ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄၽူႈသိုဝ်ႉ တီႈ မိူင်းပင်ႊၵလႃးတဵတ်ႈ

Consumers’ Right Protection Act, 2009 ႁၢမ်ႈၵၢၼ်ၼင်ႇၶၢႆၶူဝ်းၶွင် ဢမ်ႇၼၼ်ယႃႈယႃဢၼ်ၶူပ်းပၼ်၊ ပွမ် ဢမ်ႇၼၼ်ပူၼ်ႉဝၼ်းသုတ်း၊ ၵဵပ်းၵႃႈၼမ်သေၵႃႈဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၼႄဝႆႉ၊ ၸႂ်ႉၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႅၼ်၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈၼမ်ႉၼၵ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်တႅၵ်ႈ၊ လႄႈဢမ်ႇပၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးၸွႆႈၸွမ်းၵတိ။ လိၵ်ႈတိတ်းၶူဝ်းၶွင်ၵမ်ႈၼမ်လူဝ်ႇၼႄၶေႃႈမုၼ်း ၼင်ႇၼမ်ႉၼၵ်း ဢမ်ႇၼၼ်ပမာဏ၊ ၶူဝ်းၽွင်၊ လွင်ႈၸႂ်ႉ၊ ၵႃႈၶၢႆၶိုၼ်းသုင်သုတ်း၊ ဝၼ်းႁဵတ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၸႅတ်ႈပႅတ်ႈၶူဝ်း၊ လႄႈဝၼ်းပူၼ်ႉ။ ၵူႇမၼီႈထုၵ်ႇလူဝ်ႇၼႄၵႃႈၶူဝ်းၶွင် ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးၸွႆႈမိူဝ်ႈလူဝ်ႇ။ ၸွမ်းၵၢၼ်ၽိတ်း၊ Act မီးၶေႃႈတၢင်းတူၵ်းထောင်ထိုင် 1 ထိုင် 3 ပီ၊ ၵႃႈပၢ fine မွၵ်ႈ Taka 50,000 ထိုင် Taka 200,000၊ လႄႈၸၢင်ႈယึတ်းဢမ်ႇၼၼ်သိမ်းၶူဝ်းၶွင်၊ ၵၢၼ်ၽိတ်းထပ်းၸၢင်ႈလႆႈပၢ fine ထိုင် 2 တေႃႇၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ။ ၸုမ်းၵုမ်းၵၢၼ်သုၼ်ႇၽူႈသိုဝ်ႉၸၢတ်ႈ (Directorate of National Consumers’ Right Protection, DNCRP) လႄႈ National Consumers’ Complaint Centre ႁပ်ႉၶေႃႈႁွင်ႉၽူႈသိုဝ်ႉၵူႈပိူင်။ ၶေႃႈႁွင်ႉထုၵ်ႇလူဝ်ႇယื่นပဵၼ်လိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တၢင်းလၢႆးၶွမ်း၊ ပႃး receipt ၵၢၼ်သိုဝ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ်လၵ်းထၢၼ်တၢင်ႇပိူင်၊ ၸိုဝ်ႈတဵမ်၊ လိပ်ႈ၊ မၢႆၾူၼ်းၽူႈယื่นလႄႈၶေႃႈမုၼ်းၼႄၽူႈၶၢႆ ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးၸွႆႈ။ ဝၼ်းပိတ်းထမ်ႇမတႃႇပဵၼ် 30 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တင်ႈတႄႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃ။ hotline DNCRP ပဵၼ် 16121၊ ၸႂ်ႉလႆႈ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၶေႃႈႁွင်ႉၵေႃႈယื่นတီႈ nccc@dncrp.gov.bd ဢမ်ႇၼၼ် CCMS တီႈ ccms.dncrp.com။ District Magistrates လႄႈၸုမ်း DNCRP ၽၢႆႇပိုၼ်ႉတီႈ/ၸႄႈဝဵင်းၸၢင်ႈမီးၽွၼ်းၸွမ်း။ ၶေႃႈမုၼ်း DNCRP ဢၼ်ၵူတ်းတူၺ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႃႈယื่นလိၵ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈတရားရုံးၸၢင်ႈယွၼ်းငိုၼ်းမတ်ႉတႃႇထတ်းဢၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်း lab။ ၵၢၼ် DNCRP ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵုမ်းပိူင်လူင် ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ၵူတ်းမၢႆ၊ လႄႈဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈငိုၼ်းၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်။ ပေႃးၶေႃႈႁွင်ႉယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ 25% ၶွင်ပၢ fine ဢၼ်သိမ်းလႆႈ ၸၢင်ႈၸၢႆႇပၼ်ၽူႈႁွင်ႉ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈၽူႈႁွင်ႉပဵၼ်ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ် DNCRP ဢမ်ႇၸႂ်ႈ; ငိုၼ်းၼႆႉပဵၼ်ငိုၼ်းၸွႆႈႁႂ်ႈတင်ႈၶေႃႈႁွင်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၶိုၼ်းၵႃႈသိုဝ်ႉဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ။ ၵၢၼ်တရား civil ၵႅၵ်ႇႁၢင်ႈတီႈ Joint District Judge ၸၢင်ႈယွၼ်းလႅၵ်ႈၶူဝ်း၊ ႁပ်ႉၶိုၼ်း၊ ၶိုၼ်းငိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵႃႈတူတ်ႈထိုင် 5 တေႃႇၶၢႆႈငိုၼ်းဢၼ်ၼႄလၵ်းထၢၼ် ပွၵ်ႈၵႃႈၵူတ်း။ appeal တေႃႇတရား civil ၵမ်ႈၼမ်မီးၶၢဝ်း 90 ဝၼ်း၊ appeal တေႃႇၶေႃႈတႅပ်းတတ်း magistrate ၵမ်ႈၼမ် 60 ဝၼ်း။ ပၢ fine ၽူႈၵုမ်းပိူင်လူင်ဢၼ်ၸၢႆႇၸွမ်းၸႂ် ၵမ်ႈၼမ်လူဝ်ႇပၼ်ၼႂ်း 5 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၶေႃႈႁွင်ႉၵၢၼ်ငိုၼ်းၸႂ်ႉတၢင်းတၢင်းၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ။ လုၵ်ႈၵႃႈၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ငိုၼ်း၊ ၵူႇမၼီႈ finance ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ငိုၼ်းၽႃႈမိုဝ်း ၸၢင်ႈႁွင်ႉၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ဢွၼ်တၢင်း လႄႈၸႂ်ႉ Complaint Cell။ ပေႃးၶေႃႈတွပ်ႇဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်၊ ၵပ်း Bangladesh Bank Customer Interest Protection Centre မၢႆ 16236 ၼႂ်းၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ယื่น email bb.cipc@bb.org.bd၊ form online ဢမ်ႇၼၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်။ လိၵ်ႈယื่นထုၵ်ႇလူဝ်ႇပႃးတူဝ်တၼ်းလႄႈၶေႃႈၵပ်းသိုပ်ႇ၊ လွင်ႈမီးပၼ်ႁႃလီလီ၊ ၶေႃႈတွပ်ႇလိုၼ်းသုတ်းၽူႈပၼ်လႄႈလၵ်းထၢၼ်ၸွႆႈ။ Centre ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇႁပ်ႉၶေႃႈႁွင်ႉဢမ်ႇၼႄၸိုဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးလၢႆးမိုဝ်း၊ လိၵ်ႈဢမ်ႇတဵမ်၊ ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ ၶေႃႈႁွင်ႉၽူႈတၢင်ႇၵေႃႉဢမ်ႇမီးဢမ်းၼၢတ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်လွင်ႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းတရားရုံးယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းၶိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် chargeback ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ။ ၵၢၼ်ဢွၼ်တၢင်းၼႂ်း online၊ ၶေႃႈသဵင်ႈဢမ်ႇတႄႉလႄႈၵဵပ်းၵႃႈၼမ်ပူၼ်ႉ ၸၢင်ႈယื่นတီႈ DNCRP ပဵၼ်လိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် CCMS။ သိမ်းၶေႃႈၸိၵ်း၊ လၵ်းထၢၼ်ၸၢႆႇငိုၼ်း၊ ၸိုဝ်ႈၽူႈၶၢႆ၊ ၶေႃႈၵႂႃႇသူင်ႇ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းလႄႈလၵ်းထၢၼ်ဝႃႈဢမ်ႇပၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇသူင်ႇ။ ၶေႃႈၽိတ်းၵၢၼ်ၸၢႆႇ ဢမ်ႇၼၼ် mobile finance ၵေႃႈထုၵ်ႇလူဝ်ႇႁွင်ႉၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸၢႆႇ၊ ယဝ်ႉ Bangladesh Bank။ ၶေႃႈႁွင်ႉ telecom ဢမ်ႇၼၼ် internet တႄႇတီႈ operator၊ ယဝ်ႉၸင်ႇ Bangladesh Telecommunication Regulatory Commission။ ၶေႃႈထၢင်ႇၽိတ်းၵူတ်း ဢမ်ႇၼၼ်လႅၼ် online ၸၢင်ႈႁၢႆးငၢၼ်းတီႈ Bangladesh Police ၽၢႆႇ Online GD၊ ၸႂ်ႉ 999 မိူဝ်ႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ။ ၽူႈၵုမ်းၽၢႆႇၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄၽူႈသိုဝ်ႉ ၵုမ်းၵၢၼ်ပၼ်ႁႃတၢင်ႇပိူင်။ Bangladesh Energy Regulatory Commission မၵ်းမၼ်ႈႁႂ်ႈ licensee ၵူႈၵေႃႉမီး complaint centre၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ၶေႃႈႁွင်ႉႁႅင်းၵႆႉတႄႇတီႈၽူႈပၼ်၊ ယဝ်ႉၵႂႃႇ BERC တၢင်းၾူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်လိၵ်ႈ။ BERC ၼႄ +880255110308 လႄႈ 09:00–17:00၊ လႄႈ chair.berc.bd@gmail.com တႃႇၽူႈသိုဝ်ႉ။ ၶေႃႈႁွင်ႉလွင်ႈလွတ်ႈၽေးၶဝ်ႈၽၵ်း ယื่นလႆႈတီႈ Bangladesh Food Safety Authority မၢႆ toll-free 16155၊ 08:00 ထိုင် 24:00။ Bangladesh Standards and Testing Institution ႁပ်ႉၶေႃႈႁွင်ႉလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ၊ တႅတ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းလႄႈႁေႃႇၶူဝ်း တၢင်း hotline 16119 လႄႈ dg@bsti.gov.bd။ Directorate General of Drug Administration ႁပ်ႉၶေႃႈႁွင်ႉယႃႈယႃဢမ်ႇမၢႆၸိုဝ်ႈ၊ ပွမ်၊ ဢမ်ႇလီၸၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ်ပႅတ်ႈသႂ်ႇၽိတ်း။ ၶေႃႈႁွင်ႉၽၢႆႇသုၼ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူတ်းတူၺ်း ဢမ်ႇၼၼ်သူင်ႇတေႃႇ Ministry of Health ဢမ်ႇၼၼ် Directorate General of Health Services လူၺ်ႈ DNCRP၊ ၵူၺ်းၵႃႈၶေႃႈၵူတ်းတူၺ်းဢၼ်လႆႈ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၶေႃႈမႄးလွင်ႈတႃႇပၼ်ႁႃ healthcare ၵူႈပိူင်။ ၶေႃႈႁွင်ႉၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၵၢၼ်လႄႇ ယื่นတီႈစနစ်ႁွင်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ Bangladesh Tourism Board၊ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းၵႄႈ 30 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈၶၢဝ်း appeal 20 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၶေႃႈႁွင်ႉၽၢႆႇလေႃႇႁိူဝ်းလႄႈၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၵႂႃႇ Civil Aviation Authority of Bangladesh grievance system လႄႈၽူႈ appeal။ ၶေႃႈယွၼ်းငိုၼ်းၶိုၼ်း booking ပုဂ္ဂလိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၶေႃႈၸိၵ်းတရားၶိုၼ်ႈၵပ်းၽူႈပၼ်၊ ၽူႈၵုမ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈလႄႈတၢင်းလိူၵ်ႈ civil law၊ ၼႂ်းၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ၵူတ်းတူၺ်းယဝ်ႉဢမ်ႇမီးစနစ် EU ပၢႆးလႄႇပွတ်းပွတ်းလွင်ႈၵိုတ်း booking ၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉတၢင်းၵႂၢင်ႈ။ ၶေႃႈႁွင်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မၵ်းမၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ভোক্তা-অধিকার সংরক্ষণ আইন, ২০০৯၊ জাতীয় ভোক্তা-অভিযোগ কেন্দ্র၊ ভোক্তা-বাতায়ন လႄႈ CCMS။