घरगुती अंदाजपत्रकासाठी वापरले जाणारे चलन बांगलादेश टाका (BDT) आहे. HIES 2022 मधील राष्ट्रीय सरासरी कुटुंबात ४.२६ सदस्य होते आणि मासिक उपभोगखर्च ३०,६०३ BDT होता; त्यात अन्नासाठी १४,००३ BDT आणि बिगर-अन्न वस्तूंसाठी १६,६०० BDT होते. राष्ट्रीय पातळीवर उपभोगखर्चातील अन्नाचा वाटा ४५.७६%, ग्रामीण भागात ५०.०८% आणि शहरी भागात ३९.७२% होता. घर आणि भाड्याचा वाटा राष्ट्रीय पातळीवर १०.२५%, ग्रामीण भागात ८.७३% आणि शहरी भागात १२.३८% होता; इंधन व प्रकाशाचा वाटा ५.२५% होता. भाडे, ठिकाण, क्षेत्रफळ, कुटुंबाचा आकार, आगाऊ रक्कम, फर्निचर, देखभाल, पाणी आणि स्वच्छता यांमुळे निवासखर्च मोठ्या प्रमाणात बदलू शकतो; देशभर एकच भाडेदर नाही. वीजखर्च सेवा पुरवठादार आणि वापराच्या टप्प्यानुसार बदलतो. जून २०२६ मध्ये DPDC च्या कमी-दाब निवासी सेवेसाठी प्रकाशित दर ०–५० kWh साठी ४.६३ BDT प्रति kWh पासून ६०० kWh पेक्षा जास्त वापरासाठी १७.३५ BDT पर्यंत होते; त्यावर दरमहा प्रति kW ४२ BDT मागणी शुल्क आणि बिलातील इतर शुल्क लागू होऊ शकतात. स्वयंपाकाचा खर्च पाइपद्वारे गॅस किंवा LPG उपलब्धतेवर अवलंबून असतो; डिसेंबर २०२५ मध्ये १२ kg LPG सिलिंडरचा नियमन केलेला दर १,२५३ BDT होता आणि LPG किंमती दरमहा बदलू शकतात. अन्नाच्या किंमती हंगाम, आयात, पीक आणि महागाईनुसार बदलतात; Trading Corporation of Bangladesh बाजारभाव प्रकाशित करते आणि निवडक अनुदानित प्रमाण पुरवते, पण हा सर्वांसाठी किंमतहमीचा कार्यक्रम नाही. वाहतूकखर्च वाहनप्रकार आणि प्रवासावर अवलंबून असतो; अधिकृत भाड्यांसोबत अनौपचारिक किंवा स्थानिक वाटाघाटीचे दरही असतात. ढाका मेट्रोमध्ये एकेरी प्रवासाचे भाडे २० BDT पासून सुरू होते; खासगी वाहनांत इंधन, नोंदणी, कर-टोकन, फिटनेस, परवाना, देखभाल आणि पार्किंग खर्च वाढवतात. २०२० मध्ये एकूण आरोग्यखर्चापैकी ६८.५% खर्च कुटुंबांनी स्वतः केला; औषधे, सल्लामसलत, निदान, रुग्णालयीन सेवा, मातृत्व, आपत्कालीन सेवा आणि वाहतूक यासाठी राखीव निधी हवा. शिक्षणखर्चात प्रवेश, नोंदणी, परीक्षा, शिक्षणशुल्क, पुस्तके, गणवेश, कोचिंग, निवास, वाहतूक, जेवण आणि इंटरनेट यांचा समावेश होतो. HIES 2022 नुसार दरमहा प्रति व्यक्ती शिक्षणखर्चाची सरासरी राष्ट्रीय पातळीवर १,७४५ BDT, ग्रामीण भागात १,१७१ BDT आणि शहरी भागात २,९२७ BDT होती; लागू NCTB शालेय पाठ्यपुस्तके विनामूल्य दिली जातात आणि लक्ष्यित शिष्यवृत्ती सर्वांसाठी नसतात. मोबाइल सेवा, ब्रॉडबँड, उपकरणे, दुरुस्ती आणि पर्यायी वीज यांचा संवादखर्चात समावेश होतो; जानेवारी २०२६ मध्ये BTCL पॅकेजेस २० Mbps साठी दरमहा ३९९ BDT ते १५० Mbps साठी १,५०० BDT पर्यंत होते; जोडणी शुल्क ठिकाणानुसार बदलते. कुटुंबाचा आकार, मुले, वृद्ध आणि दिव्यांगत्व यांमुळे अन्न, शिक्षण, आरोग्य आणि वाहतूकखर्च एकत्र वाढू शकतात; आर्थिक वर्ष २०२५–२६ मध्ये पात्र लाभार्थ्यांसाठी ६५० BDT मासिक विधवा भत्ता यांसारखे भत्ते लक्ष्यित असतात, सार्वत्रिक नाहीत. मनोरंजन खर्च सेवा पुरवठादार, शहर, हंगाम आणि उत्पन्नानुसार बदलतो; HIES मध्ये तो केवळ शिल्लक श्रेणी म्हणून समाविष्ट आहे. वास्तववादी अंदाजपत्रक कुटुंबाच्या स्वरूपापासून आणि ग्रामीण किंवा शहरी संदर्भमानापासून सुरू करा; नंतर BBS CPI किंवा HRI माहिती, BERC दर, TCB किंमती आणि सेवा पुरवठादारांचे चालू शुल्क वापरून किंमती अद्ययावत करा. आगाऊ रक्कम, जोडणी, शालेय वर्षातील खर्च, उपकरणे, फर्निचर, वैद्यकीय घटना आणि हंगामी खर्च स्वतंत्रपणे जोडा; अन्नमहागाई, LPG किंमतबदल, वीजवापर उच्च टप्प्यात जाणे, भाडेबदल, भाडेवाढ आणि अनपेक्षित आरोग्यखर्च लक्षात घेऊन अंदाजपत्रक तपासा.
बांगलादेशातील खर्च
बांगलादेशातील राहणीखर्च कुटुंबाचा आकार, ठिकाण, निवास, अन्न, वाहतूक, आरोग्य आणि शिक्षणाच्या गरजांवर अवलंबून असतो. HIES 2022 नुसार मासिक घरगुती खर्चाची राष्ट्रीय सरासरी ३१,५०० BDT होती; ग्रामीण भागात २६,८४२ BDT आणि शहरी भागात ४१,४२४ BDT होती. या सरासरी सामान्य खर्च दाखवतात, किमान अर्थसंकल्प नव्हे; सध्याच्या किंमती आणि प्रत्येक कुटुंबाचे एकवेळचे खर्च जोडून त्या अद्ययावत कराव्यात.
Tip
बांगलादेशातील अर्थसंकल्प राष्ट्रीय सरासरीवरच नव्हे तर आपल्या कुटुंबाच्या आणि ठिकाणाच्या वास्तवावर उभारा. निवास, अन्न, आरोग्य आणि वाहतुकीला प्राधान्य द्या; मग शिक्षण, संवाद आणि अनियमित खर्च जोडा. वैद्यकीय देयके, हंगामी किंमती, LPG मधील बदल आणि वीजदराचा पुढील टप्पा यांमुळे ठरावीक मासिक आराखडा पटकन ओलांडला जाऊ शकतो, म्हणून स्वतंत्र राखीव निधी ठेवा.

