি ল’ব লাগে। প্ৰযোজ্য ভাড়া তালিকা, পূব আৰু পশ্চিমৰ চৰকাৰী সময়সূচী, আৰু সলনি বা বাতিলৰ বৰ্তমান জাননী কৰ্তৃত্বসম্পন্ন উৎস। অভ্যন্তৰীণ জলপথত launch, ferry আৰু speedboat চলে। Bangladesh Inland Water Transport Authority (BIWTA)-এ বহু অভ্যন্তৰীণ সংযোগ, টাৰ্মিনেল আৰু খনন কাম চলায় আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে; Department of Shipping (DOS)-এ, আন বিষয়ৰ লগতে, জাহাজৰ পঞ্জীয়ন, কাৰিকৰী পৰীক্ষা, কৰ্মী, আৰু সুৰক্ষা তথা পৰিৱেশৰ প্ৰয়োজনীয়তা তদাৰক কৰে। ভাড়া তালিকাত ঢাকাৰ অঞ্চলত 46টা আৰু Narayanganj, Barishal, Patuakhali আৰু Aricha অঞ্চলত 59টা যাত্ৰীবাহী সেৱা আছে। যাত্ৰা, সময় আৰু উপলব্ধতা পানীৰ স্তৰ, বতৰ, ঋতু আৰু পৰিচালকৰ জাননীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ঘাটত launch আৰু ferry সেৱা ডাঙৰ টাৰ্মিনেলৰ পৰা বেলেগ ধৰণে সংগঠিত হ’ব পাৰে। Civil Aviation Authority of Bangladesh (CAAB)-এ বিমানবন্দৰ, air navigation manual আৰু NOTAM জাননী নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। বাংলাদেশত তিনিটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ আৰু Cox’s Bazar, Rajshahi, Jashore, Saidpur আৰু Barishal-ত পাঁচটা তালিকাভুক্ত কাৰ্যক্ষম ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ আছে। আন বিমানক্ষেত্ৰত আগতীয়া অনুমতি লাগিব পাৰে আৰু তাত নিয়মীয়া সেৱা থকাটো নিশ্চিত নহয়। সেয়ে বিমানৰ সময়সূচী আৰু মূল্য সংশ্লিষ্ট airline আৰু বিমানবন্দৰৰ বৰ্তমান তথ্যৰ পৰা পৰীক্ষা কৰিব লাগে। নিজে গাড়ী বা মটৰচাইকেল চলাবলৈ প্ৰথমে BRTA-BSP ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে learner’s licence লৈ প্ৰয়োজনীয় পৰীক্ষাসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগে। প্ৰকাশিত মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাত অপেছাদাৰী চালকৰ ন্যূনতম বয়স 18 আৰু পেছাদাৰী চালকৰ 21 বুলি কোৱা হৈছে; লগতে সাধাৰণতে অষ্টম শ্ৰেণীলৈ পঢ়া, চিকিৎসাগতভাৱে উপযুক্ত হোৱা, পৰিচয় আৰু ঠিকনাৰ প্ৰমাণ, আৰু লিখিত, মৌখিক তথা ব্যৱহাৰিক পৰীক্ষা লাগে। বাহন পঞ্জীয়নৰ বাবে BRTA-ত আবেদন, মালিকীস্বত্ব বা আমদানিৰ নথি, পৰিদৰ্শন আৰু নিৰ্ধাৰিত মাচুল লাগে; তাৰ পিছত পঞ্জীয়ন বা Digital Registration Certificate (DRC), fitness certificate আৰু tax token প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ। বাণিজ্যিক যাত্ৰীবাহী বাহনৰ বাবে সংশ্লিষ্ট সেৱাত নিৰ্ধাৰিত হ’লে route permit (রুট পারমিট) অতিৰিক্তভাৱে লাগে। বিদেশী চালকে বৈধ ৰাষ্ট্ৰীয় গাড়ীচালকৰ অনুজ্ঞাপত্ৰৰ সৈতে International Driving Permit ৰাখিব লাগে; 12 মাহৰ পিছত আৰু গাড়ী চলাবলৈ বাংলাদেশী অনুজ্ঞাপত্ৰ লাগিব পাৰে, সেয়ে ব্যৱহাৰৰ আগতে বৰ্তমানৰ নিয়ম পৰীক্ষা কৰক। বাংলাদেশত বাওঁফালে গাড়ী চলে। চালকে পথ-চিহ্ন আৰু সংকেত মানিব লাগে, মটৰচাইকেল আৰোহীয়ে হেলমেট পিন্ধিব লাগে, আৰু পথচাৰীক চিহ্নিত crossing বা footbridge-ত বিশেষ গুৰুত্ব দিব লাগে। প্ৰত্যেক ক্ষেত্ৰত বাহন, চালক আৰু বাণিজ্যিক চলাচলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো অনুজ্ঞাপত্ৰ, পঞ্জীয়ন, fitness, কৰ আৰু permit নথি থাকিব লাগে; অনুজ্ঞাপত্ৰবিহীন, অনুপযুক্ত বা অতিভিৰ বাহনক সুৰক্ষিত সাধাৰণ বিকল্প বুলি ধৰিব নোৱাৰি। চাইকেল ৰিক্সা, CNG অটোৰিক্সা আৰু taxi-ৰ ভাড়া বহু সময়ত আলোচনা কৰি বা app-যোগে লোৱা হয়; নগদ বা app-যোগে পৰিশোধ সেৱাদাতা আৰু স্থানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ভাড়া BDT বা taka-ত গণনা কৰা হয়। বাছ, ৰে’ল, মেট্ৰ’ আৰু অভ্যন্তৰীণ জলপথৰ ভাড়া পথ আৰু চৰকাৰী তালিকাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; ৰিক্সা, CNG অটোৰিক্সা আৰু taxi-ৰ মূল্য আলোচনা বা app-ৰ জৰিয়তে নিৰ্ধাৰিত হ’ব পাৰে; বিমান ভাড়া বজাৰ আৰু সময়ৰ ওপৰত সলনি হয়। যান-জঁট, বন্ধ, ধৰ্মঘট, ইন্ধনৰ যোগান আৰু বতৰৰ বাবে পথযাত্ৰাৰ সময় বহুত সলনি হয়। নিশাৰ যাত্ৰা, দুৰ্বল ৰক্ষণাবেক্ষণ, অনুজ্ঞাপত্ৰবিহীন বা অপৰ্যাপ্ত প্ৰশিক্ষিত চালক, ভিৰ কৰা বাছ আৰু পথচাৰীৰ দুৰ্বল সুৰক্ষাই দুৰ্ঘটনাৰ বিপদ বৃদ্ধি কৰে। জলপথত অতিভিৰ বা কাৰিকৰীভাৱে অনুপযুক্ত জাহাজ আৰু সুৰক্ষা সঁজুলিৰ অভাৱেও বিপদ বঢ়ায়; জৰুৰী নম্বৰ 999। পৰিবহণৰ ফলত exhaust emission, ক’লা ধোঁৱা, সূক্ষ্ম কণিকা, পথৰ ধূলি আৰু শব্দ দূষণ হয়; যান-জঁটেও অতিৰিক্ত বোজা সৃষ্টি কৰে। Department of Environment (DOE) আৰু Ministry of Environment, Forest and Climate Change (MoEFCC)-ৰ National Air Quality Management Plan 2024–2030-ত, আন বিষয়ৰ লগতে, কাৰিকৰী fitness-ৰ অংশ হিচাপে কঠোৰ বাহন পৰীক্ষা আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ, Vehicle Inspection Centers, অধিক নিৰ্গমন কৰা বাহনত বাধা, electric vehicle আৰু charging infrastructure বৃদ্ধি, আৰু বাছ, মেট্ৰ’, খোজকঢ়া তথা অ-মটৰচালিত পৰিবহণ উন্নত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে। যাত্ৰাৰ আগতে সেৱা চলিছে নে, কোন নথি লাগে আৰু মূল্য কিমান—BRTA, Bangladesh Railway, DMTCL, BIWTA, CAAB বা সংশ্লিষ্ট পৰিচালকৰ পৰা পুনৰ পৰীক্ষা কৰক।