Азербайджан кегийчу мохкахь къаьсттина дукха тайп-тайпана ландшафташ йолуш ду. Лаьмнаш, хӀордийна дӀаьхна къоаламаш, хьуьнарш, дехко, хӀордийна хьуьнарш, лоамаш а Каспийски хӀов а тайп-тайпана Ӏенаш, хьайбанаш а къамелан гӀуллакхаш а латта. Экологин хьал (ətraf mühit) боху азербайджанан термин ду. Экологин менеджмент чу йогӀу юьхь, хи, лаьмнаш, хьайбанаш, хьуьнарш, лӀамаш, къоаламаш, природан ресурсаш а, къайлаха а промышленностан тӀе а кхоллар. Каспийски хӀов (Xəzər dənizi) Азербайджанан экологин хьалахь коьрта ду. Пачхьалкхан хьал, хин хьалехь тӀехьоьцу, береган гӀуллакх, чоьпашца ловзар а, хӀордийна хьуьнаршна зен а природана а берегехь дехкина нахана а тӀе ца кхоллар ду. Хи дуьйна ду хьайбанашца, хӀордийна хин хьайоца, лаьмнийн хи, кӀезиг дождинца а лаьмнийн лаьттанца а. Хи цхьана пачхьалкашна юккъехь йола рекашца дӀаьхна ду, а къоаламаш хи кӀезиг йолуш ду, цуьнан хьалха хи латтор, хьайо, ца кхоллар а хӀусамийн хи кхоллар а атта хила деза. Юьхьан хьал тӀеоьцу гӀуллакхаш, хӀусамийн хьайо, сохтуш къоалам, промышленность а нефть а газаца болу гӀуллакх. БакӀан хьал, промышленни районан, жима къоаламийн, лаьмнийн посёлкаш а, марзо йолчу береган меттигаш а юккъехь йоккха башхалла хила тарло. Къоаламаш лелош ду хӀусамийн меттигашкахь йола публични службаца я заказан операторшца, амма гӀуллакхан хьал а, бөлшекан имконаш а меттигашкахь тайп-тайпана ю. Къоалам кӀезиг карладаккха, хӀитта хӀума дӀа ца вала, батарейкаш, маслаш, химикаташ а электронни хӀумаш а кхетамечу къоаламца цхьана ца латта — рециклинг кӀезиг йолчу меттигашкахь а зен кӀезиг дечу гӀуллакхаш ду. Азербайджан природан хьайо йоьллу национальни паркех, пачхьалкхан заповедникех, хьуьнрийн контролех, лаьттан а природан ресурсийн а лелош йолу къоьллашца. Цу гӀуллакхашца лаьмнийн хьуьнарш, хӀордийна хьуьнарш, степан меттигаш, цӀенан гӀайбенаш, къаьсттина хьайбанаш а Ӏенаш а ларйо. Природана тӀе кхоллар тарлучу проектешна экологин хьалха хьайо, разрешенеш, мониторинг я меттигаш карладаккхар деза хила тарло. Амма гӀуллакхан хьалха хьайо хила йиш ю планировани, кхоллама масъулият, къоьлла хьайо, кхолламийн хьалелла информаци а юкъараллин кхетам а тӀехьоьцуш. Климатан хьалехь тӀехьоьцу тӀехьоьца кхолла хьокха, хи кӀезиг хила, хи кхоллам, цӀена хьуьнарш, дӀаьхна дождинан зен, дехко а природан системаш а. ЦӀена энерги, хьайо йоккха хӀусамаш, яххана публични транспорт, хин хьалха лелор а природан меттигаш ларйор а дика йо хьал а денно а.
Экологин хьал Азербайджанахь
Азербайджанан экологин хьалахь Каспийски хӀов, Къилбаседа а Юкъера Кавказ, къоаламаш, Ӏаьржа, хьайбанаш, хӀордийна хьуьнарш а, хьуьнарш а кхолла. Мехкахь нефть йоккха, кӀезигашка гӀуллакх, къоалам, хи ца кхоллар а климатан хьал а природан системашна тӀехьоьцу. Экологин хьайо йозу хӀокху хьалхе: пачхьалкхан органаш, муниципалитеташ, бизнес, юкъаралла а, цхьана керлачу хӀусамаш а.
Tip
Азербайджанахь экологин гӀуллакх дӀа йоло меттиган хьалхе, пачхьалкхан цхьана чек-листаца ца хила. Хьайо хьайна дехкина меттигашкахь хи, къоалам, хӀусамийн хьайо, транспорт а, гӀулакхна гӀуллакх дечу природан меттигаш а. Кхолламаш талла: хи кӀезиг лелор, зен дечу къоаламаш дӀа а латтор, я машинаца гӀуллакхаш кӀезиг дечу.