ബംഗ്ലാദേശിലെ മതം

2022-ലെ അന്തിമ സെൻസസിൽ 165,158,616 താമസക്കാരെ രേഖപ്പെടുത്തി. മുസ്ലിംകൾ 91.08 ശതമാനം, ഹിന്ദുക്കൾ 7.96 ശതമാനം, ബുദ്ധമതക്കാർ 0.61 ശതമാനം, ക്രിസ്ത്യാനികൾ 0.30 ശതമാനം, മറ്റ് മതവിശ്വാസികൾ 0.06 ശതമാനം എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു. മുസ്ലിം ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗവും സുന്നികളാണ്. ഷിയ, അഹമ്മദിയ, സൂഫി, ബൗൾ, ബഹായി, ആനിമിസ്റ്റ്, ആദിവാസി വിശ്വാസസമൂഹങ്ങളും ചെറിയ നിരീശ്വരവാദി വിഭാഗങ്ങളും മതപരമായ ഭൂപ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമാണ്. ബുദ്ധമത സമൂഹങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് ചിറ്റഗോങ് ഹിൽ ട്രാക്ട്‌സിലും ചട്ടോഗ്രാം പ്രദേശത്തുമുണ്ട്; സിൽഹെറ്റിൽ ഹിന്ദുക്കളുടെ വിഹിതം താരതമ്യേന ഉയർന്നതാണ്. സമൂഹമനുസരിച്ച് ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങൾ ബുദ്ധമതം, ക്രിസ്തുമതം, അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം വിശ്വാസരൂപങ്ങൾ എന്നിവ സംയോജിപ്പിക്കാം. ഭരണഘടനയുടെ 2A അനുച്ഛേദം ഇസ്ലാമിനെ സംസ്ഥാനമതമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം ഹിന്ദുമതം, ബുദ്ധമതം, ക്രിസ്തുമതം, മറ്റ് മതങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് തുല്യ പദവിയും വിശ്വസിക്കാനും ആചരിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനുമുള്ള അവകാശവും ഭരണഘടന നൽകുന്നു. 12-ാം അനുച്ഛേദം മതനിരപേക്ഷത, വർഗീയതയും മതപീഡനവും ഒഴിവാക്കൽ, രാഷ്ട്രീയ പക്ഷപാതത്തിനായി അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു വിഭാഗങ്ങൾക്കെതിരെ മതത്തെ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നത് നിരോധിക്കൽ എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. മതസമൂഹങ്ങൾക്ക് സ്വന്തം സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനും നിലനിർത്താനും നടത്താനും 41-ാം അനുച്ഛേദം അനുമതി നൽകുന്നു. മറ്റൊരു മതത്തിന്റെ പഠനത്തിലോ ചടങ്ങുകളിലോ പങ്കെടുക്കാൻ സ്കൂളുകൾ വിദ്യാർത്ഥികളെ നിർബന്ധിക്കരുത്. മതകാര്യ മന്ത്രാലയം സർക്കാർ ഗ്രാന്റുകൾ, മതാവധികൾ, ഹജ്ജ്-ഉംറ കാര്യങ്ങൾ, തീർത്ഥാടന-പ്രതിനിധി പരിപാടികൾ എന്നിവ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. ഇസ്ലാമിക് ഫൗണ്ടേഷൻ പള്ളികൾ, ഇമാമുമാർ, ഇസ്ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസം, ഹജ്ജ് സേവനങ്ങൾ, സകാത്ത്—ആവശ്യമുള്ളവർക്കുള്ള മതപരമായ നിർബന്ധിത ദാനം—എന്നിവയ്ക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നു. സ്ഥിരമായി സമർപ്പിച്ച മതപരമായ സ്വത്ത് (വഖ്ഫ്) ബംഗ്ലാദേശ് വഖ്ഫ് ഭരണകൂടം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി വഖ്ഫ് രേഖ ഭൂമി രജിസ്ട്രി ഓഫീസിൽ (സബ്-രജിസ്ട്രി) തയ്യാറാക്കുന്നു; അതിൽ ഭൂമിയുടെ കൃത്യമായ വിവരണം, വഖ്ഫിന്റെ വിഭാഗം, നടത്തിപ്പുകാരൻ അല്ലെങ്കിൽ സമിതി എന്നിവ വ്യക്തമാക്കണം. തുടർന്ന് ഭൂമിയുടെ രേഖകളിൽ പേരുമാറ്റമോ തിരുത്തലോ നടത്തി വഖ്ഫ് ഭരണകൂടം, ജില്ലാ ഭരണകൂടം, അല്ലെങ്കിൽ ഇൻസ്‌പെക്ടർ പരിശോധന നടത്തും. രജിസ്ട്രേഷനിൽ ലിസ്റ്റിങ് നമ്പറും EC നമ്പറും ലഭിച്ചേക്കാം. നിശ്ചിത ഫീസുകൾ ഭൂമി രജിസ്ട്രി ഓഫീസിൽ അടയ്ക്കണം. മതകാര്യ മന്ത്രാലയം നിശ്ചിത വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വിധേയമായി പള്ളികൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, പള്ളികൾ, പഗോഡകൾ, ഈദ് പ്രാർത്ഥനാ മൈതാനങ്ങൾ, ശ്മശാനങ്ങൾ, ഹിന്ദു ശവദാഹസ്ഥലങ്ങൾ (ശ്മശാൻ) എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഗ്രാന്റ് അപേക്ഷ സൗജന്യമാണ്; ലക്ഷ്യപരമായ നടപടിക്രമ സമയം 90 പ്രവൃത്തിദിവസമാണ്. പ്രാദേശിക ചെയർമാൻ, ബന്ധപ്പെട്ട ഉപസില തല ഭരണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ, അല്ലെങ്കിൽ പാർലമെന്റ് അംഗം എന്നിവരുടെ സർട്ടിഫിക്കറ്റോ ശുപാർശയോ ആവശ്യമായേക്കാം. ഹിന്ദു, ബുദ്ധ, ക്രിസ്ത്യൻ മതക്ഷേമ ട്രസ്റ്റുകൾ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഉത്സവങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, ക്ഷേമം, സ്കോളർഷിപ്പുകൾ, പുരോഹിത-ഭിക്ഷു പരിശീലനം എന്നിവയ്ക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നു. ദേശീയ പാഠ്യപദ്ധതി-പാഠപുസ്തക ബോർഡ് (NCTB) മതവിഭാഗമനുസരിച്ച് ഇസ്ലാമിക, ഹിന്ദു, ബുദ്ധ, ക്രിസ്ത്യൻ വിഷയങ്ങളായി മതവിദ്യാഭ്യാസം ക്രമീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അനുയോജ്യ അധ്യാപകൻ ഇല്ലെങ്കിൽ ഇസ്ലാമേതര പഠനത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം പ്രായോഗികമായി പരിമിതമായേക്കാം. ബംഗ്ലാദേശ് മദ്രസ വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിന്റെ ഔപചാരിക ഇസ്ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസപാത ഇബ്തിദായി അല്ലെങ്കിൽ ഫുർഖാനിയയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് SSC-നോട് ഏകദേശം തുല്യമായ മദ്രസ യോഗ്യതയായ ദാഖിൽ, HSC-നോട് ഏകദേശം തുല്യമായ ആലിം, തുടർന്ന് ഫാസിൽ, കാമിൽ ഘട്ടങ്ങളിലേക്ക് നീളുന്നു. സ്വകാര്യ ദാഖിൽ, ആലിം മദ്രസകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനും അംഗീകരിക്കുന്നതിനുമുള്ള ചട്ടങ്ങൾ 2025-ൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടു. മെക്കയിലേക്കുള്ള ഇസ്ലാമിക തീർത്ഥാടനമായ ഹജ്ജിന് സർക്കാർ, хувийн хоёр зам бий. Бүртгүүлэхэд урьдчилсан бүртгэлийн гэрчилгээ, паспорт зэрэг шаардлагатай; албан ёсны Хажийн порталд мөргөлч хайх, агентын лиценз шалгах, гомдол гаргах боломж бий. 2026 онд урьдчилсан бүртгэлийн барьцаа 350,000 BDT гэж мэдээлсэн. 2027 оны бүртгэлийн эцсийн хугацааг 2026 оны 9-р сарын 26, виз эхлэх боломжтой өдрийг 2027 оны 1-р сарын 28, нислэг эхлэх өдрийг 2027 оны 4-р сарын 8 гэж мэдээлжээ. Төлбөр, багц, квот жил бүр өөрчлөгддөг тул бүртгүүлэхээс өмнө албан ёсны порталд шалга. Умрагийн аяллыг лицензтэй үйлчилгээ үзүүлэгч болон албан ёсны зааврын дагуу зохион байгуул. 2026 онд нийтэлсэн шашны баярын өдрүүдэд 2-р сарын 4-нд Шаб-е-Барат, 3-р сарын 17-нд Шаб-е-Кадар, 3-р сарын 20-нд Жума-тул-Бидха, 3-р сарын 19–23-нд Ид-ул-Фитр, 5-р сарын 1-нд Будда Пурнима, 5-р сарын 26–31-нд Ид-ул-Азха, 6-р сарын 26-нд Ашура, 8-р сарын 26-нд Ид-е-Милад-ун-наби, 9-р сарын 4-нд Жанмаштами, 10-р сарын 20, 21-нд Дурга Пужа, Бижоя Дашами, 12-р сарын 25-нд Зул сарын баяр орно. Исламын өдрүүд сар харах эсэхээс хамаарна; улсын баяр гэж зарласан нь бүх нийгэм ижил байдлаар тэмдэглэнэ гэсэн үг биш. Шашны хурим, салалт, оршуулга, бусад амьдралын үйл явдлыг ихэвчлэн тухайн нийгэмлэг болон шашны тэргүүн дагалдан явуулдаг. Харин иргэний төрөлт, нас баралтын бүртгэлийг Ерөнхий бүртгэгч болон Бангладешийн Бүртгэлийн мэдээллийн систем (BDRIS)-ээр хийдэг бөгөөд шашны ёслолоос тусдаа. Мусульман гэрлэлтийг 1974 оны Мусульман гэрлэлт, салалтын бүртгэлийн тухай хуулийн дагуу гэрлэлтийн бүртгэгч (Никах бүртгэгч) бүртгэх ёстой. Салалтын үед 1961 оны Мусульман гэр бүлийн хуулийн тогтоолоор нөхөр салалтын мэдэгдлийг (талак) даргад явуулж, хуулбарыг эхнэрт хүргүүлэх ёстой; зарчмын хувьд 90 хоногийн хүлээлт, эвлэрүүлэх хугацаа үргэлжилнэ. Дахин гэрлэхэд Эвлэрүүлэн зуучлах зөвлөлийн урьдчилсан зөвшөөрөл шаардлагатай. 2012 оны Хиндү гэрлэлтийн бүртгэлийн тухай хууль баримтжуулах зорилгоор бүртгэх боломж олгодог бөгөөд бүртгээгүй нь Хиндү шашны заншлаар ёслол хийсэн гэрлэлтийг хүчингүй болгохгүй. 1872 оны Христийн гэрлэлтийн тухай хууль болон 1872 оны Тусгай гэрлэлтийн тухай хуулийн хязгаарлагдмал зам мөн үйлчилнэ. Иймээс гэрлэлт, салалт, өв залгамжлал нь холбогдох шашинд суурилсан гэр бүлийн хуулиас хамааран ялгаатай. Хянан үзсэн албан ёсны эх сурвалжийн дагуу хөрвөлтийг бүртгэх төвлөрсөн ерөнхий журам Бангладешт байхгүй. Хөрвөлтийг ихэвчлэн нийгэмлэг эсвэл шашны тэргүүн дагалддаг; 41-р зүйл шашин шүтэх эрх чөлөөг хамгаалдаг. Гэсэн ч хөрвөгч хувь хүмүүс гэр бүлийн болон нийгмийн дарамт, дарамт шахалт, нийгмээс тусгаарлагдах явдалтай тулгарч болно. Эрүүгийн хуулийн 295A зүйлээр шашин эсвэл шашны итгэл үнэмшлийг санаатай, хорлонтой доромжлохыг шийтгэдэг; хоёр жил хүртэлх хорих ял, торгууль, эсвэл хоёуланг нь оноож болно. 39-р зүйл дэх үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх хуульд заасан хязгаартай. Фത്വാ എന്നത് മതപരമായ അഭിപ്രായം മാത്രമാണ്; പ്രാദേശിക മതനേതാക്കൾക്ക് നിയമത്തിന് പുറത്തുള്ള ശിക്ഷ ഏർപ്പെടുത്താനോ തർക്കങ്ങളിൽ വിധി പറയാനോ സംസ്ഥാന അധികാരമില്ല. എന്നിരുന്നാലും സംരക്ഷണനിയമങ്ങളുടെ പ്രായോഗിക നടപ്പാക്കൽ എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയല്ല. ഹിന്ദു, ബുദ്ധ, ക്രിസ്ത്യൻ, അഹമ്മദിയ, ഷിയ, ആദിവാസി സമൂഹങ്ങൾ പീഡനം, ആൾക്കൂട്ട അക്രമം, ആരാധനാലയങ്ങളിലേക്കുള്ള ആക്രമണം, ഭൂമി-സ്വത്ത് തർക്കങ്ങൾ എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. 2024-ലെ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റത്തിന് ശേഷം ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കെതിരായ ആക്രമണങ്ങളും നശീകരണവും ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറുടെ ഓഫീസ് (OHCHR) രേഖപ്പെടുത്തി; സംഭവത്തിന് മതപരമോ രാഷ്ട്രീയമോ ആയ പ്രേരണയുണ്ടോ എന്നത് ഓരോന്നായി വിലയിരുത്തണം. ഭീഷണിയുണ്ടെങ്കിൽ പൊലീസ്, പ്രാദേശിക ഭരണകൂടം, ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ (NHRC) ഓൺലൈൻ പരാതി സംവിധാനം എന്നിവ പരിഗണിക്കാം. ചിറ്റഗോങ് ഹിൽ ട്രാക്ട്‌സിലെ സുരക്ഷയും പ്രവേശനസാഹചര്യവും ദേശീയ പൊതുപ്രവണതയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായേക്കാം.