বাংলাদেশত কলাৰ বাবে কোনো একক সামগ্ৰিক ব্যৱস্থা বা শিল্পীৰ বাবে সাধাৰণ পেছাগত অনুজ্ঞাপত্ৰ নাই। সাংস্কৃতিক প্ৰশাসনৰ মন্ত্ৰালয়ে (Ministry of Cultural Affairs) সাংস্কৃতিক প্ৰশাসনৰ সমন্বয় কৰে; ক্ষেত্ৰভেদে বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠান দায়বদ্ধ। ৰাষ্ট্ৰীয় কলা একাডেমী (Bangladesh Shilpakala Academy)-য়ে দেশজুৰি সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী, প্ৰশিক্ষণ, প্ৰদৰ্শন আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থা কৰে। আঞ্চলিক আৰু জিলা একাডেমীসমূহেও সংগীত, নৃত্য, আবৃত্তি, থিয়েটাৰ আৰু চিত্ৰকলাৰ সুযোগ দিয়ে। National Art Gallery, Bangladesh National Museum আৰু University of Dhaka-ৰ Faculty of Fine Art দৃশ্যকলাৰ মুখ্য প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত পৰে। Bengal Foundation, ব্যক্তিগত গেলেৰী, Chhayanaut, Pathshala, Drik, Chobi Mela আৰু Dhaka Art Summit-এ সহায়, শিক্ষা, প্ৰদৰ্শনী, আলোকচিত্ৰ আৰু উৎসৱৰ জৰিয়তে চৰকাৰী ব্যৱস্থাৰ পৰিপূৰক ভূমিকা লয়। Rabindra Sangeet, Nazrul Sangeet, Baul, লোকসংগীত, ধ্ৰুপদী সংগীত আৰু সমসাময়িক সংগীত ইয়াৰ পৰিচয়বাহী সংগীতধাৰাসমূহৰ ভিতৰত পৰে। সাহিত্য প্ৰধানকৈ বাংলাত, লগতে ইংৰাজী আৰু অন্যান্য স্থানীয় ভাষাত ৰচিত হয়। বাংলা ভাষাৰ একাডেমী (Bangla Academy)-য়ে গৱেষণা কৰে, কিতাপ প্ৰকাশ আৰু বিক্ৰী কৰে, সাহিত্য বঁটা দিয়ে আৰু Amar Ekushey Book Fair আয়োজন কৰে। চলচ্চিত্ৰৰ ভিতৰত চিনেমা, তথ্যচিত্ৰ আৰু স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি অন্তৰ্ভুক্ত। Bangladesh Film Development Corporation-এ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ আৰু প্ৰযোজনাৰ আন্তঃগাঁথনিক সহায় কৰে; Bangladesh Film Archive-এ চলচ্চিত্ৰ-সম্পৰ্কীয় সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰে; আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰমাণীকৰণ ব’ৰ্ডে (Bangladesh Film Certification Board) ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শনৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত ছবিৰ পৰ্যালোচনা আৰু প্ৰমাণীকৰণ কৰে। চলচ্চিত্ৰ প্ৰমাণীকৰণে কপিৰাইট, প্ৰযোজনা বা মালিকীস্বত্বৰ ঠাই নলয়। শিক্ষা আৰু প্ৰৱেশৰ সুযোগ কলাক্ষেত্ৰ অনুসৰি বেলেগ: বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নিজা ভৰ্তিৰ চৰ্ত থাকে, আনহাতে একাডেমী, মুকলি আহ্বান, অডিশ্বন, প’ৰ্টফ’লিঅ’, কৰ্মশালা, গোট আৰু ব্যক্তিগত পাঠ্যক্ৰমে বিভিন্ন প্ৰৱেশপথ দিয়ে। খৰচ, মাচুল, কমিছন, পাঠ্যক্ৰমৰ মাচুল, সামগ্ৰী আৰু প্ৰযোজনাৰ খৰচ, লগতে সময়সীমা সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট প্ৰতিষ্ঠান বা প্ৰকল্পই নিৰ্ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ কপিৰাইট কাৰ্যালয়ে (Copyright Office Bangladesh) সৃষ্টিকৰ্মৰ অনলাইন পঞ্জীয়ন আৰু 15 দিনৰ ভিতৰত অতিৰিক্ত কাগজী নথি জমা দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। নাগৰিক তথ্যত 1,000 BDT পঞ্জীয়ন মাচুল, 30 দিন অপেক্ষা আৰু নথি সম্পূৰ্ণ হ’লে তাৰ পিছত সৰ্বাধিক 60 কৰ্মদিনৰ কথা উল্লেখ আছে। কেৱল প্ৰদৰ্শনী বা প্ৰকাশনৰ তুলনাত লিখিত অনুজ্ঞাপত্ৰ, কমিশ্যন, পুনৰুৎপাদন, প্ৰদৰ্শন আৰু স্ক্ৰীনিঙৰ চুক্তিয়ে অনুমোদিত ব্যৱহাৰ অধিক স্পষ্ট কৰে। সংগ্ৰহালয়, পুথিভঁৰাল, আৰ্কাইভ আৰু ব্যক্তিগত সংগ্ৰহে কলা, চলচ্চিত্ৰ, আলোকচিত্ৰ, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰে, কিন্তু সকলোতে জনসাধাৰণৰ প্ৰৱেশ নাথাকে। বিশেষকৈ ডিজিটেল ৰূপত জন্ম হোৱা সৃষ্টিকৰ্ম, স্বতন্ত্ৰ সংগীত, আৰু আঞ্চলিক বা খিলঞ্জীয়া চৰ্চাৰ ক্ষেত্ৰত দীৰ্ঘম্যাদী সংৰক্ষণ, উৎস-ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰৰ অধিকাৰত ঘাটতি আছে। গেলেৰী, সংগ্ৰহ, নিলাম আৰু উৎসৱসমূহকে ধৰি কলাবজাৰ বহুলাংশে ব্যক্তিগত আৰু ঢাকাকেন্দ্ৰিক। কিবা কিনা-বেচা কৰোঁতে প্ৰামাণিকতা, উৎস-ইতিহাস, কমিছন, পুনৰুৎপাদনৰ অধিকাৰ আৰু প্ৰযোজ্য কৰ, আমদানি বা ৰপ্তানিৰ বিষয় পৰীক্ষা কৰা উচিত।
বাংলাদেশত কলা
বাংলাদেশৰ কলাৰ ভিতৰত দৃশ্যকলা, সংগীত, সাহিত্য, চলচ্চিত্ৰ, থিয়েটাৰ, নৃত্য, স্থাপত্য, নক্সা, আলোকচিত্ৰ আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিকৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত। কলাৰ ক্ষেত্ৰখন বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ, কিন্তু প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মাজত সমন্বয় সীমিত আৰু কাৰ্যকলাপ ঢাকাত অধিক কেন্দ্ৰীভূত। বিশ্ববিদ্যালয়, একাডেমী, কৰ্মশালা, গোট, গেলেৰী, প্ৰকাশক, উৎসৱ, মুকলি আহ্বান আৰু অনানুষ্ঠানিক অনুশীলনৰ জৰিয়তে অংশগ্ৰহণৰ সুযোগ আছে।
Tip
বাংলাদেশত কলাক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশৰ পৰিকল্পনা কলাৰ ধৰণ, প্ৰৱেশপথ আৰু লক্ষ্য অনুসৰি কৰক: আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয় উপযোগী হ’ব পাৰে; প্ৰকল্পভিত্তিক বা ব্যৱহাৰিক সুযোগৰ বাবে কৰ্মশালা, গোট, মুকলি আহ্বান আৰু উৎসৱ অধিক উপযোগী। ব্যৱস্থা খণ্ডিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা ধৰি ঢাকাৰ লগতে আঞ্চলিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহো পৰীক্ষা কৰক, কিয়নো স্থানভেদে সুযোগ আৰু প্ৰৱেশৰ সুবিধা যথেষ্ট বেলেগ। কোনো সৃষ্টিকৰ্ম প্ৰকাশ, পৰিৱেশন, বিক্ৰী বা ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰদৰ্শনৰ আগতে ব্যৱহাৰৰ অধিকাৰ, খৰচ, সময়সীমা আৰু দায়িত্ব লিখিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰক।

