Felaket yew bûyer o ke jîyanê rojane zaf asteng keno û dibe ke însan, mal, avahî yo muhîtê tabiî xeter de biko. Azerbaycan de rewşê acilî tabiî, teknolojîk yan destê karê însanî de ameyê vîyarnayene. Erdlerz xeterê giring o, çimkî Azerbaycan herêmê erdlerzê aktîf de yo. Lerzê bihêz avahiyan xirab keno, rêyan asteng keno, xizmetan qet keno û tiştanê ke ser ra yeno vîndî keno, hetanî eger erdlerz bixwe zaf dem nêgirewto. Lehî nêzdî robaran, herêmê nizm û cîhanan de ke baranê giran kanalîzasyonî zaf keno de beno. Herêmê çiyan zî paşê baranê giran yan helîyayışê berfî rastê lehîyê zû, sel, kûl û erdşimitışî ameyê. Demê hişk û germ xeterê şewatê giya, daristan û zeviyan zêde kenê. Bayê bihêz şewat zû belav keno; bahozanê derdora Deryaya Kaspî zî rêwîtiya peravan û karê deryayî xeter de danê. Azerbaycan bi çemê gilî zî nas beno; ewan volkanê lavayî yê asayî ra ferq kenê. Pirranê wan taybetiyê tabiî yê veqetî yê, la merdim divê herêmê qedexe yan aşikaro çalakî de nêşo; çimkî derketışê nişanneyî gil, gaz û agir vejê. Qezayê sanayî, bûyerê veguhestinî, şewatê avahiyan û qetiyayışê xizmetan zî dibe ke rewşê acilî bêrê. Karê petrol û gaz, fabrîke, luleyan û avabiyayışê şaristanî yê zaf giran, prosedurê zelal yê ewlehî cîhanê taybetan de zaf giring kenê. Wezareta Rewşanê Acilî, bi ziwanê Azerî Fövqəladə Hallar Nazirliyi, karê sereke yê resqetış, şewat, parastışê sivîl û bersivdayişê felaketî koordîne keno. Jimareya giştî ya rewşê acilî 112 yo; xizmetê taybetî dibe ke bi jimareyanê xo zî peyda bibê. Hişyariyen dibe ke bi idareyan, weşan, têkilîya mobîl, idareyê avahiyan, karfarma, mekteb yan memurê herêmî ra bên şiyayış. Rêberî dibe ke mal de manış, cîhan ra veciyayış, rêyan ra dûr manış, qetkerdişê xizmetan yan şiyayışê zemînê ewle wazê. Malbat xeter kêm kenê eger cîyê hevdîtışî plan kenê, mobilyayê giran muhkem kenê, derîyê ewle nas kenê û amadeneyê lazim yew cî de kom kenê. Mêvan zî divê adresê cîyê manışî û peyvê Azerî yan Rusî yê ke cîhanî rê şirove kenê bizanê.
Azerbaycan de felaketî
Azerbaycan de erdlerz, lehî, erdşimitış, şewatê daristanî, hewayê xirab û acilîyê dinê yê tabiî yan destê însanî ameyê vîyarnayene. Amadebiyayış bi gelemperî nas kerdişê xeterê herêmî, peyrewkerdişê hişyariyê fermî û hazirkerdişê amadeneyê bingeyînî wazeno. Pergalê acilî yê dewletî bi Wezareta Rewşanê Acilî idare beno û polis, xizmetê tibî, şaredarî û idareyê herêmî pê ra piştgirî danê.
Tip
Bizane ke kîjan xeterî ji bo herêma xo ya Azerbaycan rast ê û ji bo wendaşê demkî yê elektrîk, av, veguhestin yan telefon amade bibe. Nasname, derman, av, ronayış, amadeneyê şarjkerdışî û agahiyê têkilîyan cî de bihêle ke zû bigihîşê. Di acilî de rêberiya fermî peyrew bike û nêşo cîyanê xirab, avîgirtî, şewitî yan qedexe de.