ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ဘာသာစကား

ကျောင်းများ၊ အများပြည်သူဆိုင်ရာဌာနများ၊ တရားရုံးများ၊ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာမီဒီယာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖန်တီးမှုများတွင် စံဘင်္ဂလားဘာသာနှင့် ဘင်္ဂလားအက္ခရာကို အသုံးပြုကြသည်။ ရရှိနိုင်သော BBS စစ်တမ်းများအရ လူဦးရေ၏ 99.17 ရာခိုင်နှုန်းသည် ဘင်္ဂလားဘာသာကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုကြပြီး 6.10 ရာခိုင်နှုန်းက အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ စစ်တမ်းများသည် ဘာသာစကားဖြန့်ဝေမှုနှင့် အသုံးပြုမှုကို ဖော်ပြသော်လည်း ဘာသာစကားရှင်သန်မှုကို အပြည့်အဝအကဲဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဘာသာစကားသန်းခေါင်စာရင်းအပြည့်အစုံကို အစားမထိုးနိုင်ပါ။ Sylheti၊ Chittagonian၊ Noakhali နှင့် Rangpuri ကဲ့သို့သော ဒေသသုံးဘင်္ဂလားဘာသာပုံစံများကို မိသားစု၊ နေ့စဉ်ဒေသဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် အဓိကအသုံးပြုကြသည်။ Sylheti တွင် သမိုင်းဝင် စာရေးသားမှုနှင့် စာပေအစဉ်အလာလည်း ရှိသည်။ ယင်းဘာသာပုံစံများကို သီးခြားနိုင်ငံတော်ဘာသာစကားများအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိပါ။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် နိုင်ငံတော်ဘာသာစကားအပြင် ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာများကိုလည်း ကာကွယ်ပေးသည်။ တန်းတူညီမျှမှုနှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတားမြစ်ချက်တို့သည် ဘာသာစကားအသုံးပြုခွင့်နှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတစ်ဝန်း အသိအမှတ်ပြုမှုတူညီသော လူနည်းစုတွဲဖက်တရားဝင်ဘာသာစကားစနစ်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိပါ။ Chakma၊ Marma၊ Kokborok သို့မဟုတ် Tripura၊ Garo၊ Khasi၊ Manipuri၊ Santali၊ Kurukh၊ Mundari၊ Rakhine နှင့် အခြားဒေသခံဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများသည် အထူးသဖြင့် Chittagong Hill Tracts နှင့် Mymensingh၊ Sylhet၊ Rajshahi၊ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ 1987 ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဘာသာစကားဥပဒေအရ အစိုးရရုံးများ၊ အစိုးရတစ်ပိုင်းအဖွဲ့အစည်းများ၊ တရားရုံးများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရအဖွဲ့များသည် မှတ်တမ်း၊ စာပေးစာယူ၊ တရားရုံးတင်ပြချက်နှင့် အခြားဥပဒေဆိုင်ရာလုပ်ဆောင်ချက်များကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဘင်္ဂလားဘာသာဖြင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားအစိုးရများနှင့် စာပေးစာယူခြင်းကို ခြွင်းချက်ပေးထားသည်။ ဥပဒေအရ အခြားဘာသာစကားဖြင့် တင်သွင်းသော လျှောက်လွှာ သို့မဟုတ် အယူခံသည် အကျုံးမဝင်နိုင်ပါ။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ချက်သည် နားလည်ရန်ကူညီနိုင်သော်လည်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ကွဲလွဲပါက စစ်မှန်သော ဘင်္ဂလားစာသားကို အာဏာတည်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ပညာရေးတွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားသင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ဘုတ်အဖွဲ့၊ မူလတန်းပညာရေးညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာနတို့သည် ဘင်္ဂလားဘာသာကို ပုံမှန်သင်ကြားရေးဘာသာအဖြစ် အသုံးပြုကြပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်လည်း သင်ရိုးများရှိသည်။ Chakma၊ Marma၊ Garo၊ Tripura နှင့် Sadri အပါအဝင် ဘာသာစကားများအတွက် ဘာသာစုံသင်ထောက်ကူပစ္စည်းများ ရရှိနိုင်သည်။ မူလတန်းနှင့် မူကြိုပညာရေးတွင် ထိုသင်ကြားမှုများ တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး 2022 ခုနှစ်တွင် မူလတန်းပညာရေးအုပ်ချုပ်ရေးက တိုင်းရင်းသားကလေးများအတွက် ဘာသာစကားငါးမျိုးဖြင့် စာအုပ် 219,364 အုပ် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ရရှိနိုင်မှုသည် ကျောင်း၊ ဒေသ၊ ဆရာနှင့် သင်ထောက်ကူပစ္စည်းများအပေါ် မူတည်ပြီး ဘာသာစကားနှင့် အတန်းအဆင့်အားလုံးကို မလွှမ်းခြုံပါ။ BTV သည် ဘင်္ဂလားနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် နေ့စဉ်သတင်းအစီအစဉ် ကိုးကြိမ် ထုတ်လွှင့်သည်။ Bangladesh Betar ၏ ပြည်ပဝန်ဆောင်မှုတွင် ဟိန္ဒီ၊ အူရဒူ၊ နီပေါနှင့် အာရဗီဘာသာများကိုလည်း အသုံးပြုသည်။ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာမီဒီယာတွင် လူနည်းစုဘာသာစကားများအတွက် တန်းတူဝန်ဆောင်မှုပေးမှုကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိပါ။ ဒေသခံနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအခြေပြု ဝန်ဆောင်မှုများက အချို့လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိခင်ဘာသာစကားအင်စတီကျုသည် လူမျိုးဘာသာစကားများကို သုတေသနပြုပြီး ထိန်းသိမ်းဖွံ့ဖြိုးရေးကို ပံ့ပိုးသည်။ Multiling Cloud သည် တိုင်းရင်းသားဘာသာစကား၊ စာသားပြောင်းရေးနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှတ်တမ်းတင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတော်ဒစ်ဂျစ်တယ်မော်ကွန်းတိုက်ဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ လူမျိုးစုငယ်များ ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် Chittagong Hill Tracts ရေးရာဝန်ကြီးဌာနတို့က ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို မြှင့်တင်သော်လည်း ဘာသာစကားကို အလိုအလျောက် နိုင်ငံတော်အဆင့်အတန်းပေးခြင်းမဟုတ်ပါ။ ဘင်္ဂလားဘာသာကို တရားဝင်အသုံးပြုရန် အထူးဘာသာစကားကြေးမရှိပါ။ ပုဂ္ဂလိကဘာသာပြန်နှင့် စကားပြန်ဝန်ဆောင်မှုများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူနှင့် အခြေအနေအလိုက် ကုန်ကျစရိတ်ရှိနိုင်သည်။