ပိူင်မၢႆၵၢၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းပင်ၵလႃးတေႇ

ပိူင်တူဝ်လူင်ၵုမ်းႁူင်းၵၢၼ်ပုဂ္ဂလိၵ၊ ႁၢၼ်ႉ လႄႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉ/ႁူင်းၵၢၼ်။ ရုံးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ရုံပိမ်းလိၵ်ႈလုံခြုံရေး၊ ႁူင်းၵၢၼ်တၢင်းတပ်ႉ လႄႈမၢင်ႁူင်းပၢႆးႁဵၼ်း/ၵူတ်ႇသုတေသနဢမ်ႇၵိၼ်ငိုၼ်း ပႃးၼႂ်းၸုမ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႂ်ႉပိူင်တၢင်ႇ။ ၵၢၼ်ၼႂ်း Export Processing Zone ၸႂ်ႉ Bangladesh EPZ Labour Act 2019 လႄႈပိူင် BEPZA။ ဢမ်ႇမီးပိူင်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းရုံး/ဝဵင်းၼႂ်းၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႈၼႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၶေႃႈတွပ်ႇတႅတ်ႈတေႃးၸၢင်ႈပႅၵ်ႇၸွမ်းသႅၼ်းႁူင်းၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်၊ သႅၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ service rules လႄႈသုၼ်ႇ union/ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းႁူမ်ႈ။ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ် ဢမ်ႇတႅၼ်းသုၼ်ႇလႆႈၸွမ်းပိူင်။ ပိူင်မၵ်းမၼ်ႈ apprentice၊ substitute၊ temporary၊ casual၊ permanent လႄႈ seasonal workers။ မိူဝ်ႈတႄႇၵၢၼ် ၸဝ်ႈၵၢၼ်လူဝ်ႇပၼ်လိၵ်ႈတႄႇၵၢၼ် လႄႈဝႂ်မၢႆတူဝ်မီးႁၢင်ႈ၊ သိမ်းၽိုၼ်မၢႆၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ပၼ် service book ဢၼ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်ၸၢႆႇ။ service rules ၸၢင်ႈပၼ်ၶေႃႈႁႄႉၵႅတ်ႇတူဝ်ၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ၼမ်လိူဝ်ပိူင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈလူဝ်ႇယိုၼ်ယၼ်တီႈ Chief Inspector ဢမ်ႇၼၼ် DIFE။ probation ပုၵ်ႈပိူင် 6 လိူၼ်တႃႇၵၢၼ်လိၵ်ႈ၊ 3 လိူၼ်တႃႇၵၢၼ်တၢင်ႇ၊ ၽူႈမီးၽီၵၢၼ်ၸၢင်ႈတိူဝ်းထႅင်ႈ 3 လိူၼ် သင်ပိူင်ၶႂၢင်ႉ။ ၶၢဝ်းႁဵတ်းပုံမှန် 8 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇဝၼ်း၊ 48 တေႃႇဝူင်ႈ။ ၵၢၼ်ထႅမ်ၸၢင်ႈတိူဝ်းထိုင် 10 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇဝၼ်း၊ 60 တေႃႇဝူင်ႈ၊ ပျမ်းမျှ 56 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇဝူင်ႈၼႂ်းပီ။ လိုဝ်ႈဢေႇသုတ်း 30 မိၼိတ်ႉလင်ႁဵတ်းလိူဝ် 5 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ 1 ၸူဝ်ႈမူင်းလင်လိူဝ် 6 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ႁူင်းၵၢၼ်/တီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပုၵ်ႈပိူင်ပၼ်ဝၼ်းလိုဝ်ႈဝူင်ႈ 1၊ ႁၢၼ်ႉလႄႈႁူင်းၵၢၼ်တၢင်ႇပၼ် 1 ဝၼ်းပၢႆ။ ၵၢၼ်ထႅမ်ၸၢႆႇ 2 ၵမ်းၵႃႈႁႅင်းအခြေခံ ပႃးၵႃႈၸွႆႈ dearness၊ ၵႃႈၸွႆႈ ad hoc ဢမ်ႇၼၼ်ၵႃႈႁႅင်းၵမ်ႉပွတ်းၸွမ်းပိူင်။ ဝၼ်းလိုဝ်ႈၸွမ်းပိူင်မီး 10 ဝၼ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း လႄႈ 14 ဝၼ်းပၢႆးယူႇလီလႆႈငိုၼ်းတေႃႇပီ၊ sick leave လူဝ်ႇဝႂ်မေႃယႃ။ earned leave တႃႇၵူၼ်းယႂ်ႇတီႈႁူင်းၵၢၼ်၊ ႁၢၼ်ႉ၊ ႁူင်းၵၢၼ် လႄႈရူတ်ႉလမ်းတၢင်း ပုၵ်ႈပိူင် 1 ဝၼ်းတေႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် 18 ဝၼ်း၊ ဝၼ်းပွႆး 13 ဝၼ်းလႆႈငိုၼ်းတေႃႇပီ။ ၶၢဝ်းၸၢႆႇဢမ်ႇလိူဝ်လိူၼ်၊ ၵႃႈႁႅင်းပုၵ်ႈပိူင်ၸၢႆႇၼႂ်း 7 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လင်ယဝ်ႉၶၢဝ်း။ ငိုၼ်းယุตိၵၢၼ်ပုၵ်ႈပိူင်ၸၢႆႇၼႂ်း 30 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၸၢႆႇငိုၼ်းသႅင်၊ cheque၊ bank ဢမ်ႇၼၼ် digital မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယွၼ်း၊ ထွၼ်ငိုၼ်းလႆႈၵူၺ်းၸွမ်းပိူင်။ ၶၼ်တႅမ်ႇသုတ်းမႃးတီႈ Gazette ၸွမ်းၵၢၼ်၊ ၸၼ်ႉ လႄႈၼႃႈတီႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းလဵဝ်။ ဢၼ်တႅၵ်ႈလႆႈ: Gazette garment 2023 မၵ်းၵႃႈႁႅင်းတႅမ်ႇသုတ်း BDT 12,500 တေႃႇလိူၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈၸၼ်ႉ လႄႈၵႃႈၸွႆႈလူဝ်ႇၵူတ်ႇထတ်း။ ႁ้ามၸၢင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယုတႂ်ႈ 14။ လူမ်းယႂ်ႇဢႃႇယု 14 ထိုင်တႂ်ႈ 18 ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈမိူဝ်ႈမီးဝႂ်ပၢႆးႁႅင်းတီႈမေႃယႃမၢႆပၢႆး လႄႈဝႂ်မၢႆတူဝ်၊ မီးပိူင်ႁ้ามၵၢၼ်ၽေး။ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ သုၼ်ႇယူႇသဝ်း၊ Safety Committee၊ တီႈယႃယူး လႄႈတီႈလဵင်ႉလုၵ်ႈၶိုၼ်ႈၵိုၵ်းၶၼ်တမ်းပိူင်တီႈႁူင်းၵၢၼ်။ ၸဝ်ႈၵၢၼ်လူဝ်ႇလၢတ်ႈၽေးဢၼ်ပိူင်မၵ်းမၼ်ႈတီႈ DIFE လႄႈ Department of Labour ၼႂ်း 2 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ငိုၼ်းၸွႆႈၽေး/တၢႆၸွမ်း Act၊ ၶေႃႈယွၼ်းငိုၼ်းပုၵ်ႈပိူင်မီးဝၼ်းပိတ်း 2 ပီ။ ပိူင်မႄး လႄႈ Rules ၵေႃႈပႃးၵၢၼ်ႁႅင်း/ၵၢၼ်ၵေႃႇ၊ ၸႅၵ်ႇၽႄႈ၊ မၢႆမႅပ်ႈ၊ ၵၢၼ်မႄႈ လႄႈၶွင်တိူင်ႇတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မီးသုၼ်ႇတင်ႈ/ၶဝ်ႈ union။ ၵူၼ်း 20 ၵေႃႉၶိုၼ်းယွၼ်းတင်ႈလႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈလူင်းပၢႆးၸိုဝ်ႈယင်းၶိုၼ်ႈၵိုၵ်းၶၼ်ၵူၼ်းၸွမ်းၼပ်ႉႁူင်းၵၢၼ်၊ Department of Labour ၸတ်းၵၢၼ်။ Union လဵဝ်ပဵၼ် collective bargaining agent; မီးလၢႆ union ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်းလပ်း။ Agent ပုၵ်ႈပိူင်လူဝ်ႇလႆႈသဵင်ၵမ်ႉတီႈဢေႇသုတ်း 1/3 ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၶေႃႈၽိတ်းၵၢၼ်ၸုမ်း ၵႂႃႇၸွမ်းလိၵ်ႈလၢတ်ႈ၊ ၵွင်ႇၵႄႈ ဢမ်ႇၼၼ်လွင်ႈၵၢင်၊ မိူဝ်ႈဢမ်ႇယဝ်ႉ မီးလိၵ်ႈယိုၼ်ယၼ်၊ လင်ၼၼ်ႉ strike/lockout notice။ ပုၵ်ႈပိူင် strike ဢမ်ႇၼၼ် lockout တႄႇလင် notice 7–14 ဝၼ်း၊ ႁူင်းၵၢၼ်မႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်းမီးပိူင်ႁ้ามၼႂ်း 2 ပီႁူဝ်တူၵ်း။ ႁ้ามၵၢၼ်ဢမ်ႇတရား လႄႈတုမ်ႉတွပ်ႇယွၼ်ႉ union။ ပိူင် industrial relations ဢၼ်မႄးၵေႃႈၵုမ်း domestic၊ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ဝၼ်း၊ ၶၢဝ်း၊ digital-platform workers တႃႇယိူင်းဢၢၼ်းမၵ်းမၼ်ႈ။ ၶေႃႈတိူင်ႇတူဝ်ၵူၼ်းၸွမ်းမတ်တႃ 33 ပုၵ်ႈပိူင်တႄႇၸွမ်းလိၵ်ႈထိုင်ၸဝ်ႈၵၢၼ်ၼႂ်း 30 ဝၼ်း။ ၸဝ်ႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇ၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လၢတ်ႈ လႄႈပၼ်ၶေႃႈတႅပ်းၼႂ်း 30 ဝၼ်း။ သင်ပူၼ်ႉဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇႁပ်ႉၶေႃႈတႅပ်း၊ ပုၵ်ႈပိူင်တၢင်ႇ Labour Court ၼႂ်း 30 ဝၼ်းၵမ်းၼႃႈ။ ၶေႃႈတိူင်ႇ မတ်တႃ 33/ၶေႃႈယွၼ်းဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၢတ်ႈတရားရုံး။ DIFE LIMA ႁပ်ႉၶေႃႈၵႃႈႁႅင်းဢမ်ႇၸၢႆႇ၊ ထွၼ်ၵၢၼ်ဢမ်ႇတရား၊ ၶၢဝ်း၊ ဝၼ်းလိုဝ်ႈ၊ ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ မႄႈ၊ ၵၢၼ်ႁႅင်း/ၵၢၼ်ၵေႃႇ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ Safety Committee။ ၶေႃႈတိူင်ႇ DIFE ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၢတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႄႉၸိုဝ်ႈတဵမ်၊ hotline 16357၊ ပိူင်ၵၢၼ်ဝႆႉယိူင်း 30 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ Labour Court မီးသုၼ်ႇတႅပ်းတတ်ႈၵၢၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ် Act ၵုမ်း။ ၶေႃႈယွၼ်း Labour Appellate Tribunal ပုၵ်ႈပိူင်ၸူဝ်ႈ 60 ဝၼ်း၊ ၶေႃႈယွၼ်းၵႃႈႁႅင်း ဢမ်ႇၼၼ်မတ်တႃၶေႃႈတိူင်ႇမၢင်ဢၼ် 30 ဝၼ်း။ Labour Court ၸၢင်ႈပၼ်ၶၢဝ်းတွပ်ႇထိုင် 10 ဝၼ်း၊ တိူဝ်းထႅင်ႈ 7 ဝၼ်း၊ ယိူင်းပၼ်ၶေႃႈတႅပ်း 60 ဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်တိူဝ်းထိုင် 90။ ၶေႃႈယွၼ်းငိုၼ်းၸွမ်းပိူင်ႁႅင်းၵၢၼ်ပုၵ်ႈပိူင်ဢမ်ႇၵႂႃႇတရားရုံးပလၢင်ႈပုံမှန်။ ပိူင်ယุตိၵၢၼ်ပႅၵ်ႇၸွမ်းသႅၼ်းၵူၼ်း/လွင်ႈ။ Retrenchment ပဵၼ်ထွၼ်ယွၼ်ႉၵၢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇ၊ ပိူင် lay-off လႄႈငိုၼ်း retrenchment ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ။ ၵူၼ်းတၢင်းၵၢၼ်၊ ၸဝ်ႈၵၢၼ်ပုၵ်ႈပိူင်ပၼ်ၶေႃႈသတိ 120 ဝၼ်းတႃႇၵူၼ်းၸၢႆႇလိူၼ် ဢမ်ႇၼၼ် 60 ဝၼ်းတႃႇၵူၼ်းတၢင်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ငိုၼ်းတႅၼ်း၊ ပႃးငိုၼ်းၸွႆႈၸွမ်း Act ဢမ်ႇၼၼ် gratuity မိူဝ်ႈၸႂ်ႉလႆႈ။ ၵူၼ်းတၢင်းၵၢၼ်ယွၼ်းထွၼ်ပုၵ်ႈပိူင်ပၼ်ၶေႃႈသတိ 60 ဝၼ်း။ ၵူၼ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း 30 ဝၼ်းသင်ၸၢႆႇလိူၼ်၊ 14 ဝၼ်းသင်တၢင်ႇလၢႆး။ ထွၼ်ယွၼ်ႉၽိတ်းၵၢၼ်လူဝ်ႇလိၵ်ႈၵႂၢမ်းႁႃ၊ ႁႂ်ႈလၢတ်ႈ၊ ၵူတ်ႇၵၢၼ် လႄႈၵူၼ်းၸွႆႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵိုတ်းၵၢၼ်ပႂ်ႉၵူတ်ႇထိုင် 60 ဝၼ်း ၵိုၵ်းငိုၼ်းၸွႆႈ။ ထွၼ်ယွၼ်ႉဢမ်ႇပေႃးမီးႁႅင်း/ယူႇထိုင် ဢၼ်မေႃယႃယိုၼ်ယၼ် ၸၢင်ႈမီးငိုၼ်းၸွႆႈလင်ၶၢဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇ။ ပူၼ်ႉပၢၼ်ယႂ်ႇပုံမှန် 60 ပီ။ မတ်တႃ 33 ယွၼ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်ႈမတ်တႃ 26 မီးၶေႃႈၵမ်ႉဢၼ်ၵႅပ်ႈ မိူၼ် union၊ ၸႂ်မၢႆမႅပ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ႇလႆႈၸွမ်းပိူင်။ ငိုၼ်းလိုၼ်းသုတ်းယင်းၸႂ်ႉပိူင်ၸၢႆႇၼႂ်း 30 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။