Ғәҙәттән тыш хәл — көндәлек тормошто етди боҙған һәм кешеләргә, йорттарға, инфраструктураға йә тирә-яҡ мөхиткә хәүеф тыуҙырған ваҡиға. Әзербайжанда ғәҙәттән тыш хәлдәр тәбиғи, технологик йә кеше эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә килеп сығырға мөмкин. Әзербайжан сейсмик әүҙем төбәктә урынлашҡанға, ер тетрәүҙәр мөһим хәүеф булып тора. Көслө һелкенеү биналарҙы емерергә, юлдарҙы ябарға, коммуналь хеҙмәттәр эшен туҡтатырға һәм, хатта ер тетрәү ҡыҫҡа булһа ла, әйберҙәрҙең ҡолауына килтерергә мөмкин. Йылғалар янында, уйһыу урындарҙа һәм көслө ямғырҙар һыу ағыҙыу системаһына көс төшөргәндә һыу баҫырға мөмкин. Таулы төбәктәрҙә көслө ямғырҙан йә ҡар ирегәндән һуң ташҡын, ләм ағымы, ҡая ҡолауы һәм ер шыуышыуҙар ҙа булыуы ихтимал. Ҡоро һәм эҫе осорҙар үлән, урман һәм ауыл хужалығы биләмәләрендәге янғын хәүефен арттырырға мөмкин. Көслө ел янғынды тиҙ тарата, ә Каспий диңгеҙе тирәһендәге дауылдар яр буйында йөрөү һәм диңгеҙҙәге эшмәкәрлек өсөн хәүеф тыуҙыра ала. Әзербайжан ләм вулкандары менән дә билдәле; улар ғәҙәти лава вулкандарынан айырылып тора. Уларҙың күбеһе — кеше йәшәмәгән тәбиғи урындар, әммә сикләнгән йә әүҙемлек билдәләре күренгән урындарҙан ситтә тороу кәрәк, сөнки көтмәгәндә атылғанда ләм, газ һәм ялҡын сығарырға мөмкин. Сәнәғәт авариялары, транспорт ваҡиғалары, биналарҙағы янғындар һәм коммуналь хеҙмәттәрҙең эштән сығыуы ла мөмкин булған ғәҙәттән тыш хәлдәргә инә. Нефть һәм газ сәнәғәте, заводтар, торба үткәргестәр һәм халыҡ тығыҙ йәшәгән ҡалалар ҡайһы бер урындарҙа аныҡ хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен айырыуса мөһим итә. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, әзербайжанса Fövqəladə Hallar Nazirliyi, ҡотҡарыу, янғын һүндереү, граждандарҙы һаҡлау һәм бәлә-ҡазаға яуап биреү эшмәкәрлеген координациялай. Ғәҙәттән тыш хәлдәр өсөн дөйөм номер — 112; махсус хеҙмәттәргә уларҙың айырым номерҙары аша ла мөрәжәғәт итергә мөмкин. Иҫкәртеүҙәрҙе хакимиәт органдары, телерадиотапшырыуҙар, мобиль бәйләнеш, биналар идаралығы, эш биреүселәр, мәктәптәр йә урындағы вазифалы кешеләр еткерергә мөмкин. Күрһәткән саралар араһында өйҙә ҡалыу, биләмәнән китеү, юлға сыҡмау, коммуналь ҡоролмаларҙы һүндереү йә хәүефһеҙерәк урынға күсеү булыуы мөмкин. Ғаилә ағзалары осрашыу урынын алдан билдәләп, ауыр мебельде нығытып, хәүефһеҙ сығыу юлдарын өйрәнеп һәм кәрәкле әйберҙәрҙе бергә йыйып хәүефте кәметә ала. Ҡунаҡтарға ла йәшәгән урындың адресын һәм үҙ урынын аңлатырлыҡ әзербайжан йә рус һүҙҙәрен белеү файҙалы.
Әзербайжанда ғәҙәттән тыш хәлдәр
Әзербайжанда ер тетрәүҙәр, һыу баҫыуҙар, ер шыуышыуҙар, тәбиғәт янғындары, көслө һауа торошо һәм башҡа тәбиғи йә кеше эшмәкәрлегенә бәйле ғәҙәттән тыш хәлдәр булыуы мөмкин. Ғәҙәттә әҙерлек урындағы хәүефтәрҙе белеүҙе, рәсми иҫкәртеүҙәрҙе үтәүҙе һәм кәрәкле төп әйберҙәрҙе әҙер тотоуҙы үҙ эсенә ала. Милли ғәҙәттән тыш хәлдәр системаһына Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы етәкселек итә; полиция, медицина хеҙмәттәре, муниципалитеттар һәм урындағы хакимиәт органдары уға ярҙам итә.
Tip
Әзербайжандың үҙегеҙ йәшәгән өлөшөндә ниндәй хәүефтәр булыуын асыҡлағыҙ һәм электр, һыу, транспорт йә телефон бәйләнеше ҡыҫҡа ваҡытҡа туҡтауға әҙерләнегеҙ. Шәхес таныҡлығын, дарыуҙарҙы, һыуҙы, яҡтыртыу ҡоралын, зарядлау ҡоролмаһын һәм мөһим бәйләнеш мәғлүмәттәрен тиҙ алып булырлыҡ урында тотоғоҙ. Ғәҙәттән тыш хәлдә рәсми күрһәтмәләрҙе үтәгеҙ һәм емерелгән, һыу баҫҡан, янып торған йә инеү сикләнгән урындарға бармағыҙ.